Sonaý bir jyldary Selınograd atalǵan qalada, búgingi elordada yrymǵa bir-aq qazaq mektebi qalǵan kúnder de bolǵan. Estýge ersi, aıtýǵa aýyz barmaıtyn-aq tirshilik edi-aý, bul. Shúkir! Táýelsizdik tańy atyp, Qazaq eliniń astanasynda birqatar qazaq mektepteri ashyldy. Solardyń biri bolyp, Kóktal-2 kentinde bolashaq óskeleń talapqa saı №68 orta mektep ǵımaraty boı kóterdi. Aıtpaı ketýge bolmas, irgemizde salyna bastaǵan qurylys birer jyl turyp ta qalǵan edi. Merdigerler jıi aýysyp, biraz qıynshylyqtardy basynan keshirdi. Abyroı bolǵanda, «sabaqty ıne sátimen» degendeı, 2011 jyldyń qyrkúıeginde mekteptiń bilim qaqpasy aıqara ashylyp, alǵashqy qońyraýy qaǵyldy.
Búginde atalmysh bilim oshaǵyna kelseńiz, dálizderdiń jınaqylyǵy, bezendirýlerdiń joǵary estetıkalyq talǵam deńgeıi kózińizge birden túsedi. Anaý mańdaıshadaǵy Hakim Abaıdyń «Talap, eńbek, tereń oı, qanaǵat, raqym oılap qoı» degen danalyq sózderi kóp jaıdyń betin ashyp turǵany aqıqat. Nemese, tarıhymyzdy qaıtadan tarazylap jatqan osynaý kezde Elbasynyń «Qasıetti qazaq jeri – ata-babalarymyzdyń dańqty tarıhyn atynyń tuıaǵymen jazyp ketken jer» degen sózderi bekerden-beker ornalastyrylmasa kerek.
Mekteptegi ıgi istermen tereńirek tanysýdyń da sáti tústi. Qolymda «Mektep habarshysy» jýrnaly. Aıaǵyn endi táı-táı basa bastaǵan jas ujym – bilim uıasy ashamaı erdi mise tutpaı, birden tulpardyń jalyna jarmasqanǵa uqsaıdy. Mektep dırektory Sháriphan Jakenbaı bas bolyp, ujym qosshy bolyp, osy ádemi sharýany birden-aq qolǵa alǵan. Mektep shejiresi jazyla bastaǵan. Jýrnalda jarııalanǵan maqalalardyń árqaısysy jeke-jeke basylymdarǵa suranyp turǵan dúnıeler.
«Adamǵa eń birinshi bilim emes, tárbıe berilýi kerek, tárbıesiz berilgen bilim – adamzattyń qas jaýy, ol keleshekte onyń barlyq ómirine apat ákeledi», degen uly ǵulama ǵalym, babamyz Ál-Farabıdiń sózin bilim uıasy ózine basty baǵdar etip alǵanǵa uqsaıdy. Nege deısiz ǵoı? Mektepte bir ózi mádenıet saraıyna bergisiz akt zaly bar. Bul záýlim saraıdyń (ıá, saraıdyń) sahnasyna kimder kelip, kimder ketpegen. Áne, oqýshylar sahnany kúmbirletken «Aq jaýyn» kameralyq orkestriniń ónerin tamashalaýda. Orkestr arnaıy shaqyrýmen kelgen. Sheberligimen, náziktigimen erekshelenetin Seken Turysbek basqaratyn orkestr sol keshte nebir kúılerdi kúmbirletti. Osynaý kúmbirlegen kúıge Kóktal-2 kentiniń biraz turǵyndary tamsanys bildirip, qol soqty.
