Ardaqty ananyń jambasy tıgen jer aýdan ortalyǵynan elý shaqyrym qashyqta ornalasqan Svobodnyı aýyldyq okrýginiń irgesi eken. Zırat turǵan jerdi jergilikti halyq buǵan deıin «Zarbap tóbe» dep atap kelipti. Aýyl turǵyny Bolat Musataev qarııanyń aıtýyna qaraǵanda, bul tóbege erte kezde zııarat etip kelýshiler tym kóp bolǵan eken. Tipti keıbir ólketanýshylar Zarbap ana áýlıeniń óz kindiginen taraǵan deıtin paıym aıtýda. Oǵan dálel – nysannyń irgesine qoıylǵan tanystyrý taqtada «Zarbap ana Qoja Ahmet Iаsaýıdiń urpaǵy» dep aıqara áriptermen jazylypty (sýrette).
Bir ókinerlik jaǵdaı, qasıetti ana zıraty respýblıkalyq, bolmasa oblystyq qasıetti nysandar tizimine tirkelmegen. «Bul zırat Uly dala men Túrkistan aımaǵynyń ortaǵasyrlyq rýhanı tarıhymen baılanysty degen pikirdemiz. Zarbap ana Qoja Ahmet Iаsaýı urpaǵynan qazaq jeriniń soltústik dalalyq bóliginde ǵajaıyp iz qaldyrǵan tulǵa. Bul taqyrypty budan ári zertteý ıslam dininiń, sonyń ishinde Qoja Ahmet Iаsaýı iliminiń qazaq jerine taraý barysyn sarapqa salýǵa, oı túıýge múmkindik beredi», deıdi ólketanýshy-ǵalym Jambyl Omaruly.
Ańyz-áńgimelerge qulaq túrsek, Zarbap ananyń jubaıy Sapolat erte dúnıe salyp, jetim qalǵan eki uly Sháıkóz, Barjaqsyny ózi asyrap jetkizipti. Qazir osy eki uldyń urpaǵy qos rýly elge aınalyp, Orta júz quramynda ýaq taıpasynyń úlken atalyq tobyn qurap otyrǵan kórinedi.
Sondaı-aq tóbe basyndaǵy Zarbap ana zıraty aınalasynda toǵyz qabirdiń sulbasy saqtalǵan. Múmkin, olar da belgili tulǵalar, bálkim urpaqtary bolar, deıdi jergilikti halyq. El aýzyndaǵy áńgimelerge súıensek, Zarbap ana Túrkistannan segiz jasynda osy jerge kelgen-mys. Keıbir derekterde boıjetken qyz retinde uzatylyp kelgen degen de nusqa bar.
El arasynda Zarbap ananyń keremeti týraly áńgimeler kóp saqtalǵan. Áýlıe ana ózi jatqan tóbeniń ústine shyǵyp, jyldyń qalaı ótetindigi, alda bolatyn qýanyshtar men qaýip-qaterler týraly boljam aıtady eken. Soǵan qaraǵanda, Zarbap ana tabıǵattyń tylsym syryn biletin, aı esebine jetik, aýa raıy men mezgil qubylysyn ańdaı alatyn suńǵyla adam bolǵany anyq.
