Ekonomıka • 27 Qazan, 2021

Kaspıı porttary men keme qatynasyna arnaldy

63 ret kórsetildi

Azııa men Eýropanyń túıisken tusynda ornalasqan Qazaqstannyń tranzıttik áleýeti zor. Osy erekshelikti ekonomıkalyq maqsatta paıdalaný úshin elimizde kólik jelisine qatysty iri ınfraqurylymdyq jobalar qolǵa alynyp, júzege asyrylyp keledi.

Dúnıejúzilik muhıtpen jal­ǵaspaıtyn tuıyq teńiz Kas­pıı – myńdaǵan jyldar buryn Horezm men Hıýadan Eýropa men Taıaý Shyǵysqa Uly Jibek joly kerýeni ótetin ejelgi órkenıet mekeni bolsa, bú­ginde Mańǵystaý arqyly jańa jobalardyń, jańa basta­malardyń qolǵa alynýyna ótkel bolyp otyr. Mańǵystaý ob­lysy barlyq kólik jolynyń bolýy esebinen qýatty tran­zıttik jáne logıstıkalyq ále­ýetke ıe. Búginde elimizdiń jal­ǵyz teńiz qaqpasy arqyly mem­leketimizdiń ǵana emes, sondaı-aq osy kólik baǵytyn qalaıtyn basqa da elderdiń eksporttyq júgi ótedi. Sondyqtan teńiz porttaryn damytý basym baǵyt bolyp sanalady.

Oblys ákimi Nurlan No­ǵaev­tyń qatysýymen «Kas­pıı port­tary jáne keme qaty­na­sy-2021»  halyqaralyq kon­fe­ren­­sııasy men kórmesiniń uıym­dastyrylýy – buǵan de­ıin­gi atqarylǵan jumys pen al­daǵy ýaqytqa josparlanǵan ju­m­ystardy tanystyrdy. Is-shara barysynda Azııa men Eýropa arasyndaǵy saýda joldaryn damytýǵa baǵyttalǵan sheshimderdi izdeý máseleleri talqylandy.

Teńiz kólik ınfraquryly­my­nyń mańyzdy nysany – TRASEKA, Soltústik – Ońtús­tik jáne THKB, Qytaı – Eýropa halyqaralyq dálizderiniń qıy­lysynda ornalasqan Kas­pııdegi Aqtaý teńiz porty. Oblys ákiminiń baspasóz qyz­meti habarlaǵandaı, port jylyna 5,2 mln tonna kóleminde qurǵaq júk pen 12,5 mln tonna kólemindegi shıki munaıdy ótkizýge qaýqarly.

«Nurly jol» baǵdarlamasy men Qazaqstannyń tranzıttik strategııasyn damytý nátıje­sinde Aqtaý portyna mańyzdy tran­zıttik júkterdi tartýǵa múm­kindik beretin kólik baǵyt­tary ázirlendi. Máselen, soń­ǵy 5 jylda Qazaqstan aýmaǵy ar­qyly jóneltiletin konteı­ner­­lik júkter aǵyny 100 esege jýyq ósti.

Aqtaý teńiz portyn soltústik baǵytta keńeıtý maqsatynda Aqtaý teńiz soltústik termınaly iske qosyldy. Jyl basy­nan beri soltústik termınal arqyly júk tasymaldaý kólemi 813,5 myń tonnany qurady, bul 2020 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 57%-ǵa ar­tyq. 2023 jylǵa qaraı júkterdi aýys­tyryp tıeý kólemin 2,3 mln tonnaǵa deıin ulǵaıtý jos­parlanyp otyr.

