Kásibin násipke aınaldyrǵan azamat

Bolat 1984 jyly Qaraǵandy polıtehnı­kalyq ınstıtýtyn avtomobıl jáne avtomobıl sharýashylyǵy mamandyǵy boıynsha támamdap, joldamamen oblys ortalyǵyna kelgennen keıin birden avtoparkke jumysqa qabyldandy. Ol kezderi bul salaǵa barýǵa qazaq jigitteri táýekel ete bermeıtin. Sodan beri arada 30 jyl zýlap óte shyǵypty. Osy ýaqyt bederinde keshegi túbit murtty balań jigit­tiń býyny qataıyp, tájirıbesi tolysyp, shynyǵyp, shymyrlanyp, eńbek ujymyn basqaratyn dárejege deıin kóterildi. 1993 jyly kásipkerlikti qoldaýshylardyń aldyńǵy leginde «Petropavl-Nord» mekemesin uıymdastyryp, jolaýshylarǵa minsiz tasymal qyzmetin kórsetýden jalyqqan emes. – Taıynsha aýdandyq avtobýs parki taratylǵanda bir eski kólik satyp alǵanymdy áli kúnge umytpaımyn. Bıznestegi alǵashqy qadamym osylaı bastaldy. Júrýinen synýy kóp avtobýstyń onsyz da qysqa qoldy baılap, talaı álekke túsirgeni esimde. Isimiz birte-birte órge basyp, kólikterdi shetelderden ákelý múmkindigine ıe boldyq. Búginde oblys ortalyǵynda – 5, aýdandarǵa – 8, qala mańyndaǵy eldi mekenderge 5 baǵytta qatynaımyz. Budan tysqary saıajaılarǵa, Qaraǵandy, Astana, Shýche, Qostanaı qalalaryna jolaýshylar tasymaldaımyz, – deıdi kásiporyn basshysy B.Raqymov ótkendi qımastyqpen eske alyp. Bolmysynan ójettik, iskerlik ańǵarylyp turatyn azamattyń kirisinen shyǵysy basym kásipti urshyqtaı dóńgeletip otyrǵanyna qarap, eńbekke degen erekshe janqııarlyǵy men qulshynysyn ańǵarǵandaı bolasyń. Onyń aıtýynsha, jolaýshylar tasymaly – beıneti, mehnaty kóp, aıǵaı-shýy aralas salalardyń biri. Sol sebepti bolar, shetelderde bul salaǵa jeke kásipkerler sırek baratyn kórinedi. Negizinen mýnısıpaldy kólikter paıdalanylady. Bizde bul mindet jeke kásipkerlerge artylǵan. Qalalyq kólikterdiń jolaqysyn jergilikti bılik, al qalaaralyq tólemderdi Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrligi bekitedi. Janarmaı shyǵyny eskerile bermeıtindikten, problema osy jerde týyndaıtyn tárizdi. Qyzmet kórsetýden túsetin tabys jóninde sóz qozǵaýǵa qınalatyny da sondyqtan. Onyń ústine jolaýshylarǵa qyzmet kórsetý naryǵynda básekelestiktiń jyldan-jylǵa artyp kele jatqanyn jáne eskermeı bolmaıdy. Sol sebepti qosymsha paıda tabý maqsatymen kásiporynnan kólikti jalǵa berý tájirıbesin engizdi. Petropavl qalasy boıysha 70-ke jýyq adam kelisimshart jasasqan. Taksı qyzmetin uıymdastyrǵanymen, básekege tótep berý qıyndap ketkeni ańǵarylmaı turmaıdy. Mekeme zańdy túrde qyzmet kórsetip, salyq tólegenimen, «kóldeneń kók attylardyń» tasy órge domalap tur. Materıaldyq-tehnıkalyq bazasy áldeqaıda kemshin bola tura, tenderdi tanystyqpen «utyp» alatyndardyń qıturqy áreketterine toqtaý salynatyn túri kórinbeıdi.   