Ádebıettiń basty taqyryby – adam hám adamnyń jany. Kórkem shyǵarmanyń keıipkeri eńbekqor qumyrsqa, ıakı altyn balyq bolsa da onyń negizi adamdyq ıgilikterge qurylady. Iаǵnı ádebıet – sol qoǵam, sol tirshilik, sol ómir. Sol kezeńdegi halyqtyń túsinigi, kózqarasy, sezimi, kúnkórisi, oıy men sózi – bári-bári shyǵarmaǵa arqaý bolmaq. Eger siz ómir súrgen ýaqytta ádebıette qozǵalys bolsa, sizdiń aınalańyz, tipti otbasyńyz, siz kórgen qıyndyqtar, kýá bolǵan jalpyhalyqtyq oqıǵalar kórkem áńgimede sýrettelýi múmkin. Ol, árıne, aıtqanymyzdaı, ádebı ómirdiń tynys-tirshiligine baılanysty. Álqıssa.
* * *
Jyl basynda bolǵan dúrbeleń mundaı aýqymdy sıpat alyp, «Qańtar qasiretine» aınalady dep eshkim kútken joq. Qarapaıym halyqqa da, bılikke de úlken zardap shektirgen bul oqıǵa qoǵamnyń kóńil kúıin, áleýmettik jaǵdaıyn, sondaı-aq kóptegen máseleniń shyndyǵyn kórsetti. Ádebıettiń tamyr soǵysy sol qoǵamnyń tirshiligimen tikeleı baılanysty bolǵandyqtan, atalǵan oqıǵa da ádebı shyǵarmaǵa sıýjet bolýy ábden múmkin.
Qoǵam «Qańtar qasiretinen» shyn keıpin kórgendeı boldy. Bálkı, buǵan deıin de halyqtyń jaǵdaıyn bilgen bolarmyz, biraq munshalyqty betpe-bet emes: máselen, áleýmettik jaǵdaıdyń tómendigi. Oǵan keıingi ýaqyttaǵy qymbatshylyqty qosyńyz. Aılyqtan aılyqqa, nesıeden nesıege deıingi ótip jatqan ómir. Búgingi halyqtyń eń úlken armany – 45 sharshy metr eki bólmeli úı: basqa eshteńe emes. Ol baspanany, shamamen jıyrma jylǵa ıpotekaǵa alasyz, tólep bolǵansha qarttyqqa taban tireısiz. О́zge jurt Shrı-Lankada jırafpen tańǵy as ishedi hám onysyn úlken armanǵa balamaıdy. Al bizdiń qoǵamnyń úlken qýanyshy – 45 sharshy metr jer. Absýrd.
Al biz halyq nege teatrǵa barmaıdy, halyq nege kitap oqymaıdy deımiz. Klassıka týraly sóz qozǵaımyz. Bálkı, adamnyń rýhanı deńgeıi – mádenı ómirge qyzyǵyp, kitap oqýy áleýmettik jaǵdaıyna baılanysty emes shyǵar. Degenmen, «sanany turmys bıleıdi» emes pe?.. Ádebıeti damyǵan eldiń halqy da jaqsy ómir súrse kerek-ti.
* * *
Qoǵamdaǵy ádebıettiń deńgeıi osyndaı bolǵan soń mádenı-rýhanı ómirde, ásirese eskertkish turǵyzý jumysy qarqyndy júredi. Máselen, Abaıdyń 175 jyldyq mereıtoıynda qaı óńirde qansha eskertkish qoıylǵany týraly jańalyqtar esińizde bolar. Abaıǵa deıin de, keıin de qanshama eskertkish boı kóterdi. Tipti aınalamyz eskertkishter qalasyna aınalyp bara jatqandaı.
Ádebı mereıtoılarǵa qatysty Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev: «...toı degen toılaý úshin emes, bárimizge oı tolǵaý úshin kerek», dep shegelep aıtqan edi. Mádenı jylnamaǵa zer salsaq, bıyl da birqatar mereıtoı josparlanyp otyr: Ahmet Baıtursynulynyń 150 jyldyǵy, Muhtar Áýezovtiń 125 jyldyǵy, Syrbaı Máýlenovtiń, Ázilhan Nurshaıyqovtyń, Safýan Shaımerdenovtiń 100 jyldyǵy..., taǵysyn taǵylar. Aldaǵy mereıtoılardyń barysy, tek eskertkish ornatýmen shektelmese eken deımiz. Oqyrmanǵa, qoǵamǵa, ádebıetke paıdaly jobalar, ıgilikter jasalsa, «Jańa Qazaqstannyń» rýhanı ómirine serpin berer edi.
P.S. Qurmetti oqyrman, biz sekildi tańǵy kofeńizdi iship otyryp, ádebıet týraly kóp oılana bermeńiz: júrekke zııan.
