Qarýly kúshterdegi jemqorlyq ult qaýipsizdigine qater tóndiredi

«Qasiretti qańtar» elimizdiń bas­ty qundylyǵy – táýelsizdigimizdi ny­ǵaıtatyn negizgi sharttardyń biri osy indettiń tamyryna balta shabý ekenin túsindirip berdi, kózimizdi jetkizdi. Ásirese qorǵanys, kúsh­tik qurylymdar salasyndaǵy jeń ushynan jalǵasqan jemqorlyqty aýyz­dyqtaý­dyń, onymen josparly ári jú­ıeli túrde kúresýdiń mańyzy óte zor. Qazirgi tańda Qarýly Kúshterde sybaılas jemqorlyqqa qar­sy qandaı jumystar júrgizilip jatyr? Qarýly Kúshterdiń Joǵarǵy Bas qolbasshysy sybaılas jemqorlyqqa qar­sy ymyrasyz kúres jarııalady. Al bul kúresti neden bastaý qajet? Sala­da­ǵy qoǵamdyq keseldi jeńýdiń tá­silderi, usta­nymy qandaı? Jalpy, jem­qorlyq táýekelderine taldaý júrgizile me? Qan­daı qyzmet salalarynda jem­qorlyqqa jıi jol beriledi?

Bul suraqtardy tizbeleýimizdiń de ózindik sebebi bar. О́ıtkeni Quqyqtyq sta­tıstıka jáne arnaıy esepke alý komı­­­tetiniń deregine súıensek, ótken jyly Qorǵanys mınıstrliginde sybaılas jem­qorlyqqa qatysty 20 qylmys tirkelgen eken. Bul san 2020 jylmen salystyrǵanda 33 paıyzǵa tómen. Alaıda jańa jyl bas­talmaı jatyp áskerı vedomstvoda bir sybaılas jemqorlyq fak­tisi anyqtalyp úlgergen.

Jyl basynda áskerı vedomstvoda Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qı­myl jónindegi zańnamanyń saqtalýyn baqy­laý jónindegi komıssııanyń al­ǵash­qy oty­rysy ótti. Memleket basshy­sy­nyń tap­syr­malaryn iske asyrý tóńi­re­ginde uıym­dastyrylǵan jıyn­da Qorǵa­nys mınıstriniń orynbasary, general-leıtenant Sultan Qamaletdınov ko­mıs­sııa­ǵa Sybaılas jemqorlyqqa qar­­sy is-qı­myl­dyń 2022-2026 jyldarǵa arnal­ǵan memlekettik tujyrymdamasyn iske asyrý barysynda mańyzdy mindetter júktelgenin aıta kelip: «Áskerdegi sy­baı­las jemqorlyqqa qarsy is-qımyl sharalaryn bıýrokratııany joıýǵa, aıqyn­dyq pen ashyqtyqty arttyrýǵa baǵyttaı­myz», degen-di. Osyǵan oraı biz qoǵamnyń kókeıinde júrgen joǵa­rydaǵy suraq­tary men komıssııa tór­aǵasy basymdyq bergen ashyqtyq pen aıqyndyq týraly osy vedomstvonyń Áskerı polısııanyń bas basqarmasynyń ofıseri, ádilet pod­polkovnıgi Nurlan Ákimbekovtiń pikirin bilgen edik.

Áskerı polısııa organdarynyń ne­gizgi mindetteriniń biri – sybaılas jem­qorlyqqa qarsy aldyn alý is-sharalary ekenin atap ótken N.Ákimbekov bul baǵytta mınıstrlikte keshendi jumystar qolǵa alynǵanyn atap ótti. «О́z qatarymyzdaǵy jemqorlyqqa qarsy táýekelderge taldaý júrgizý, ishki jáne syrtqy taldaý – osy is-sharalardyń negizgileriniń biri», deıdi ol. Podpolkovnıktiń aıtýynsha, vedom­st­­voda qoǵamdyq keseldiń aldyn alý bo­­ıynsha sharalar ótkizý jáne áskerı qyz­met­shilerdiń sybaılas jemqorlyq­qa qar­sy mádenıetin qalyptastyrý máselesi de kún tártibinen túspeıdi. «Qorǵanys mı­nıstriniń buıryǵymen bekitilgen sy­­baı­las jemqorlyq táýekeldigi jo­ǵary laýa­zymdarǵa taǵaıyndalatyn adam­­darǵa polı­gra­fologııalyq zertteý ót­kizý sekildi ke­shendi sharalar da atqa­rylýda. Barlyq gar­nızondarda sy­baılas jemqorlyqqa qarsy komıssııa­ qurylǵan. Garnızon basshylary – osy sybaılas jemqorlyqqa qarsy komıssııanyń tór­aǵalary», deıdi N.Ákimbekov.

Aıta keteıik, mınıstrliktiń janynan qurylǵan sybaılas jemqorlyqqa qarsy komıssııa sybaılas jemqorlyqqa tá­ýekel­di joıý jóninde barlyǵy 34 usy­nym ázir­legen. Qazirgi tańda bul usy­nymdardy joıý boıynsha tıisti qurylym basshyla­ryna baǵyt-baǵdar berilip, sharýalar at­qa­rylýda.

