Eger úsh aı ishinde bir jeke tulǵanyń kartasyna 100 jáne odan da kóp adamnan aýdarym kelip tússe onda álgi kisiniń kásipkerlik qyzmetiniń bar-joǵy tekseriledi. Iаǵnı aqsha aýdarymdaryn júzege asyratyn uıymdar men bankter jeke kásipker retinde tirkelmegen qazaqstandyqtardyń aýdarymdary týraly málimetterdi kirister komıtetine joldaıdy.
Eske salsaq, 2021 jyldyń qarashasynda Senat mobıldi aýdarymdardy qadaǵalaıtyn Salyq kodeksine engizilgen túzetýdi maquldaǵan edi. Túzetýdiń maqsaty – taýarlar men qyzmetter úshin jasalǵan tólem kezinde jeke tulǵalar alyp otyrǵan kiristerdi kóleńkeden shyǵarý. Sol úshin arnaıy «mobıldi tólem» dep atalatyn túsinik engiziletini de habarlanǵan.
Alaıda bul buıryqtyń kópshilik tarapynan qoldaý tabýy da, tappaýy da ekitalaı. Tappaıtyn sebebi – azamattardyń basym bóliginiń Kaspi Gold júıesin qoldanatyny jasyryn emes. Bul rette basqa bank qosymshalarynyń úles salmaǵy Kaspi-men teńdese almaıdy. Al qoldaýǵa turarlyq tusy – qazynadan qashatyn qanshama qarjynyń orny tolady.
«Aýdarym boıynsha naqty reglament kerek. Máselen, qandaı da bir qaıyrymdylyqqa, balanyń emine aqsha jınaý kerek bolady. Ne bolmasa otbasylyq is-sharalar kezinde de týysqandar bir-birine birneshe ret qarjy aýdarady. Ondaı kezde de aýdarym sany 100-den asyp ketýi ábden múmkin. Mysaly, maǵan aǵam úsh aı boıy 100-den astam aýdarym jasady delik. Bir kúni 500 teńge, kelesi kúni 1000 teńge degen sııaqty. Júıe meniń aǵamdy «ártúrli» adam dep tanı ma? Menińshe, bul áli jetilmegen, shıki joba» dep jazady Sábına Izbasarova.
Al Ádil Akýev esimdi jeli qoldanýshysynyń jazýynsha, bankterde onsyz da belgili bir shot úzindi kóshirmeleri bar. «Onda qajetti rekvızıtpen birge tólemder anyq kórinedi. Esep berýdiń arnaıy formasyn oılap tabýdyń qajeti qansha? Bul jaǵdaıda bankter aqparat qýalap, óziniń eńbek jáne qarjylyq resýrstaryn tekke shyǵyn etedi», deıdi ol.
Qalaı bolǵan kúnde de Salyq kodeksine tıisti ózgerister engiziletin sekildi. Bankter men qarjylyq uıymdar suranymdy alǵan kúnnen bastap 20 jumys kúni ishinde azamattardyń aqsha aýdarymdary boıynsha derekterdi usynýǵa mindetti.
Bul másele 2019 jyldan beri aıtyla bastady. Byltyr jyl sońynda tym qatty talqylandy. Qarjy mınıstrligi bastamaǵa bylaı túsinikteme berdi: «Zań «Atameken» UKP, Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵy jáne ekinshi deńgeıli banktermen birlesip jasaldy. Ol kásipkerlik maqsattaǵy mobıldi tólemderdi jeke tulǵalar aýdarymynan aıyrýǵa múmkindik beredi. Kásipkerler dáp burynǵydaı mobıldi tólem alǵannan keıin tutynýshyǵa kassalyq chek usynýy kerek. Mobıldi tólemderge qatysty talap 2022 jyldyń
1 naýryzynan bastap kúshine enedi. Kásipkerlik qyzmet belgisi bar mobıldi tólemder boıynsha derektermen almasý 2025 jyldan bastalady».
1 naýryzdan bastap kúshine enetin zań aıasynda «mobıldi tólem» túsinigin engizý; mobıldi tólemder arqyly taýarlar men qyzmetterdi tóleý kezinde onlaın baqylaý-kassalyq mashınalardy paıdalanýdy zańdastyrý; kásipkerlerdi bıznes júrgizý úshin jeke shottardy paıdalanýǵa mindetteý, ıaǵnı mobıldi aýdarymdardy jeke jáne bıznes dep bólý; bankterdi memlekettik kirister organdaryna tıisti aqparatty berýge mindetteý kózdelgen.
Salyq kodeksiniń sheńberinde 2025 jylǵa deıin ekinshi deńgeıdegi bankter memlekettik kirister organdaryna málimetterdi jeke tulǵalardyń mynadaı sanattary boıynsha kezeń-kezeńimen berip otyrady.
1-kezeń.
2022 jylǵy 1 qańtardan bastap memlekettik qyzmetkerler men olarǵa teńestirilgender jáne olardyń jubaılary (zaıyptary) boıynsha aqparat beriledi.
2-kezeń.
2023 jylǵy 1 qańtardan bastap bıýdjettik mekemelerdiń qyzmetkerleri jáne olardyń jubaılary (zaıyptary), kvazımemlekettik sektor sýbektileriniń qyzmetkerleri jáne olardyń jubaılary (zaıyptary) boıynsha aqparat beriledi.
3-kezeń.
2024 jylǵy 1 qańtardan bastap zańdy tulǵalardyń basshylary, quryltaıshylary jáne olardyń jubaılary (zaıyptary), dara kásipkerler jáne olardyń jubaılary (zaıyptary) boıynsha aqparat beriledi.
4-kezeń.
2025 jylǵy 1 qańtardan bastap halyqtyń qalǵan barlyq sanattary boıynsha aqparat beriledi.
2023 jyly ekinshi deńgeıdegi bankter jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdar 1-kezeńniń tulǵalary boıynsha málimetterdi usynýdy josparlap otyr.
«Buıryq jobasy jeke tulǵalardyń, adal salyq tóleýshilerdiń jeke aýdarymdaryn qozǵamaıdy jáne salyq monıtorıngin júrgizý kezinde tıimdilikti arttyrýǵa, Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń normalaryn saqtaýǵa jáne salyq tóleýden jaltarýdyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan», dep atap ótti Memlekettik kirister komıteti.
Bul rette elimizde 2023 jylǵa deıin barlyq jeke kásipkerden salyq alýǵa moratorıı jarııalanǵanyn da aıta ketken jón.
«Salyq stavkasy ózgermeıdi, qosymsha salyq júktemesi joq. Áńgime tek aqshanyń zańdy aınalymy týraly ǵana bolyp otyr. Bizde ýaqytynda esepke qoıylmasa taǵaıyndalatyn ákimshilik aıyppuldar bar. Barlyǵynda birinshi rette eskertý berilip, sosyn baryp aıyppul salynady. Biz táýekelderdi basqarý júıesin jasaımyz. Mysaly, bir jeke tulǵaǵa kúnine birneshe jeke tulǵadan aýdarym kelip túsedi jáne bul birneshe aıǵa jalǵasady. Osy jaǵdaı salyq organdarynyń nazaryn aýdaratyn bolady», dep túsindirdi Qarjy vıse-mınıstri Marat Sultanǵazıev.
