Barlyq saladaǵy kórsetkishter saralandy

Alǵash baıandama jasaǵan oblys ákiminiń orynbasary Talǵat Mamaev jyl basynan beri óńirdiń áleýmettik-ekono­mı­­kalyq damýyn­da oń dına­mı­ka saqtalyp otyr­ǵanyn, qys­qa­merzimdi ekono­mıkalyq ındıkator 104,6 paıyzdy quraǵa­nyn atap ótti. «Atap aıtqanda ónerkásip, turǵyn úı, ınvestısııa, kólik, baılanys, kólik salalary jáne ózindik kirister men bıýdjettiń ıgerilýi ortasha respýblıkalyq kórsetkishten joǵary qalyptasty. Inflıasııa deńgeıi 106,5 paıyzdy, jumys­syz­dyq deńgeıi 4,9 paıyzdy qu­rady. О́nerkásip óniminiń kóle­mi ótken jyldyń tıisti kezeńi­men salystyrǵanda 105,5 paıyzdy qurady. О́nerkásip qury­lymyndaǵy 74,3 paıyz negizgi úles óńdeý ónerkásibine tıesili, mundaǵy ósim 5,6 paıyzdy qurap otyr. Esepti kezeńde óńdeý­shi óner­kásiptiń negizgi kapıtalyna ınvestısııalar 2,5 esege, ıaǵnı 44,1 mlrd teńgege, óńdeý ónerkásibindegi eks­port­tyń kólemi 1,2 esege, 99 mln dol­lar­ǵa ósti. Budan bas­qa, sala­da­ǵy ósimge ken óndirý óner­kási­bi­niń 4,5 paıyz­ǵa, elektr­men jab­dyqtaý 5,9 pa­ıyz­ǵa, sýmen jab­dyqtaý 14,8 pa­ıyz­ǵa artty. О́ńir­ler bóli­nisine toqtalyp ótsem, ónerkásip óndi­risi kó­lemi­­niń ósimi barlyq aýdan­dar­­men qamtamasyz etilip, eń jo­ǵary qarqyn Taraz qalasynda baı­qalady», dedi T.Mamaev.

Al aýyl sharýashylyǵy ónimi 0,2 paıyzǵa, ıaǵnı 309,1 mlrd teńgege ósken. Sondaı-aq 132,6 mlrd teńgege qurylys jumys­tary júrgizilip, 6,2 paıyzǵa artqan. Qurylys jumystary qurylymyndaǵy 92,9 paıyzdyń negizgi úlesi jekemenshik qarajat bolsa, qalǵan 7,0 paıyzy sheteldik menshik qarajaty bolyp tabylady. Esepti kezeńde memlekettik menshik qarajaty 73,9 paıyzǵa tómendegen. T.Mamaev barlyq aýdandarda ósim oń qalyptasqanyn aıtty. Sonymen qatar, esepti ke­zeńde 480,6 myń sharshy metr tur­ǵyn úı paıdalanýǵa berilip, bul kórsetkish ótken jylmen salys­tyrǵanda 11 paıyzǵa artqan.

Jıynda kásipkerlik, qury­lys, aýyl sharýashylyǵy jáne ózge de salalar boıynsha oblys ákiminiń orynbasarlary Al­mas Mádıev, Rústem Dáýlet, Nur­jan Nurjigitov, Dáýlet Káribek baıandama jasady. Olar óńir boıynsha ózderi jetekshilik etetin salalardaǵy atqarylyp jatqan jumystardy baıandady. Máselen, jyl basynan beri negizgi kapıtalǵa tartylǵan ınvestısııa kólemi turaqty ósýde. Bul bıylǵy 9 aıda 11 paıyzǵa artyp, 266,9 mlrd teńgeni quraǵan. Al esepti kezeńde saýda kólemi ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 5,3 paıyzǵa, ıaǵnı 461,6 mlrd teńgege artqan. Onyń ishinde bólshek saýda aınalymy 249,3 mlrd teńgege ósken. О́ńirler bólinisinde Qordaı aýdanynan basqa barlyq aýdandar ósimge qol jetkizgen. Eń joǵarǵy ósimniń Talas, Baızaq, Jambyl, Moıynqum jáne T.Rysqulov aýdandarynda baıqalatyny aıtyldy. Sonymen qatar kólik qyzmeti 6,0 paıyzǵa artyp, 394,0 mlrd teńgeni quraǵan.

