Aımaqtar • 25 Qańtar, 2022

Ǵazymbektiń ǵazız beınesi

143 ret kórsetildi

Alashtyń bilimpaz qaıratkerleriniń biri Ǵazymbek Birimjanovtyń sýreti tabyldy. Máskeýdegi Petrov-Razýmovskıı atyndaǵy aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtynyń arhıvinen tabylǵan fotosýret 1917 jyly túsirilgen.  Alash qaıratkeriniń ómiri men murasyn zertteýshiler Ǵazymbek Birimjan 1917 jyly Orynbor realdy ýchılıshesin bitirip, Máskeý qalasyndaǵy Petrov-Razýmovskıı atyndaǵy ýnıversıtetke qujattaryn tapsyrǵan, bul sýret sonda túsirilse kerek dep boljap otyr.

Biraq Ǵazymbek atalǵan ýnıversıtette sol kezeńdegi saıası jaǵdaı­larǵa baılanysty oqı almaǵan. Bul kezeń onyń Álıhan Bókeıhan, Ah­met Baıtursynuly syndy alash kósem­derimen birge júrgen kezi bolsa kerek.

– Súıinshi habardy Máskeý qala­synan Ǵazymbektiń týǵan inisi Nurhan Qorǵanbekulynyń jalǵyz qyzynan taraǵan urpaq Leıla Narımanqyzy jetkizdi. Munyń aldynda Almaty qalasyndaǵy Ortalyq memlekettik arhıvte boldyq. Sol kezde 1909-1917 jyly aralyǵynda Ǵazymbektiń Orynbor realdy ýchılıshesinde oqyǵany týraly qujattar taptyq. Solardyń arasynan 1909 jyly Ǵazymbek stıpendııa ıelengenin bildik. Buǵan qol jetkizýge aǵasy, 1-2 Memlekettik dýmanyń depýtaty Ahmet Birimjan sebepshi bolǵan. Sol kisi bir jarym bettik ótinish jazypty. Al stıpendııaǵa úmitker bolyp, bir orynǵa talasqan ekinshi adam – Ahmettiń qaınysy, áıeli Gúljaýhar Seıdalınanyń týǵan inisi Súıingereı Seıdalın eken. 1917 jyly 21 qarashada «Qazaq» gazetinde «Alash» partııasynyń baǵdarlamalyq jobasy jarııalandy. Baǵdarlamany jazǵan jeti tulǵanyń biri osy Ǵazymbek-tin. Beınetqorlyqpen eńbek etti, taǵdyry da azapty boldy. Alashordashylarmen birge tutqyndaldy, jer aýdaryldy. 1937 jyly 41 jasynda atý jazasyna kesildi. Aıaýly arystyń artyna qaldyrǵan murasyn túgendeý – búgingi urpaqtyń paryzy, – deıdi qaıratkerdiń eńbekterin jeke jınaq etip qurastyryp, ǵumyrnamasyn zerdelep júrgen jas ǵalym Danııar Ihsan.

Qostanaı oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Uqsas jańalyqtar