Qazaq teledıdarynyń shejiresin somdaǵan qoǵam qaıratkeri Sultan Orazalın aǵamyz da mektepke kezdesýge kelipti. Jaı kelmepti: qos Ǵabeńdi «erte kelipti». Kezinde qazaq ádebıetiniń alyptary Ǵabıt Músirepov pen Ǵabıden Mustafın týraly fılm túsirgeni belgili. Osy kınofılmdi oqýshylar men muǵalimder tamashalady. Ári ǵalym aǵalarynyń salıqaly áńgimesin tyńdady.
Bilim oshaǵynyń shejiresi odan ári jalǵasýda. Mine, mektep ujymy taǵy bir kezdesýge jınalyp jatyr. Qazaq fılosofııa ǵylymynyń kórnekti ókili burynǵy Senat depýtaty Ǵarıfolla Esim men Halyq Qaharmany, Aýǵan soǵysynyń batyry, Májilis depýtaty Baqytjan Ertaev aǵalary da ǵıbraty mol áńgimelerdiń tıegin aǵytsa kerek. Manaǵy, «ashamaı erdi mise tutpaı, birden tulpardyń jalyna jarmasty» deýimniń syry da osynda edi. Bul pikirimdi ashylǵanynan úshinshi ǵana oqý jylyn basynan ótkerip jatqan jas ujymnyń san qyrly is-áreketteri dáleldeı túsedi.
Mektep jumysynyń basty kórsetkishi bilim sapasy desek, ony kóterýge atsalysyp júrgen ustazdardyń bir shoǵyry óz sheberlikterimen keńinen tanymal bolǵan. Byltyrǵy oqý jylynda «Atameken» ortalyǵynda úzdik sabaq ótkizgen tarıh pániniń muǵalimi Naǵashybergen Karboz birinshi oryndy ıelenip, 100000 teńge syıaqy alsa, bıylǵy oqý jylynda sol baıqaýǵa osy mekteptiń bes ustazy qatysyp, marapatqa ıe bolypty. О́tken oqý jylynda respýblıkalyq ǵylymı-ádistemelik jýrnaldarda, halyqaralyq, respýblıkalyq, qalalyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııalar men semınarlar jınaqtarynda on segiz muǵalimniń 38 maqalasy jaryq kórgen. Al ǵylymı jobada, byltyrǵy oqý jylynda «Ǵaryshtyq zertteýler arqyly ǵylym álemin ashamyz» atty IH Halyqaralyq baıqaýda júldeger atanǵan 11-synyp oqýshysy Erlik Ábdikamalovtyń esimin erekshe ataǵan jón.
Mektep muǵalimderiniń ozyq tájirıbesin bilim basqarmasy oryndy baǵalap otyrǵanyn baıqadyq. Bıylǵy oqý jylynda tájirıbeli ustazdar Jazybek Eshtanaev /qazaq tili men ádebıeti/, Naǵashybergen Karboz /Qazaqstan tarıhy/, Jadyra Daırabaı /matematıka/, Gúlnazıra Ábdildına /bastaýysh synyp/ Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń buıryǵymen jańa oqýlyqtarǵa saraptama jasaýǵa qatysýda. Sóz arasynda aıta ketken jón shyǵar, oqý jyly boıy monıtorıng júrgizilip, oqý-tárbıe jumysynyń álsiz jaqtary da esepke alynyp otyrady eken. Bul – quptarlyq jaıt.
Bıylǵy oqý jylynyń basynda Halyqaralyq «L.N.Tolstoı jáne Qazaqstan» atty konkýrsqa qatysqan №68 orta mektebiniń oqýshylary Ásııa Ergeshbek pen Aıjan Jalǵasbaeva uly jazýshynyń Iаsnaıa polıanadaǵy mýzeı-ýsadbasynyń dırektory E.Tolstaıa qol qoıǵan alǵys hatpen marapattaldy.
Mektep oqýshylarynyń tabystary aýyz toltyryp aıtýǵa ábden laıyq. 3 «A» synybynyń oqýshysy Maqsut Nuraı totyqus qupııasyn zerttep, respýblıkalyq «Zerde» zertteý jumystarynyń júldegeri atanyp, 3-dárejeli dıplommen marapattaldy. О́tken kúzde, kıeli Abaı jerinde ótken respýblıkalyq Abaı oqýlarynda Astananyń namysyn qorǵaǵan 9-synyp oqýshysy Raýan Ádethan 3-orynnan kórinse, mektep ashylǵannan beri qyzdar voleıbol komandasy qala boıynsha kúmis júldeger. Al komanda múshesi Aıda Esilbaı «Úzdik shabýylshy» atandy. Qýanarlyq eńbek. Dzıýdo kúresinen Astana qalasynyń ashyq birinshiligine qatysqan mekteptiń 7-synyp oqýshylary Altaı Talas, Aslan Qapsattar jáne Batyrhan Sákenov Astana qalasynyń chempıondary atandy. Ulttyq biryńǵaı testileý boıynsha ótken oqý jylynda ortasha ball 85,3-ti qurap, bir oqýshy mektepti úzdik attestatqa bitirdi.
Alash arystarynyń júrip ótken «soqtyqpaly-soqpaqty» joly búgingi urpaqqa árkez úlgi bolýy kerek. Elim dep eńiregen erlerdiń taǵdyr-talaıy san qıly boldy. Tereń bilimmen, ǵylymmen qarýlanǵan osynaý parasatty da abzal jandar qazaq halqynyń basyna túsip otyrǵan aýyr jaǵdaılarǵa qatty alańdady. Saıası partııa qurdy, úkimet jarııalady. Alashorda úkimetin besiginde tunshyqtyrdy. Biraq Alash arystarynyń asqaq armandary amanat bolyp búginge jetip otyr.
Osy mektepte bıylǵy oqý jylynda «Alash joly» tájirıbelik alańy ómirge jol tartty. Maqsat-múddesi quptarlyq. 2017 jyly «Alashorda» úkimetiniń qurylǵanyna 100 jyl tolady. Maqsat – mektep oqýshylaryn Alash arystarynyń jolymen alyp ótý, ári osy taqyrypta murajaı ashý. Iske sát!
«Jaqsynyń jaqsylyǵyn aıt, nury tasysyn» degendeı, mektep dırektory Sháriphan Qajytaıulynyń basshylyǵymen ujym atqaryp jatqan ıgi ister osyndaı.
Tileýbek YSQAQOV,
zeınetker ustaz, Qazaqstannyń bilim berý
isiniń ozyq qyzmetkeri.
ASTANA.
Sýrette: mektep ǵımaraty.
Búginde atalmysh bilim oshaǵyna kelseńiz, dálizderdiń jınaqylyǵy, bezendirýlerdiń joǵary estetıkalyq talǵam deńgeıi kózińizge birden túsedi. Anaý mańdaıshadaǵy Hakim Abaıdyń «Talap, eńbek, tereń oı, qanaǵat, raqym oılap qoı» degen danalyq sózderi kóp jaıdyń betin ashyp turǵany aqıqat. Nemese, tarıhymyzdy qaıtadan tarazylap jatqan osynaý kezde Elbasynyń «Qasıetti qazaq jeri – ata-babalarymyzdyń dańqty tarıhyn atynyń tuıaǵymen jazyp ketken jer» degen sózderi bekerden-beker ornalastyrylmasa kerek.
Mekteptegi ıgi istermen tereńirek tanysýdyń da sáti tústi. Qolymda «Mektep habarshysy» jýrnaly. Aıaǵyn endi táı-táı basa bastaǵan jas ujym – bilim uıasy ashamaı erdi mise tutpaı, birden tulpardyń jalyna jarmasqanǵa uqsaıdy. Mektep dırektory Sháriphan Jakenbaı bas bolyp, ujym qosshy bolyp, osy ádemi sharýany birden-aq qolǵa alǵan. Mektep shejiresi jazyla bastaǵan. Jýrnalda jarııalanǵan maqalalardyń árqaısysy jeke-jeke basylymdarǵa suranyp turǵan dúnıeler.
