О́ner • 31 Jeltoqsan, 2021

О́negelerimen ómirsheń

415 ret kórsetildi

О́ner álemi úshin ónegeli órnektelgen ótken jyl keler jylǵa da tamasha tartýlary men jaqsy jańalyqtaryn qaldyryp bara jatyr. Táýelsizdik toıymen túıindelgen syıǵa toly ótken jyldyń jetistigin 2022 jyly da tabysty jalǵaıtyndyǵyna senim mol.

Rozanyń ǵasyry

Jańa jylda toı da, mereıtoı da kóp. Kúntizbeniń alǵashqy paraǵymen birge kúmiskómeı ánshi, KSRO jáne Qazaq­stannyń halyq ártisi, Halyq qaharmany Roza Baǵlanovanyń ǵasyr toıy qatar ashylmaq. Esimi ańyzǵa aınalǵan ánshiniń qazaqtyń án óneri men rýhanııatyna sińir­­gen eńbegi eresen. Ásirese, maıdan da­l­asynda oq pen ottyń ortasynda jú­rip salǵan áni soǵysqa qatysqan talaı sarbaz­dyń janyna jiger syılap, jeńiske degen qadamǵa jaqyndatýǵa septeskeni anyq. Roza Baǵlanovanyń oryndaýyndaǵy «Aqmańdaılym», «Ińkárim», «Ádemi-aý», «Aq tamaq», «Aqsuńqarym». «Ah, Samara – gorodok» ánderi ánshiniń ásem daýsymen birge halyqtyń janyna berik ornyǵyp, el júreginde máńgilik jattalǵan. Ǵasyr toıy qarsańynda óner ıesiniń esimin ulyqtaý sharalary ótken jyldan bastaý alyp úlgerdi. Atap aıtsaq, byltyr elorda tórindegi «Qazaqstan» Ortalyq konsert zalyna Roza Baǵlanovanyń esimi berilip, «Habar» arnasy ánshiniń ómiri joly men shyǵarmashylyǵyna arnap «Bulbul» atty telehıkaıa túsirdi. Sondaı-aq 2022 jyly ánshiniń 100 jyldyq mereıtoıyn IýNESKO kóleminde toılaý týraly sheshim qabyldandy. Endeshe Jańa jylda ańyz adam Roza Baǵlanova esimin ulyqtap, ánshiniń shyǵarmashylyq jolyn tanyp, zerdeleýge baǵyttalǵan izdenisterge de keń jol ashylary sózsiz.

Erlik ańyzy

Ánshi Roza Baǵlanova salǵan ánnen qýat alyp, jaýǵa qarsy jigerlene shapqan, Keńes Odaǵyna Uly Otan soǵysyndaǵy jeńisti jaqyndatqan dańqty batyrlary – Talǵat Bıgeldınov pen Mánshúk Mámetovanyń da bıyl ǵasyr toıy.

Keńes Odaǵynyń eki márte batyry, Qazaqstan avıasııasynyń general-maıory Talǵat Bıgeldınov áskerı tapsyrmamen 305 ret áýege kóterilip, 7 jaý ushaǵyn atyp túsirgen. Sonyń biri – 1943 jyly Dnepr úshin urysta jaýǵa aıanbaı qarsy turǵan batyrdyń ushaǵy zaqymdanyp, órtene bas­taıdy. Sonda Talǵat Bıgeldınov ushaǵyn oılanbastan jaý tehnıkasy jasyrynǵan tusqa baǵyttap, ózi ushaqtan sekirip úlgeredi. Batyrdyń bul erligi fotosýretke taspalanyp úlgergen. Áýede júrip kózsiz erligimen kózge túsken qazaqtyń dańqty ulynyń erligi qashanda el esinde, rýhyna myń taǵzym!

Erlermen birge ıyq tirestirip maıdan dalasyna attanǵan sol kezde nebári 20 jastaǵy órimdeı boıjetken Mánshúk Mámetovanyń erligi de jurt jadynan máńgilik óshpeıdi. Zeńbirekshiler batal­­onyna qabyldanǵan qaısar qyz bólim komandırine deıin kóterilip, serjant ataǵyn alady. Osy batalon 1943 jyldyń kúzinde Izocha beketin jaý qolynan bosatýǵa qatysty. Alaıda kóp sarbazynan aıyrylǵan Keńes áskeri keıin sheginýge májbúr bolady. Mánshúk osy kezde: «Sender bara berińder. Men ketsem senderdi kim qorǵaıdy?» dep qalyp qoıady. Osylaısha qaıtpas qaısar qyz «Maksım» zeńbiregimen júzdegen nemistiń kózin joıyp, sol maıdanda ózi de erlikpen qaza tabady. Arada 6 aı ótken soń qaharman qyzǵa Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi.

