Azamattyq qorǵaý júıesin jetildirý mańyzdy

Depýtat keltirgen derekterge súıen­sek, keıingi 4 jylda (2018-2021 jyldary) res­pýblıka aýmaǵynda 56 783 tótenshe jaǵdaı men tabıǵı jáne tehnogendik sıpattaǵy oqıǵa tirkelgen. Sonyń sal­darynan 9 047 adam zardap shekti, onyń ishinde 2 875 adam qaza tapty. Ma­terıaldyq zalal 19,4 mlrd teńgeni qurady. «Atalǵan jaǵdaılarda azamat­tarymyz óz qaıǵy-qasiretimen jalǵyz qal­ǵan joq. Memleket zardap shekken halyqqa qoldaý kórsetý jáne tóten­she jaǵdaılardyń saldaryn joıý máse­lelerine erekshe kóńil bóledi. Bul úshin Úkimet pen jergilikti atqarýshy or­gan­dardyń rezervterinde jyl saıyn qarjylaı qarajat kózdelip, memlekettik materıaldyq rezervtiń resýrstary paıdalanylady. Jalpy, tótenshe jaǵdaılardy bolǵyzbaý múmkin emes, biraq aldyn alý sharalaryn qoldanyp, olardyń sanyn, aýqymyn edáýir azaıtyp, saldaryn jumsarta alamyz», dedi B.Kesebaeva.

Osy oraıda, Májilis Tóraǵasynyń orynbasary tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne olardyń saldaryn joıý jónindegi tıimdi qyzmetti qıyndatatyn birqatar máselege toqtaldy. «Eldiń seısmıkalyq qaýipti aýdandarynda ónerkásiptik áleýettiń 40 paıyzdan astamy shoǵyrlanǵan, el halqynyń jartysyna jýyǵy turady. Bul rette seısmıkalyq qaýipti aýdandardaǵy ónerkásiptik jáne azamattyq ǵımarattardyń, ınje­nerlik qurylystardyń edáýir bóligi seısmıkalyq turaqtylyq talaptaryna saı kelmeıdi. Respýblıkada sý tas­qy­nynyń áserine ushyraýy yqtımal 925 qaýipti ýchaske bar, onyń ishinde 189 eldi mekenge erigen qar sýy qaýip tóndiredi. Aımaqtarda qajetti aldyn alý ınjenerlik is-sharalaryn júrgizý boıynsha maqsatty jumystardyń bolmaýy sý ba­sýdan keletin zalaldy azaıtýǵa kedergi keltiredi. Osynyń saldarynan shuǵyl sharalar qabyldaýǵa jáne sý tasqyny men sý basýdyń saldaryn joıýǵa, zardap shekken halyqqa keltirilgen materıaldyq zalaldy óteýge olardyń aldyn alýǵa qaraǵanda áldeqaıda kóp qarajat jumsalady. Res­pýblıka aýmaǵynda sel, shógý jáne kósh­kin qaýpi bar ýchaskeler sany artyp otyr», dedi B.Kesebaeva.

Sondaı-aq asa qaýipti ınfeksııalardyń tabıǵı oshaqtary aýdanynyń aýqymdy bolýy aıtarlyqtaı problema bolyp otyr. Jyl saıyn kóktemgi-jazǵy kezeńde epıdemııalyq ahýal shıelenise túsedi. Budan bólek, el ekonomıkasyndaǵy ónerkásiptik qaýipsizdiktiń jaı-kúıi edáýir alańdaýshylyq týǵyzyp otyr. О́ner­kásiptiń neǵurlym qaýipti sala­laryn­daǵy jáne kóliktegi apattyq deń­geı joǵary. Tehnogendik tótenshe jaǵ­daı­lar kó­binese jabdyqtardyń paıdalaný merzimi­niń asyp ketýine,  qyzmet kórsetý men jón­deýdiń sapasyz júrgizilýine nemese ýaq­tyly júrgizilmeýine baılanysty bola­tyny anyq. B.Kesebaevanyń aıtýyn­sha, gıdrotehnıkalyq qurylys jaılar­­dyń qaýipsizdigi, órt qaýipsizdigin qamtamasyz etý jaǵdaıy kúrdeli kúıinde qalyp otyr.

Budan keıin Tótenshe jaǵdaılar mı­nıstri Iýrıı Ilın Qazaqstan Respýb­lıkasynyń azamattyq qorǵaý organdaryn damytý máseleleri boıynsha baıandama jasady.

Vedomstvo basshysynyń aıtýynsha, zil­zalalar qaýpin azaıtý, adam shyǵy­nyn barynsha azaıtý úshin mınıstrlik maý­symdyq jáne yqtımal qaýip-qaterlerge ýaqtyly den qoıý boıynsha maqsatty sharalardy turaqty negizde qabyldaıdy. Osyǵan baılanysty, klımattyń ózgerýine jáne onyń saldaryna qarsy kúres bo­ıynsha shuǵyl sharalar qabyldaýdy talap etetin ornyqty damýǵa qol jetkizý úshin 2015-2030 jyldarǵa arnalǵan zil­zalalar qaýpin azaıtý jónindegi Sendaı ne­gizdemelik baǵdarlamasyna sáıkes zilzalalar qaýpin azaıtýdyń ulttyq strategııasyn iske asyrý júrgizilýde.

Sonymen qatar sıfrlandyrý aıasynda aldaǵy perspektıvada mınıstrlik analogtyq baılanys quraldarynan sıfr­lyq baılanys quraldaryna birtindep kóshýdi jáne spýtnıktik termınaldarmen jaraqtandyrýdy kózdep otyr. Osy oraıda, halyqty habardar etý jáne qulaqtandyrý etý úshin SMS-taratýdyń balama sheshimi sheńberinde tótenshe jaǵdaı týraly jedel aqparatty qamtıtyn «Dármen» mobıldi qosymshasy paıdalanylady.

Mınıstrdiń aıtýynsha, qabyldanǵan sharalarǵa jáne sońǵy jyldary olardyń tómendeý úrdisine qaramastan, órtterdiń sany áli de eleýli bolyp qalýda. Tótenshe jaǵdaıdar men oqıǵalardyń basym kópshiligi – adamdardyń ómirine jáne el ekonomıkasynyń damýyna qaýip tónd­i­retin jáne bolyp jatqan barlyq TJ-nyń 89%-yn quraıtyn órtter (tur­mystyq, óndiristik, orman-dala). О́rttiń negizgi sebepteri: qarapaıym talaptar men órt qaýipsizdigin qamtamasyz etý sharalaryn saqtamaý, aqaýly elektr aspaptaryn paıdalaný, qaýipsiz júris-turys daǵdylarynyń bolmaýy. О́rt qaýipti kezeńde jaǵdaıdyń úzdiksiz monıtorıngi jáne orman-dala órtterin boljaý uıymdastyrylady. Bul maqsatta barlyq óńirde ǵaryshtyq monıtorıng qyzmetteri paıdalanylyp jatyr jáne arnaıy geoportaldar ázirlengen.

Úkimet saǵaty barysynda depýtattar áskerı bólimder men jaqyn eldi mekenderdegi qaýipsizdikti qamtamasyz etýge, aldyn alý sharalary jáne bilim deńgeıin arttyrýǵa, ónerkásiptik qaýip­sizdikke, azamattyq qorǵaý organ­dary qyzmetkerlerin áleýmettik qamsyz­dan­dyrýǵa qatysty máselelerdi kóterip, jaýapty memlekettik organ basshysy­na suraqtar qoıyp, pikir almasty. Tal­qy­laý qorytyndysy boıynsha tıisti usy­nym­dar qabyldanady.