Kaspıı teńizinde damyp kele jatqan teńiz porty – Quryq porty. Aqtaý porty­nan ońtústik baǵytta, Kas­pıı teńiziniń shy­ǵys jaǵa­laýynda aýa-raıy qo­laı­ly shy­ǵa­naqta ornalasqan Quryq pa­­romy astyq pen munaı ónim­­derin, hımııalyq zattardy jáne tyńaıtqyshtardy, óz­­ge de turmystyq júkterdi tıep-túsirýge baǵyttalǵan. Táýel­­sizdik alǵan soń teńiz ja­ǵa­­sy­nan salynǵan alǵashqy port Transkaspıılik kólik dá­li­­zindegi mańyzdy baılanys býy­ny bolyp tabylady. Jo­ba iske qosylǵan soń alǵash­qy kezekte 2015-2016 jyldary 4 mln tonna, 2017-2018 jyl­dardaǵy ekinshi kezekte 2 mln tonna, úshinshi kezekte, ıaǵnı 2030 jylǵa qaraı 7,9 mln tonna qýatqa jetýdi mejelegen, búgin­de júkterdi mýltımo­dal­dy tasymaldaýdy qamta­ma­­syz etetin Transkaspıı ha­lyq­aralyq kólik baǵdarynyń ma­ńyzdy býyny sanalady. Eýra­zııanyń perspektıvaly kó­lik dálizderiniń biri retinde Qytaı­dan Qazaqstan aýmaǵy, Kas­pıı teńizi akvatorııasy, Ázer­baı­jan jáne Grýzııa arqy­ly ótip, keıinnen Eýropa elderine shyǵady.

Portta «Nurly jol» ın­fra­qurylymdy damytýdyń mem­lekettik baǵdarlamasy aıasynda 2017 jyly temirjol jáne avtomobıl aılaqtaryn quraıtyn paromdyq keshen iske qosyldy. Temirjol aılaǵynyń ótkizý qabileti jylyna 4,1 mln tonna, al avtomobıl aılaǵy jylyna 1,9 mln tonna júkti óńdeýge múmkindik beredi. Eger 2020 jyly eki aılaq arqyly ótken júk kólemi 1,6 mln tonnany qurasa, 2021 jyldyń 9 aıynda portta shamamen 600 myń tonna júk tıeldi. Quryq portyn damytý tujyrymdamasy sheńberindegi ınvestısııalar boljamy 2030 jylǵa deıin 120 mlrd teńgeni quraıdy dep shamalanady.

О́ńir basshysy N.Noǵaev qut­tyqtaý sózinde Mańǵystaý ob­lysy óńirdiń kóliktik-logıs­tı­kalyq múmkindikterin paıdalana otyryp, Ekonomıka­lyq damý josparyn júzege asyrý boıynsha Elbasy men el Prezıdenti alǵa qoıǵan min­det­terdi oryndaý úshin ju­mys istep jatqanyn aıtty. Nur­lan Noǵaev zamanaýı kó­lik ınf­raqurylymyn qa­lyp­­tas­tyrý óńir ekonomıkasy­na oń mýltıplıkatıvti áser eteti­nin jáne jergilikti atqarý­shy organdar óńirdiń kólik-logıs­tıkalyq áleýetin tolyq iske asyrý úshin barlyq kúsh-jigerin jumsaıtynyn atap ótti.

Teńiz porttarynyń áleýe­tin arttyrý, porttardaǵy jumys­tar­dy zamanaýı deńgeıge jet­kizý – zaman talaby jáne el ekonomıkasynyń damýyna qosylar úles. Sondyqtan bul baǵyttaǵy jumystar mańyz­dylyǵyn joımaq emes.

 

Mańǵystaý oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Álimhanuly-Andrade: Toǵyz aı kútken tolǵaqtaı

Kásipqoı boks • Búgin, 20:35

Japon teńizine 8 tonna kómir tógildi

Oqıǵa • Búgin, 19:35

Ýsık aqsha usynsa, Djoshýa kúte turady

Kásipqoı boks • Búgin, 19:20

Jalǵas qarsylasyn jazalaýǵa daıyn

Jekpe-jek • Búgin, 18:30

Almatyda 5G jelisi iske qosyldy

Tehnologııa • Búgin, 18:05

Pavlovtyń kezekti jekpe-jegi Máskeýde ótedi

Kásipqoı boks • Búgin, 16:50

Jeńilisten keıingi jańa qadam

Kásipqoı boks • Búgin, 16:05

Belarýssııa referendým ótkizedi

Álem • Búgin, 13:05

30 soqqy – 1 gol

Fýtbol • Búgin, 12:51

Uqsas jańalyqtar