Búginde Taraz qalasy men bar­lyq aýdandarda 9 aıda kór­set­kishterdiń oń dınamıkasy baıqalǵan. Degenmen de óndeý ónerkásibi – Moıynqum aýdanynda, aýyl sharýashylyǵy – T.Rysqulov, Moıynqum, Talas aýdandarynda, ınvestısııa – Jambyl, Merki, Shý aýdandarynda jáne bólshek saýda Qordaı aýdanynda tómen deńgeıde qa­lyptasyp otyr. Endi bıylǵy jyldyń qorytyndysy boıynsha ekonomıkalyq ósim 103,2 paıyz deńgeıinde josparlanýda. Boljamǵa sáıkes, ónerkásip óniminiń naqty kólem ındeksi – 104, aýyl sharýashylyǵy – 104,3, qurylys – 109, saýda – 104,8 jáne kólik 101,3 paıyz deńgeıde qalyptasady dep kútilýde. Sol sııaqty, bıylǵy 1 qazanda oblys bıýdjetiniń kiristeri 334,1 mlrd teńgege nemese 104,0 paıyzǵa oryndalǵan. Menshikti kirister 70,7 mlrd teńgege oryndalyp, 122,5 paıyzǵa jetse, 13,0 mlrd teńge jospardan artyq túsken. Byl­­tyrǵymen salystyrǵanda ózin­­dik kiristerdiń ósimi 16,6 mlrd teńgeni quraǵan. Alaıda jyl­dyq jospardy oryndaý bo­ıyn­sha salystyrmaly túrde Qor­daı aýdany – 71,8, Shý aýdany – 71,9 jáne Moıynqum aýdany 72,7 paıyz­ben artta qalyp keledi.

Jalpy, oblys boıynsha bıýdjettik qarajattar 341,1 mlrd teńgege nemese 99,8 paıyzǵa ıgerilgen desek, 632,4 mln teńge áli ıgerilmegen. Osy oraıda, oblys ákimi B.Saparbaev bólingen qarajatty ıgere almaı otyrǵan tıisti basshylarǵa jyldyń sońy taıap kele jatqanyn, sondyqtan da jumys isteý kerektigin aıtty. Máselen, bıylǵy 9 aıdyń qorytyndysy boıynsha Taraz qalasy men Jambyl, T.Rysqulov, Moıynqum jáne Qordaı aýdandary qarajattardy 100 paıyzǵa ıgergen bolsa, Sarysý aýdany boıynsha 99,8 paıyzǵa, Baızaq, Merki aýdandary boıynsha 99,7 paıyzǵa, Talas aýdany boıynsha 99,5 paıyzǵa ıgerilip otyr.

