Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bıylǵy «Halyq birligi jáne júıeli reformalar – el órkendeýiniń berik negizi» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda da osy baǵytta atqarylǵan jumystar saralanyp, aldaǵy mindetter belgilendi.
Departament basshysynyń aıtýynsha, óńirdegi krımınogendik ahýal turaqty. Qylmystyń tómendeý tendensııasy baıqalady. Bıyl 9 aıda tirkelgen jalpy qylmystar sany 6 paıyzǵa, onyń ishinde urlyq – 14, mal urlyǵy – 28, tonaý – 7, buzaqylyq qylmys 30 paıyzǵa azaıǵan.
Qoǵamdyq orynda, kóshede, mas kúıinde jasalǵan tártip buzýshylyqtar da birshama tómendegen. Byltyr buryn sotty bolǵandar 719 ret qylmys jasasa, bıyl ol kórsetkish 37 paıyzǵa azaıypty, sol sııaqty toptyq, otbasylyq-turmystyq, kámeletke tolmaǵandar qolymen jasalatyn qylmystar sany azaıdy. Al aýyr jáne asa aýyr qylmystardyń ashylý kórsetkishi joǵarylap otyr.
– Degenmen jumysymyzǵa jasalǵan taldaý turǵyndardy mazalap otyrǵan mynadaı máseleler bar ekendigin kórsetti. Onyń alǵashqysy – mal urlyǵy. Bul baǵyttaǵy urlyq byltyrǵydan tómendegenmen áli de sheshilmegen tustary kóp. Onyń birinshi sebebi – padanyń uıymdastyrylmaýy. Qaraýsyz malǵa kózi túskender esebin taýyp qoldy qylyp jatyr.
Veterınarııa qyzmetimen birlesip, joldarda mal tasymaldaıtyn kólik quraldary men mal qujattaryn tekserý qarqyndy júrgizilýde. Onyń barysynda maldyń tólqujaty nemese veterınarlyq anyqtamasynyń joqtyǵy, tańbalary men syrǵalaryndaǵy nómirleri sáıkes kelmeýi sekildi derekter anyqtalyp jatyr. Odan bólek, kórshiles Túrkistan jáne Aqtóbe oblystaryndaǵy áriptestermen tyǵyz qarym-qatynasta jumys istep jatyrmyz, – deıdi departament basshysy.
Qylmystardyń ýaqtyly ashylmaýyna joǵalǵan maldaryn ıeleri óz betinshe izdep, polısııaǵa kesh aryzdanýy da az áser etip otyrǵan joq. Maly qoldy bolǵan jan dereý habarlasyp, aýyldaǵylar pada uıymdastyryp, maldardy tańbalaý, syrǵalaý, JPS qurylǵylaryn engizýi kerek. Keıde tipti urlanǵan maldardy tabý, taný barysynda qıyndyqtar týyndap jatady.
Bektóre Sultan qabyldanǵan sharalarǵa qaramastan, oblys kóleminde tirkelgen jol apattarynyń saldarynan jaraqat alǵandar men qaıtys bolǵandar sany kóbeıgenine toqtaldy.
Qala, aýdan ortalyqtarynda radarlarǵa tyıym salynyp, olardyń ornyna jyldamdyqty anyqtaıtyn avtomatty quraldar alynyp jatyr. О́tken jyly jergilikti ákimdiktiń qoldaýymen qala ortalyǵyndaǵy jol-kólik oqıǵalary jıi bolatyn kóshe boılaryna «ARKAN» stasıonarly jyldamdyq ólshegish qurylǵysynyń 13-i ornatyldy. Qazir taǵy jeteýi ornatylyp jatyr. Odan bólek, 5 «Intellektýaldy qıylys» qurylǵysy jumys istep tur.
«ARKAN» arqyly toǵyz aıda 20 727 quqyq buzýshylyqqa 191 mln 331 myń, «Intellektýaldy qıylys» qurylǵysy kómegimen 1 687 quqyq buzýshylyq anyqtalyp, 9 mln 979 myń teńge aıyppul salynǵan.
Esirtkimen kúres – el bolyp jumylatyn másele. Oblysta jyl basynan zańsyz aınalymnan 143 keli esirtki zaty tárkilenip, 169 qylmys anyqtaldy. Onyń ishinde esirtkini asa iri mólsherde saqtaýdyń 12, satýdyń 21, ósirýdiń 43, jarnamalaýdyń 2 deregi anyqtalyp otyr. Jalpy, esirtkige baılanysty qylmystyq teris qylyqtardyń 90 deregi belgili boldy.
– Adamdy azdyratyn ádetti jarnamalaǵandardyń biri Qyzylorda qalasynda turatyn 20 jastaǵy áıel bolyp shyqty. Tergeý kezinde onyń kórsetýimen 110 graffıtı sýreti joıyldy. Osy maqsatta áleýmettik jelini paıdalanyp, jurtty jeliktirip otyrǵandar da bar. Olar kóbine jeli arqyly tapsyrys qabyldap, taýarlaryn jasyryn túrde saýdalaıdy. Sondaı 2 derek belgili bolyp, oblys ortalyǵynan Atyraý jáne Semeı qalalarynyń turǵyndary ustaldy. Tintý áreketteri kezinde olardyń qala ortalyǵynan jaldaǵan páterleri men jasyryp qoıǵan núktelerinen sıntetıkalyq esirtki quraldary zattaı dáleldeme retinde alyndy, – deıdi oblystyq polısııa departamentiniń bastyǵy, polısııa polkovnıgi Bektóre Sultan.
Osy jylǵy 4 qazan jáne 30 qarasha aralyǵynda ótkizilip jatqan «Refleks» jedel profılaktıkalyq is-sharasynyń brysynda sıntetıkalyq esirtki saqtaýdyń 3 deregi anyqtaldy. Oblys aýmaǵynda 1 maýsym – 30 qazan aralyǵynda ótkizilip jatqan «Qarasora-2021» arnaıy jedel profılaktıkalyq sharasy barysynda esirtki ósirgeni úshin 52 turǵyn ustalyp, onyń 30-y qamaqqa alyndy. Shara bastalǵaly beri barlyǵy 14 myń 360 túp sora ósimdigi joıylypty.
Departament bastyǵy Bektóre Sultan polısııa jumysyn jańa satyǵa kóterý, azamattardyń quqyǵyn qorǵaıtyn tártip saqshysynyń ımıdjin qalyptastyrý kóp rette qarapaıym halyqpen qarym-qatynasqa baılanysty ekendigin atap ótti.
