«Otyrar qaqpasy»

Onyń búginge deıin 300-ge tarta el tanyǵan týyndylary bar, sonyń ishinde «Otyrar qaqpasy» atty eńbegin erekshe aıtýǵa bolady. Uly oıshyl Ábý Nasyr ál-Farabı babamyz týǵan kóne qala  túrli tarıhı kezeńderdi bastan keshti. Ásirese, 1218 jyly Horezmshah Muhammedtiń Otyrardaǵy bı­leýshisi Qaıyrhannyń ámirimen Shyń­ǵys han kerýeniniń saýda­gerleri óltirilip,  aıbarly han­nyń Ortalyq Azııaǵa shapqyn­shylyq jasaýyna syltaý boldy. 1219 jyly kúzde mońǵol áskerleri Otyrarǵa jetip, sha­har­dy jermen-jeksen etip qıra­typ, turǵyndardy qyrǵynǵa ushyratty. Bul  oqıǵa tarıhta «Otyrar qyrǵyny» degen atpen jazylyp qalsa da, keıin she­jireli shahar qaıta jandanyp, 1255 jyly armıan saıahatshysy óz jazbasynda  Otyrardy Syrdarııa boıyndaǵy iri qalalar qatarynda ekendigin atap ótken.

Tarıhymyzdaǵy osy bir jan qulazytar oqıǵany sýretshi boıaý tilimen áserli beınelegen. Kartınadaǵy bir qabyrǵasy qulaǵan qaqpa, shókken túıe, ár jerde shashylǵan arbanyń synyqtary men dońǵalaǵy... adamdy muńdy oıǵa batyrady.  Sýrettegi sary tús te ózgeshe kórinedi. Bul jaıynda avtordyń aıtqan pikirin keltirgen artyq bolmas.

«Otyrar qaqpasy» shynaıy ómirdegideı emes, sál ańyz­ǵa súıemeldenip salyndy.  Qabyr­ǵa­synyń qalyńdyǵy da beıneden anyq baıqalady. Al eńbek­tiń taǵy bir ereksheligi, men mun­daǵy kúnniń ystyqtyǵyn, aýa raıyn sary túster arqyly kór­settim. Al bulttarynyń ózi ká­nigi sýretterdegideı áppaq dóń­gelengen pishinde emes,  qalamnyń qylymen ǵana bederlenip, boıaldy. Bul týyndyny bar-joǵy eki apta ishinde aıaqtadym» deıdi.

Jalpy,  osy  tarıhı taqy­ryp­ty qazaq sýretshileri ár qy­rynan beınelep, tamasha týyndylardy ómirge ákeldi. Biraq Beı­bittiń kartınasy olardyń eshbireýine uqsamaıdy, jańasha izdenisten týǵan dúnıe. Jas sýret­shiniń  sheberligi jan súısin­diredi.