Maqsat Tolyqbaı rasynda, óte úlken jumys atqarylǵanyn atap ótti. «Reforma jónindegi komıssııa músheleri kimder, olardyń biliktiligi qandaı?» degen pikirler de az aıtylǵan joq.
«Máselen, 1995 jyly jazylǵan qoldanystaǵy Konstıtýsııany Iý.Basın, V.Kım, A.Kotov, Muhamedjanov bastaǵan nebári 12 adam ǵana jazyp shyqqan. Onyń úsheýi – sheteldik sarapshylar edi. Al bul joly Konstıtýsııa jobasyn 130-dan astam óz azamattarymyz ázirledi. Májiliste talaı áriptesterimiz aıtqan, ásirese «AMANAT» partııasynan berilgen biraz usynystar qoldaý tapty.
Esesine, mátinniń tili de jónge kep qaldy. Qoldanystaǵy Konstıtýsııanyń qazaqsha mátininde birizdilik joq, baptary shubalańqy, kúrdeli. Ony qarapaıym halyq túgili, zańgerlerdiń ózi áreń túsinetin.
Jańa Ata zańnyń qazaq tilindegi nusqasy tolyqtaı qaıta jazyldy», dedi ol.
Erkin Ábil: Tarıhı sabaqtastyqty Konstıtýsııada bekitý – ult jadyn qorǵaý
Qoǵamda qyzý talqylanǵan keıbir túıtkildi máselelerge qatysty depýtat kesimdi jaýabyn berdi.
«Sońǵy kezde «jekelegen aýmaqtarǵa konstıtýsııalyq mártebe beriledi» degen taqyryp aqparattyq manıpýlıasııaǵa aınalyp ketti.
Qaıtalap aıtamyn, jańa Ata zańnyń kirispesinde de, 2-babynda da Qazaqstannyń aýmaǵy men shekarasynyń tutastyǵy ózgermeıtini taıǵa tańba basqandaı jazylǵan. Iаǵnı, eldiń aýmaqtyq tutastyǵy eshqashan másele retinde talqylanbaıdy degen sóz.
Sondaı-aq, báz bireýler aıtqandaı, «Prezıdentke qosymsha artyq ókilet beriletindeı» jańa norma qosylǵan joq. Prezıdent jeti jylǵa bir-aq ret saılanady, jaqyn týystary saıası jáne basqarý laýazymdaryn atqara almaıdy. Burynǵy norma ózgerissiz qaldy», dedi Maqsat Tolyqbaı.
Jańa Konstıtýsııada adam ómiri men onyń quqyǵy eń joǵarǵy qundylyq retinde bekitilgen. Sonymen qatar sıfrly qaýipsizdik pen dástúrli otbasy qundylyqtaryna alǵash ret basymdyq berildi.
Jańa Konstıtýsııa jobasynda azamattardyń quqyǵyn sıfrly ortada qorǵaý normasy bekitildi
«Adam ómirinen asqan qundylyq bar ma? Adamnyń quqyǵy men bostandyǵy – basty qundylyq. Endi kez kelgen adam ustalǵan sátten bastap oǵan óz quqyǵy túsindirilýi tıis. Bilim men ǵylymnan qarjy únemdeý – Konstıtýsııaǵa qarsy áreketpen teń. Sıfrly derekter – bizdiń jeke múlkimiz. Jańa redaksııada azamattardyń sıfrly keńistiktegi jeke ómirin qorǵaý týraly bap alǵash ret Ata zańda kórinis tapty. «Neke» uǵymy da naqty aıqyndaldy – ol er men áıeldiń arasyndaǵy odaq dep belgilendi. Bir jynysty nekeni memleket moıyndamaıdy».
Depýtattar sany men Halyqtyq keńestiń róli týraly da naqty derekter keltirildi.
«Halyqtyq keńes Parlamentke balama emes. Ol usynystardy júıelep, Quryltaıǵa zań jobalaryn usynady. Al depýtattar sanyna kelsek, 145 adam – búgingi qoǵamnyń suranysyna saı. Máselen, 10 mıllıon halqy bar Portýgalııada – 230 depýtat, Shvesııada – 349 depýtat. Sondyqtan, Qazaqstannyń bolashaq Quryltaıy eýropalyq standarttarmen salystyrǵanda 5 ese az yqshamdalǵan Parlament bolady».
M. Tolyqbaı óz sózinde Álıhan Bókeıhanovtyń «Adam zań úshin týmaıdy, zań adam úshin jazylady» degenin eske salyp, burynnan bardy jańa mazmunmen nyǵaıtqanymyzdy atap ótti.
«Qysqasy, biz jańa memleketti oılap tapqan joqpyz. Burynnan bardy jańa mazmunmen nyǵaıttyq. Búgingi jaǵdaıymyzǵa, bekigen memlekettigimizge saı jańarttyq.
Eń mańyzdysy, bul Ata zańda – biz myńjyldyq tarıhymyzdy naqty aıqyndadyq.
Preambýlada alǵash ret «Ádiletti Qazaqstan» jáne «Zań men tártip» qaǵıdattary bekitildi.
Eger Amerıkada «amerıkalyq arman» bolsa, biz de «Ádiletti Qazaqstan» ıdeıasyn uran kúıinde qaldyrmaı, ulttyq ıdeologııaǵa aınaldyrdyrýymyz qajet. Sebebi, ádildik joq jerde eshqandaı qundylyq saqtalmaıdy», dedi Maqsat Tolyqbaı.