Irgeli óndiris oryndaryna tasymal qyzmetin kórsetý sharalary sóz bolǵan kezde basshy ónerkásiptik aımaqqa qatysty kókeıkesti máselelerdi attap óte almady. Oblys ortalyǵyndaǵy Iа.Gashek kóshesi boıynda kóptegen iri kásiporyndar ornalasqan. О́kinishtisi sol, bul baǵyttarǵa qoǵamdyq kólikterdiń qatynaýyna tıisti oryndar qulyqsyz. Sonyń saldarynan adamdar alys qashyqtyqqa jaıaý barýǵa májbúr. Qansha ret ótinish aıtylsa da, eskerýsiz keledi. Qoǵamdyq kólik baǵyttaryn uzarta salý sonshalyqty qıyn emes. Bul aýmaqtaǵy turǵyndardyń jaıy ázirge eshkimdi tolǵandyrmaıtyn syńaıly. Sondaı-aq qalanyń keıbir aýdandaryna jolaýshylardyń talabymen qatynaı bastaǵan kólikterdiń jónsiz toqtatylýy, qoldan jasalatyn kedergilerdiń azaımaýy nápaqasyn aıyryp otyrǵan kásip­kerlerdiń oryndy renishterin týdyrady. Seriktestik jetekshisi oǵan mysal retinde №8 baǵyttaǵy avtobýstyń Borkı kentine deıin uzartylyp, kóp uzamaı qysqartylyp qalǵanyn keltirdi. Kadrlarǵa zárýlik ortaq problema ekenin de jasyrmady. Bilikti mamandardyń jetispeýshiligi jumystyń sapasyna keri áserin tıgizip jatatyn jaıttar arakidik bolsa da ushyrasyp qalady. Keıde júrgizýshilerdiń dórekiligi jaıly aıtylyp jatady. Oǵan, bir jaǵy­nan, júrginshilerdiń ózderi de kináli. 80 myń teńge jalaqy úshin tań atqannan kún bat­qansha tynym tappaıtyn júrgizýshi ár­qıly minez, qylyq kórsetýshiler tarapy­nan zábir kórip jatatynyn moıyndaý kerek. – Eńbekkerdi qorǵaý zańyn alyp qarasańyz, kásiporynǵa kóp talaptarǵa moıynusynýǵa týra keledi. Máselen, júrgizýshi jol erejesin buzyp, kólikti jaramsyz etse de, eshqandaı jaýapkershilikke tartylmaıdy. О́ıtkeni, onyń bizben jasaǵan eńbek sharty jeme-jemge kelgende túkke turǵysyz. Sotqa shaǵymdanyp, materıaldyq shyǵynnyń ornyn toltyrý jónindegi áreketimizden túk te ónbeıdi. Qoǵam aldynda eńbekker úshin kásiporyn jaýapty. Bizden kólikti jalǵa alyp, jeke kásipkerligin uıymdastyrǵandardyń ózine biz jaýaptymyz. Olar tehnıkalyq jaǵynan ǵana ózderine mindetteme alady, – deıdi kásiporyn basshysy taǵy bir máseleniń ushyn shyǵaryp. Osynshama aýyrtpalyqty arqalap kele jatqan “Petropavl-Nord” JShS-niń qoǵamǵa da, adamdarǵa da tıgizip otyrǵan paıdasy zor. Qoǵamnyń bir derti – maskúnemdikke salyný, ishimdikke áýestený. Jumysqa qabyldaý qatań tártippen júrgiziletindikten, bul jaǵyna úlken talap qoıylady eken. Tasymal boıynsha uıymdar men qoǵamdarǵa, jekelegen sharalarǵa kómek qolyn sozýdy basty paryz sanaıdy. Bir kezderi aýksıon arqyly satyp alynǵan “Solnechnyı” balalar saýyqtyrý ortalyǵy men “Rosınka” balabaqshasynyń ǵımarattaryn kommýnaldyq menshikke qaıtarýyn azamattyq keńdigin aıǵaqtamaı ma? Keıin onyń bireýiniń jeke menshikke qujattalyp ketkenin estigende qatty qapalanypty. Jetim balalar úıine, aýǵan soǵysynyń ardagerlerine qamqor qolyn sozyp turady. B.Raqymov – eseli eńbeginiń arqasynda birqatar marapattardy ıelengen abyroıly azamat. 2006 jyldan beri Reseı, Qazaqstan, Belarýs, Ýkraına elderiniń halyqaralyq reıtıng odaǵynyń taǵaıyn­daýymen beriletin memlekettik emes «Qazaqstan dańqy» ordenin keýdege taqty. Osy elderdiń saparshylarynan quralǵan qazylar alqasy kólik tasymaly qyzmetinde jetken joǵary jetistikteri úshin «Sala úzdigi» ataǵyna laıyqty dep tapty «Paryz» baıqaýynyń jeńimpazy. Gúlgúl TО́LEShEVA, jýrnalıst. Soltústik Qazaqstan oblysy. Sýretti túsirgen Talǵat TÁNIBAEV.