n

g

Bı padıshasy – Shara

Sonymen qatar bıyl qazaqtyń kási­bı bı óneriniń negizin qalaýshy, Qazaq­­stannyń halyq áritisi Shara Jıenqu­lo­vanyń da 110 jyldyq mereıtoıy. Halqymyzdyń bulbuly Kúlásh Baıseıi­tova desek, bı óne­rindegi jaryq juldyzy – Shara Jıenqu­lovanyń esimi de qazaq balasyna keńinen tanys. «Bı padısha­sy» atanǵan daryn ıesiniń ónerine tamsanyp, tańdaı qaqqan jazýshy Ǵabıt Músirepov kezinde: «Jan tebirente tereń sezimge bóleıtin kelisti órnek Sharanyń boıy­nan aıqyn seziledi. Sahnanyń erkesi de, sáni de – Sha­ra! Onyń sezim sergi­tetin shynshyl óneri men qaı­ta­lanbas qoltańbasy meılinshe jar­qyrap kórindi. Bul daryn ıesiniń týǵan halqyna qyzmet etýiniń tamasha úlgisi», dep maıtalman bıshiniń ónerine ádil baǵa bergen. Shara Jıenqulova tek kásibı bı óneri ǵana emes, qazaq topy­ra­ǵynda týǵan tuńǵysh kásibı qazaq teatry­nyń órkendeýine de súbeli úlesin qosqan maıtalman ónerpaz. О́ner jolyn Qazaq drama teatry­nan bastaǵan daryn­nyń tuńǵysh oınaǵan róli – Beıimbet Maı­lınniń «Maıdan» pesasyndaǵy Púlish beınesi. Keıin Muhtar Áýezovtiń «Eńlik-Kebek» pen «Qaragóz» tragedııalarynda basty róldi somdady. Keıinirek 1934 jyly ir­gesi qalan­ǵan Qazaq opera jáne balet teat­ryna aýysyp, qazaq ulttyq bı óneri­niń damýyna atsalysty. 2022 jyl – Sha­rataný ǵylymyna sony serpilis áke­lip, Jıenqulova eńbegi jańa ǵasyr bederinde jańa qyrynan saraptalsa, qanekı!

n

Seıfýllın teatrynyń toıy

Eń alǵashqy kásibı qazaq teatry M.Áýe­zov atyndaǵy Ulttyq akademııa­lyq drama teatrynan keıin boı kóter­gen elimizdegi eń kóne teatrlardyń biri – «Arqanyń Aqsaraıy» atanǵan S.Seıfýllın atyndaǵy oblystyq akademııalyq qazaq drama teatryna da bıyl 90 jyl tolady. Ǵasyrǵa jýyq ýa­qyt qazaq rýhanııatynyń shyraq­shy­­­sy­na aınalǵan teatrdyń dańqy keńge tara­ǵan. Elimizdiń nebir uly rejısser­leri men akterleriniń shyǵarmashy­lyq sheberhanasy bolǵan óner ordasy­nyń búgingi aıaqalysy da kóńilge qurmet ornyqtyrady. «Qaraǵandy teatry – qarashańyraq» desek, tıtteı de artyq aıtqandyǵymyz emes. Sebebi S.Seıfýllın teatrynyń qanatynyń asytynan búginde elimizdiń belgili óner ordalaryna aınalǵan Q.Qýanyshbaev atyndaǵy akademııalyq qazaq mýzykalyq drama teatry, J.Aımaýytov atyndaǵy Pavlodar oblystyq drama teatrlary bastaǵan irgeli óner ujymdary túlep ushty. Talaı talanttyń qanatyn qataıtqan taǵylym ordasynyń bıylǵy 90 jyldyq mereıtoıy óz deńgeıinde atalyp ótip, ónersúıer qaýymdy jaǵymdy jańalyqtarymen qýantady degen senim mol.

Sońǵy jańalyqtar

EQYU Bas hatshysy Qazaqstanǵa keledi

Parlament • Búgin, 09:31

Beısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:00

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Keshe

Aqjaınaq astana

Elorda • Keshe

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Keshe

Dımash pen Djekson

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar