Kúres • 18 Qańtar, 2022

Jańa bapkerlerge úmit artamyz

205 ret kórsetildi

Sońǵy kezderi Qazaq­stan­­nyń balýandary baı­raqty básekelerde súreńsiz óner kórsetip júrgeni jasyryn emes. Máselen, kúrestiń úsh túri boıynsha elimizden Olımpıada chempıony shyq­paǵanyna tabany kúrekteı 26 jyl boldy. Sońǵy ret sonaý 1996 jyly Atlantada Iýrıı Mel­nıchenko atoı salǵan edi. Al 1999 jyly Afınada ótken álem chempıo­natynda Mhıtar Manýkıan qarsylas shaq keltirmeı, jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. Sodan beri baqandaı 23 jyl ótse de áli birde-bir jerlesimiz tórtkúl dúnıeniń teńdessizi degen ataqqa qol jetkize alar emes.

Rasynda da, sońǵy jyldary otandyq balýandarymyzdyń óz jankúıerlerin qýantqan kezderi sırek. Máselen, byltyr eki bir­deı asa iri halyqaralyq jarys­ty tapjylmaı tamashaladyq. Alǵash­qysy – shildeniń sońy men tamyzdyń basynda Tokıoda alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndary. Tórt jylda bir ótetin dúbirli dodaǵa respýblıkamyzdyń eń úzdik balýandary attanǵanymen, barlyǵy da tegisteı utyldy. Buıyr­ǵany bir ǵana qola medal. Bul júldeni 57 kılo salmaq dárejesinde beldesken erkin kúres sheberi Nurıslam Sanaev ıelendi. Desek te sol sportshynyń ózi Qazaqstannyń týmasy emes.

Osydan jeti jyl buryn Artas Sanaa Reseıdiń Tyva avto­nomııalyq respýblıkasynan bizdiń elge qonys aýdardy. Kóp uzamaı esimin Nurıslam Sanaev dep ózgertip, ıslam dinin qabyldady. Ýaqyt oza úlken arenalarda aýyz toltyryp aıtarlyqtaı ta­bysqa qol jetkizip, elimizdiń sport­tyq dańqynyń artýyna súbeli úles qosty. Sol úshin de oǵan alǵystan basqa aıtarymyz joq. Biraq tyvalyq balýannan qazaq jigitteriniń qaı jeri kem? Osy kúnge deıin olar nege Nurıslamnyń deńgeıine jete almaı júr? Osy saýal jergilikti mamandardy qatty oılandyrýǵa tıis.

Arada eki aı ýaqyt ótken soń Norvegııanyń astanasy – Osloda álem chempıonatynyń jalaýy jelbiredi. Bul joly nebári eki júlde enshiledik. Áıelder kúresi sheberleri arasynda 72 kılo salmaqta baq synaǵan Jámıla Baqbergenova kúmis alsa, grek-rım kúresinen ótken jarysta 67 kılo salmaqta kúsh synasqan Almat Kebisbaev qola medaldy moınyna ildi. Balýandyq ónerde baı dástúri bar Qazaqstan sekildi qabyrǵaly memlekettiń atalǵan dodada eki júlde ǵana ıelenýi jankúıerlerdi qanaǵat­tandyrmaǵany anyq. Joǵaryda atalǵan eki jarys­ta da biz ózge­lerdi aıtpaǵanda, Qyrǵyzstan quramasynan da qalyp qoıdyq. Ja­syratyn nesi bar, olarda dál bizdegideı jaǵdaı joq. Sporttyq nysandar men keshender kemshin, qarjylandyrý jaǵy da máz emes. Soǵan qaramastan, aıyr qalpaqty aǵaıyndarymyz Olım­pıadada 2 kúmis pen 1 qola alsa, álem chempıonatynda 2 altyn, 2 kúmis jáne 2 qolany oljalap, aıdy aspanǵa bir-aq shyǵardy. Dál sol tusta el gazeti – «Egemen Qa­zaqstanda» «Qyrǵyzdarǵa qy­zy­ǵa qaraıtyn boldyq», degen ma­qala jaryq kórgen edi.

Jýyrda dańqty balýan Dáý­let Turlyhanov Qazaq­stan Res­­pýblıkasy Kúres federa­sııasynyń tizginin ustady. Bul esim qalyń oqyrmanǵa jaqsy tanys. О́tken ǵasyrdyń sekseninshi jáne toq­sanynshy jyldary Alashtyń maqtan tutar azamaty tórtkúl dúnıeniń teńdessiz balýandary sanatyna qosyldy. Ol Seýl Olım­pıadasynyń kúmis, Bar­selona Olımpıadasynyń qola júldegeri, álem, Eýropa, Azııa chempıony, Azııa oıyndarynyń jeńimpazy, KSRO-nyń jeti dúrkin chempıony atanyp, basqa da asa iri halyqaralyq jarys­tarda jasyndaı jarqyldady. Bozkilemmen qosh aıtysqannan keıin de qandasymyz sport salasynan alystaǵan joq. Bul kúnderi Turlyhanov Azııa Kúres federasııasynyń prezıdenti jáne UWW bıýro múshesi qyzmetin atqarýda.

Elimizde kúres óneriniń turalap qalǵany qazaqtyń dańqty balýanyn qynjyltsa kerek, Dáýlet Bolatuly qyzmetke kirisken bette, eń áýeli, jasóspirimder men jas­tar jáne eresekter qurama komandalarynyń bapkerlerin tegisteı aýystyrdy. Endi asa iri halyqaralyq dodalarǵa qazaq­standyq balýandardy myna mamandar daıarlaıdy: Grek-rım kúresi: Ulttyq quramanyń bas bapkeri – Serik Jumashev, ke­ńesshi-bapker – Iýrıı Mel­nıchenko, aǵa jattyqtyrýshy – Grıgorıı Komyshenko. Jas­tar quramasynyń (U-23) aǵa jatt­yqtyrýshysy – Jańabaı Ospanov, jattyqtyrýshy – Da­­nııar Tur­lyhanov. Jas­tar quramasynyń aǵa jattyq­tyrýshysy – Nu­rym Dúısenov. Jas­ós­pirim­der qu­ramasynyń aǵa jattyq­tyrý­shysy – Almat Kebisbaev. Erkin kúres: Ulttyq quramanyń bas bap­keri – Madııar Quramysov, aǵa jattyqtyrýshy – Samat Jaqy­pov. Jastar qura­masynyń (U-23) aǵa jattyq­tyrýshysy – Rýslan О́mirálıev. Jastar qu­ra­­masynyń aǵa jattyq­tyrý­shysy – Aslan Baıǵulov. Jas­óspi­­rimder quramasynyń aǵa jat­tyq­tyrý­shysy – Dáýlet Nııaz­­­bekov. Áıelder kúresi: Ult­­tyq qura­manyń bas bapkeri – Serik Alshynbaev, keńesshi-bapker – Gýzal Manıýrova, aǵa jat­tyq­­tyrýshy – Vladıslav Sýtor­­mın. Jattyqtyrýshy – Qaı­­rat Saǵadıev. Jastar qura­masynyń (U-23) aǵa jattyq­ty­rýshysy – Aleksandr Koly­vanov. Jastar quramasynyń aǵa jat­tyqtyrýshysy – Ádilet Erma­kov. Jasóspirimder qura­masynyń aǵa jattyqtyrýshysy – Arman Sadybekov.

Baıyptap qarasańyzdar, ulttyq komandalarymyzdyń bas bapkeri bolyp taǵaıyndalǵan mamandardyń úsheýi de alǵash ret osyndaı jaýapty qyzmettiń tizginin ustady. Biraq soǵan qarap «olardyń tájirıbeleri az» degen oı týyndamaýy kerek. Serik Alshynbaev, Serik Jumashev, Madııar Quramysovtyń qaı-qaısyn alsańyz da tek balýan retinde ǵana emes, maman retinde de ózderin áldeqashan moıyndatqan. Olar birer jyl boıy jasóspirimder men jastar quramasyn jattyqtyryp, úlken tájirıbe mektebinen ótti. Kóptegen myqty shákirt tárbıeledi. Sondyqtan da osy bapkerlerge senim artaıyq. Qazaq eli balýandary aldaǵy jaýapty jarystarda óz jankúıerlerin jarqyn jeńisterimen qýantady dep úmittenemiz.

Sońǵy jańalyqtar

Uqsas jańalyqtar