Mınıstrlik ókiliniń málimdeýinshe, Sy­­baılas jemqorlyqqa qarsy is-qı­myl týraly zańnamasyna sáıkes Qor­ǵa­nys mı­nıstrliginde de sybaılas jem­qor­lyqqa qarsy taldaýlar júrgizilýde. Atap aıt­qanda, kadrlar jumysynda, memlekettik satyp alý, tyldyq qamta­masyz etý, kúr­deli qurylys, jóndeý ju­mystary, turǵyn úılerdi berý sondaı-aq jergilik­ti áskerı basqarý organdary qyzmeti­niń salasynda iske qosylǵan taldaýlar qazirgi tańda óz nátıjelerin kórsetip keledi. Máselen, ótken osy tal­daýlardyń qorytyndysy boıynsha 79 usynym engizilgen eken.

Qorǵanys mınıstrliginde eń kóp tal­­­­­qy­­lanatyn taqyryptyń biri – mem­­le­­­kettik satyp alýlar. Qoǵamda memle­ket­tik satyp alýlar rásimderiniń to­lyq ári ashyq júrgizilýine qatysty syn da kóp, kú­mán da basym. Ásirese áskerı esepke alý jáne áskerge shaqyrý naýqa­nyn­daǵy jem­qorlyqtyń aldyn alý másele­si áli kúnge ózektiligin joımaı keledi. Mem­le­kettik satyp alý – sybaılas jem­qor­lyq­tyń eń kúrdeli máseleleriniń biri eke­nin ádilet podpolkovnıgi de moıyn­daı­dy. Bul máselelerdi joıý jó­ninde bir­neshe is-shara qolǵa alynǵanyn aıt­qan ol sonyń birine toqtaldy. Onyń aıtýyn­­sha, qazirgi tańda memlekettik sa­­typ alý komıssııalarynyń quramyna baqy­­laýshy retinde qoǵam, áskerı polısııa or­­gan­dary, bas qarjy ınspeksııasy jáne tıisti qurylymdyq bólimshelerdiń quzy­­retti ókilderi memlekettik satyp alý­­ǵa qatysady. «Aıta ketetin taǵy bir jaǵ­­daı, Qarýly Kúshterdiń sybaılas jem­qorlyqqa qarsy standartyna sáıkes memle­kettik satyp alýlar júrgizý kezinde sol osy is-sharalardyń barlyǵy beıne, aýdıojazba arqyly júrgiziledi jáne keleshekte ony týyndaǵan máseleler boıynsha qarastyrýǵa bolady», deıdi N.Ákimbekov.

2021 jyldyń qańtar aıynda Qarý­ly Kúshterde jemqorlyqpen baı­la­nys­ty 3 qylmys anyqtalǵan. Bıyl qań­tarda bir derektiń tirkelgenin málim­degen N.Ákimbekov ótken jylmen salys­tyrǵanda salada jemqorlyq jasap, quqyq buzǵandardyń sany 67 paıyzǵa azaıǵanyn alǵa tartty. Onyń aıtýynsha, áskerı ve­domstvoda sybaılas jemqorlyqqa qa­tysty oqıǵalar men qylmystardy anyq­­taýǵa Qorǵanys mı­nıstrliginiń ózi tikeleı atsalysady. «Máselen, osy jy­ly anyqtalǵan sybaılas jemqorlyq qyl­mysty áskerı polısııa jáne áskerı ter­geý organdarynyń qyzmetkerleri ásh­kereledi. Al ótken jyl­ǵy sybaılas jem­qorlyq qylmystyń ishin­de úsh qylmysty Qorǵanys mınıs­tr­liginiń organdary anyq­taǵan. Aıta ke­tetin taǵy bir másele, sy­baılas jem­qorlyqqa qarsy qylmys bo­ıynsha kóbine áskerı qyzmetshilerdiń ózderi aryzdanady. Osynyń ózi áskerı qyz­metshilerde jemqorlyqqa qarsy máde­nıettiń qalyp­tasqanyn ańǵartady», deıdi ol.

Búginde Qarýly Kúshter qatarynda «Adaldyq alańy» keńselik jobasy da jumys isteıdi. Bul jobanyń basty maq­sattarynyń biri – azamattardyń Qarý­ly Kúshterge degen senimin arttyrý. Son­daı-aq joba aıasynda azamattardyń, ás­kerı qyzmetshiler men olardyń otba­sylarynyń zańdy quqyqtary men múd­delerin qorǵaýǵa da basa mán beriledi.

Memleket basshysy jurtshylyq sa­na­­syna «Jemqorlyq – indet, onymen kúresý – mindet» degen qaǵıdany sińi­rý kerektigin aıtyp, bul keselmen kú­reske búkil qoǵamdy jumyldyrýdyń ma­ńyzdylyǵyna toqtaldy. Eń bastysy, buǵan bir rettik naýqan retinde qa­ra­­maý kerek ekenin de qadap aıtty. Al áskerı vedomstvoda bul tapsyrma qa­laı júzege asyrylyp keledi? Bul su­raq­qa N.Ákimbekov «Qorǵanys mı­nıstr­liginde sybaılas jemqorlyqty ult­tyq qaýip­sizdikke tóngen qater retinde tanı­dy. Qorǵanys mınıstri Joǵarǵy Bas qolbas­shynyń sybaılas jemqorlyqqa ymyrasyz kúres jóninde tapsyrmasy sheńberinde orynbasarlarynyń, Bas shtab orynbasarlary men qurylym­dyq bólimshelerdiń basshylarynan sybaılas jemqorlyq­qa qarsy qyzmetti basty baǵyttarynyń biri retinde sanaýdy talap etip otyr. Jemqorlyqpen kúres aıaý­­syz ári júıeli túrde júrgiziledi», dep ­jaýap berdi.