Oblys boıynsha jyl basynan beri jumyspen qamtýdyń belsendi sharalarymen «Eńbek» jáne «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamalary aıa­synda 50 492 adam nemese beki­­tilgen jospardyń 100,5 pa­­ıy­­zy qamtylǵan. Olardyń ishin­­de 38 874 adamy jumys­qa orna­­las­qan. Onyń ishinde 25 239 adam turaqty jumys oryndary­na ornalasqan. Barlyq memlekettik baǵdarlamalar aıasynda 29 674 jańa jumys orny ashyl­sa, onyń 55,6 paıy­zy tu­raqty. Al múmkindigi shek­teý­li jandarǵa oblys boıynsha bıyl­ǵa 574 adamdy jumysqa orna­lastyrýǵa kvota bekitilgen. Bú­ginge bekitilgen kvota aıasynda 559 adam jumysqa ornalasqan. Sonymen qatar jyl basynan beri ataýly áleýmettik kómek esebinde 11 265 otbasyndaǵy 56 724 adamǵa 2 578,1 mln teńge tólen­gen. Byltyrǵy 9 aımen sa­lys­tyrǵanda AÁK alýshylar sany 5 108 adamǵa azaıǵan. Al 1 jastan 6 jasqa deıingi 14 732 bala kepildik berilgen áleýmettik toptamamen qamtamasyz etilip, oǵan 354,6 mln teńge jumsalǵan. Esep­ti merzimde 9,1 myń múm­kin­digi shekteýli jandar 17,5 myń tehnıkalyq ońaltý quraldary­men jáne 6,4 myń múmkindigi shek­teýli jandar ońaltý qyz­met­terimen qamtylyp, oǵan res­pýb­lıkalyq jáne jergilikti bıýd­jetterden 966,7 mln teńge jum­salǵan. Múmkindigi shekteýli aza­mat­tardyń jeke ońaltý baǵdar­lamalarynyń oryndalýy búginde 78,1 paıyzdy qurap otyr.

Bıyl «Aýyl – El besigi» jo­ba­sy aıasynda oblystyń 67 aýyl­dyq eldi mekeninde 119 joba­ny iske asyrýǵa 8,8 mlrd teńge baǵyt­talǵan. Al onyń ishinde elimizdiń Ulttyq qory esebinen 7,1 mlrd teńge bólingen bolsa, jergilikti bıýdjet 1,7 mlrd teń­geni quraǵan. Sonymen qatar jyl sońyna deıin 3 mek­tepke jap­sar­las ǵımarat, 2 dári­gerlik ambýla­torııa, 3 má­de­nıet úıi, 8 sport kesheni sııaq­ty 16 nysan paı­dalanýǵa beril­se, 4 sý qu­by­ry jelilerin qaı­ta jań­ǵyr­tý, 7 mekteptiń qazan­dy­ǵyn kógil­dir otynǵa aýys­tyrý jáne 2 aýyl­ishilik gaz qubyr­lary­nyń qurylysy salynady. Bu­ǵan qosa, 20 áleýmettik nysan kúr­de­li jóndeýden ótkizilip, 146 sha­­qy­­rymdy quraıtyn aýyl­ishi­­lik joldarǵa ortasha jóndeý ju­­mys­tary júrgizilýde. Al bıyl­­­ǵa mamandardy áleýmettik qol­­­daý sharalaryn iske asyrý úshin «Dıplommen – aýylǵa» jo­basy aıasynda 247 maman úshin 1 071,2 mln teńge bıýdjet­tik nesıe qarastyrylyp, bıyl 1 qazandaǵy jaǵdaı boıyn­­­sha 231 mamanǵa turǵyn úı sa­typ alýǵa nemese salýǵa 1 004,1 mln teńge nesıe berilgen. Jer­gi­likti bıýdjet esebinen 515 ma­manǵa birjolǵy kóterme járdem­aqy­syn tóleýge 150,9 mln teńge qarastyrylyp, esepti kezeńde 376 mamanǵa 109,8 mln teńge kóterme járdemaqy berilgen.

Jıyn sońynda oblys ákimi B.Saparbaev barlyq aýdan ákim­deri men basqarma basshylary­na kórsetilgen kemshilikterdi joıý úshin jumys isteý kerektigin aıt­ty. Memleket basshysynyń tap­­syrmasynda kórsetilgen min­det­terdi oryndaý mańyzdy eke­nin jetkizdi. Sonymen qatar aýdan ákimderine halyqpen jáne aýyl ákimderimen birlese jumys at­qarýdy tapsyrdy. О́ńirdegi bar­lyq sala boıynsha jaǵdaıdy ba­qylaýda ustaıtynyn jetkizdi.

 Jambyl oblysy