Jasandy ıntellektiniń áleýmettik saladaǵy múmkindikteri

McKinsey kompanııasynyń derekterine súıensek, jasandy ıntellekt ásirese servıstik operasııalarmen qatar marketıng jáne saýda salasynda tıimdiligin kórsetip otyr. Iаǵnı aqparattyq kommýnıkasııalyq tehnologııalardy klıenttik derekterdi saraptaý barysynda jıi qoldanǵan kompanııalardyń tabysy jyly­na 5-20 paıyzǵa deıin ósim bergen. Osy oraıda kompanııalardyń 20 paıyzǵa jýyǵy jasandy ın­tellektini klıenttik bazasyn saraptaýda qoldansa, al 14 paıyzdan astamy klıentter segmenti úshin paıdalanǵan.

Búginde kóptegen el jasandy ıntellektini paıdalanýda kóshbasshy bolýǵa umtylýda. Amerıka, Ulybrıtanııa, Ja­po­nııa sııaqty elderde ınno­vasııalyq tehnologııalar men ǵyl­ymı zertteýlerge ınvestı­sııa kólemi jyl saıyn artyp keledi. Sonymen birge jasandy ıntellektimen aına­lysatyn shaǵyn jáne orta bız­nes ókil­derine de jeńildikter qa­ras­ty­rylǵan. Mysaly, Qytaıda 2030 jylǵa qaraı 20 mlrd dollar shamasynda memlekettik qor qu­rylyp, jasandy ıntellektini da­mytýdaǵy jobalarǵa qomaqty qarajat qarastyrylyp otyr. Sa­rapshylar Qazaqstanda da bul baǵytta serpilisti ańǵarýǵa bolatynyn aıtýda. Iаǵnı 2030 jylǵa deıin jasandy ıntellekt tehnologııalary men tereń­detilgen saraptama IJО́-niń 5-6 paıyzǵa jetýine múmkindik beredi. Osy oraıda mamandar ja­sandy ıntellektini paıdalaný azamattardyń ál-aýqatynyń jaq­sarýyna da yqpalyn joqqa shy­ǵar­maıdy. Bul rette salada aıtarlyqtaı jetistikterge jetý úshin bilikti mamandar qajet. 2030 jylǵa qaraı elimizde 5-10 myń­ǵa jýyq derekter boıynsha sarapshylar, 20 myńnan astam derekter júıesin ázirleýshiler, 5 myńnan asa zertteýshilerge suranys arta túsetin bolady. Osy oraıda salany damytý óz ke­zeginde memleket tarapy­nan qoldaýdy qajet etetin bolsa, bıznes ókilderi men qyzyǵýshylyǵy bar segmenttiń belsendiligi asa qajet.

Sońǵy on jylda basqa ındýstrııalarmen salystyrǵanda tabysty bolǵan aqparattyq kom­mýnıkasııalyq tehnologııa­lar al­daǵy onjyldyqta da qarqyn ala­tyny sózsiz. Jasandy ıntel­lektimen baılanysty kompanııa­lar aksııalarynyń ortasha jyl­dyq kiristiligi 2010-2021 jyldary basqa sektorlardan basym túsip, shamamen 15 paıyzdy quraǵan. Mysaly, S&P sektorlary bo­ıynsha aksııalardyń jyldyq ta­bysy aqparattyq tehno­logııalar salasynda – 15, uzaq merzimge paıdalanatyn tutynýshy taýarlary – 13, kúndelikti paıdalanatyn tutynýshylar taýary – 10, densaýlyq salasy – 11, ónerkásip, kommýnıkasııa salalarynda 9 paıyzǵa jetken. Sarapshylar­dyń baǵalaýy boıynsha aldaǵy onjyldyqta tehnologııalarǵa sa­­lynatyn ınvestısııa kólemi ul­­ǵaıyp, kásiporyndardyń da sa­ny arta túsedi. Iаǵnı dástúrli ın­dýstrııaǵa qaraǵanda digital-oıyn­shylarda ınvestısııa kólemi ar­tady. Osylaısha, aqparattyq kom­mýnıkasııalyq tehnologııa­lar landshafty keńeıe otyryp, qyzmet kórsetý salasynda bá­se­kelestik ósedi. Osy oraı­da sa­­rap­shylar naryqta báse­keles­tik­tiń joǵary bolýy men ony ıge­rý­diń kúrdeliligine qara­mas­tan, onjyldyqtardan keıingi ále­ýeti 3 trln dollarǵa jetýi yq­­tı­mal degen boljam jasaýda. Árı­ne, bul naryqta bá­sekelestik qalyp­tas-
tyra bil­gen kompanııalar aıtar­lyqtaı tabysqa keneletini sózsiz.

Joǵaryda atap ótkenimizdeı, dástúrli formattan digital alańǵa kóshken kompanııalar servıstik modelge jáne bultty esepteýlerge aýysa bastaıdy. Nextgen jańa býyn servısteri 6 esege deıin ósedi. Iаǵnı AI/ML, derekter saraptamasy, kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etý, IoT-based qyzmetter, AR/VR, blokcheın-servıster jáne de taǵy basqalar. Eger tehnologııalyq jáne bultty servısterde iri oıynshylar qatysqan bolsa, jańa býyn servısteri segmentindegi naryq óte jas, sondyqtan da bul alań kógildir muhıt ispettes dep sanaıdy sarapshylar. Degenmen jańa tehnologııa jarqyn bolashaqqa degen senimdilikke basymdyq ber­genimen, salanyń qaperge alatyn tustary da bar. Mysaly, jeke derekterdiń qaýipsizdigine qatysty qupııalyq sala – oıynshylaryn alańdatyp otyrǵan basty jaıt. Qazirgi kezde bul másele kóshbasshy elder naryǵynda jıi pikirtalas týǵyzýda. Osyǵan qaramastan, 2030 jylǵa deıin aqparattyq tehnologııa salasynyń eksponensıaldy ósýiniń draıveri bola alatyn júzdegen jańa tehnologııa men baǵyt paıda boldy. Bul álem boıynsha venchýrlyq kapıtalıster belsendi ınvestısııa salatyn segmentter bolmaq. Qazirdiń ózinde venchýrlyq ınvestısııa naryǵynda qyzmet túrindegi bankıng, jastar bankıngi, orta­lyq­syzdandyrylǵan qarjy kóz­deri, baspanany balamaly qarjylandyrý, baspana naryǵyndaǵy kraýdfandıng, shaǵyn saqtandyrý, sóıleıtin bankıng sııaqty jańa salalar paıda bolyp, belgili bir deńgeıde óz ornyn taba bastady.