«Adamǵa eń birinshi bilim emes, tárbıe berilýi kerek, tárbıesiz berilgen bilim – adamzattyń qas jaýy, ol keleshekte onyń barlyq ómirine apat ákeledi», degen uly ǵulama ǵalym, babamyz Ál-Farabıdiń sózin bilim uıasy ózine basty baǵdar etip alǵanǵa uqsaıdy. Nege deısiz ǵoı? Mektepte bir ózi mádenıet saraıyna bergisiz akt zaly bar. Bul záýlim saraıdyń (ıá, saraıdyń) sahnasyna kimder kelip, kimder ketpegen. Áne, oqýshylar sahnany kúmbirletken «Aq jaýyn» kameralyq orkestriniń ónerin tamashalaýda. Orkestr arnaıy shaqyrýmen kelgen. Sheberligimen, náziktigimen erekshelenetin Seken Turysbek basqaratyn orkestr sol keshte nebir kúılerdi kúmbirletti. Osynaý kúmbirlegen kúıge Kóktal-2 kentiniń biraz turǵyndary tamsanys bildirip, qol soqty.
Qazaq teledıdarynyń shejiresin somdaǵan qoǵam qaıratkeri Sultan Orazalın aǵamyz da mektepke kezdesýge kelipti. Jaı kelmepti: qos Ǵabeńdi «erte kelipti». Kezinde qazaq ádebıetiniń alyptary Ǵabıt Músirepov pen Ǵabıden Mustafın týraly fılm túsirgeni belgili. Osy kınofılmdi oqýshylar men muǵalimder tamashalady. Ári ǵalym aǵalarynyń salıqaly áńgimesin tyńdady.
Bilim oshaǵynyń shejiresi odan ári jalǵasýda. Mine, mektep ujymy taǵy bir kezdesýge jınalyp jatyr. Qazaq fılosofııa ǵylymynyń kórnekti ókili burynǵy Senat depýtaty Ǵarıfolla Esim men Halyq Qaharmany, Aýǵan soǵysynyń batyry, Májilis depýtaty Baqytjan Ertaev aǵalary da ǵıbraty mol áńgimelerdiń tıegin aǵytsa kerek. Manaǵy, «ashamaı erdi mise tutpaı, birden tulpardyń jalyna jarmasty» deýimniń syry da osynda edi. Bul pikirimdi ashylǵanynan úshinshi ǵana oqý jylyn basynan ótkerip jatqan jas ujymnyń san qyrly is-áreketteri dáleldeı túsedi.
Mektep jumysynyń basty kórsetkishi bilim sapasy desek, ony kóterýge atsalysyp júrgen ustazdardyń bir shoǵyry óz sheberlikterimen keńinen tanymal bolǵan. Byltyrǵy oqý jylynda «Atameken» ortalyǵynda úzdik sabaq ótkizgen tarıh pániniń muǵalimi Naǵashybergen Karboz birinshi oryndy ıelenip, 100000 teńge syıaqy alsa, bıylǵy oqý jylynda sol baıqaýǵa osy mekteptiń bes ustazy qatysyp, marapatqa ıe bolypty. О́tken oqý jylynda respýblıkalyq ǵylymı-ádistemelik jýrnaldarda, halyqaralyq, respýblıkalyq, qalalyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııalar men semınarlar jınaqtarynda on segiz muǵalimniń 38 maqalasy jaryq kórgen. Al ǵylymı jobada, byltyrǵy oqý jylynda «Ǵaryshtyq zertteýler arqyly ǵylym álemin ashamyz» atty IH Halyqaralyq baıqaýda júldeger atanǵan 11-synyp oqýshysy Erlik Ábdikamalovtyń esimin erekshe ataǵan jón.
Mektep muǵalimderiniń ozyq tájirıbesin bilim basqarmasy oryndy baǵalap otyrǵanyn baıqadyq. Bıylǵy oqý jylynda tájirıbeli ustazdar Jazybek Eshtanaev /qazaq tili men ádebıeti/, Naǵashybergen Karboz /Qazaqstan tarıhy/, Jadyra Daırabaı /matematıka/, Gúlnazıra Ábdildına /bastaýysh synyp/ Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń buıryǵymen jańa oqýlyqtarǵa saraptama jasaýǵa qatysýda. Sóz arasynda aıta ketken jón shyǵar, oqý jyly boıy monıtorıng júrgizilip, oqý-tárbıe jumysynyń álsiz jaqtary da esepke alynyp otyrady eken. Bul – quptarlyq jaıt.
Bıylǵy oqý jylynyń basynda Halyqaralyq «L.N.Tolstoı jáne Qazaqstan» atty konkýrsqa qatysqan №68 orta mektebiniń oqýshylary Ásııa Ergeshbek pen Aıjan Jalǵasbaeva uly jazýshynyń Iаsnaıa polıanadaǵy mýzeı-ýsadbasynyń dırektory E.Tolstaıa qol qoıǵan alǵys hatpen marapattaldy.
Mektep oqýshylarynyń tabystary aýyz toltyryp aıtýǵa ábden laıyq. 3 «A» synybynyń oqýshysy Maqsut Nuraı totyqus qupııasyn zerttep, respýblıkalyq «Zerde» zertteý jumystarynyń júldegeri atanyp, 3-dárejeli dıplommen marapattaldy. О́tken kúzde, kıeli Abaı jerinde ótken respýblıkalyq Abaı oqýlarynda Astananyń namysyn qorǵaǵan 9-synyp oqýshysy Raýan Ádethan 3-orynnan kórinse, mektep ashylǵannan beri qyzdar voleıbol komandasy qala boıynsha kúmis júldeger. Al komanda múshesi Aıda Esilbaı «Úzdik shabýylshy» atandy. Qýanarlyq eńbek. Dzıýdo kúresinen Astana qalasynyń ashyq birinshiligine qatysqan mekteptiń 7-synyp oqýshylary Altaı Talas, Aslan Qapsattar jáne Batyrhan Sákenov Astana qalasynyń chempıondary atandy. Ulttyq biryńǵaı testileý boıynsha ótken oqý jylynda ortasha ball 85,3-ti qurap, bir oqýshy mektepti úzdik attestatqa bitirdi.
Alash arystarynyń júrip ótken «soqtyqpaly-soqpaqty» joly búgingi urpaqqa árkez úlgi bolýy kerek. Elim dep eńiregen erlerdiń taǵdyr-talaıy san qıly boldy. Tereń bilimmen, ǵylymmen qarýlanǵan osynaý parasatty da abzal jandar qazaq halqynyń basyna túsip otyrǵan aýyr jaǵdaılarǵa qatty alańdady. Saıası partııa qurdy, úkimet jarııalady. Alashorda úkimetin besiginde tunshyqtyrdy. Biraq Alash arystarynyń asqaq armandary amanat bolyp búginge jetip otyr.
Osy mektepte bıylǵy oqý jylynda «Alash joly» tájirıbelik alańy ómirge jol tartty. Maqsat-múddesi quptarlyq. 2017 jyly «Alashorda» úkimetiniń qurylǵanyna 100 jyl tolady. Maqsat – mektep oqýshylaryn Alash arystarynyń jolymen alyp ótý, ári osy taqyrypta murajaı ashý. Iske sát!
«Jaqsynyń jaqsylyǵyn aıt, nury tasysyn» degendeı, mektep dırektory Sháriphan Qajytaıulynyń basshylyǵymen ujym atqaryp jatqan ıgi ister osyndaı.
Tileýbek YSQAQOV,
zeınetker ustaz, Qazaqstannyń bilim berý
isiniń ozyq qyzmetkeri.
ASTANA.
Sýrette: mektep ǵımaraty.
