Qarjy • 18 Naýryz, 2022

Qarjy sektoryndaǵy genderlik teńdik

260 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Áıelderdiń qoǵamdaǵy, ekonomıkadaǵy róli týraly az aıtylyp júrgen joq. Elimizde 2016 jyly Prezıdenttiń Otbasylyq jáne genderlik saıa­sat­tyń tujyrymdamasyn bekitý týraly Jarlyǵy shyqqan. Jar­lyq boıynsha áıelderdiń bıliktiń atqarýshy, ókildik jáne sot organ­da­ryndaǵy, memlekettik jáne korporatıvtik sektorlardaǵy úlesi 2023 jyly – 25 paıyz, 2030-ǵa qaraı – 30 paıyzǵa jetýi kerek. Osy máse­le­ge oraı Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń basshysy Mádına Ábilqasymova pikir bildirdi. Áıelderdiń ekonomıkaǵa az aralasýy álemdik ekonomıkanyń ósimin tejeýshi faktorǵa aınalyp keledi, muny Halyqaralyq valıýta qory men BUU zertteýleri de rastaıdy.

Qarjy sektoryndaǵy genderlik teńdik

BUU pikirine qaraǵanda, áıelder erlermen birdeı teń quqyq pen múmkindikterge qol jetkizilmegen sosıým eshqashan ornyqty damýǵa qol jetkize almaıdy. Qazir elimizde 1,1 mln azamat áıelder basshylyq ete­tin shaǵyn jáne orta bıznes sýbek­tisinde jumys isteıdi. Tu­tas­taı alǵanda, áıelderdiń ekono­mı­kalyq belsendiliginiń deńgeıi 63,7%-dy quraıdy. Qarjy jáne saqtandyrý qyzmetindegi áıelder úlesi 57 paıyzǵa jetken. Eldegi 22 banktiń 9-yn áıelder basqarady, so­nymen qatar 16 bankte olar dırektorlar keńesiniń múshesi bolyp otyr. Al saqtandyrý sektorynda 27 basshynyń 9-y – áıel, taǵy eki áıel naryqtaǵy 9 kompanııanyń ishinde saqtandyrý brokerlik kompanııany basqarýda.

«Bul – oń kórsetkish. Degenmen, odan ári ósý úshin áli de áleýet bar. Genderlik teńdikti qamtamasyz etý – Qazaqstannyń strategııalyq mindetteriniń biri. Táýelsizdik jyldary elimiz genderlik teńsizdikke qarsy is-qımyl boıynsha birqatar túbegeıli sharalar qabyldady. Degenmen bul másele Qazaqstan úshin áli de ózekti. Sondyqtan memlekettiń osy baǵyttaǵy jumysy jalǵasýda. Genderlik teńdikke qol jetkizý jáne barlyq áıeldiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý bilim berýdi, ju­myspen qamtýdy, eńbekaqy tó­leý­di jáne qarjylandyrýǵa qol­je­­timdilikti qosa alǵanda, barlyq ba­­ǵyt­­tarda damýǵa tıis», deıdi M.Ábilqasymova.

Qazaqstandaǵy «BUU-Áıelder» qurylymynyń elder boıynsha bó­lim­shesiniń aqparatyna súıensek, elimiz jumys ornynda, bıznes-naryqta jáne qoǵamda genderlik teńdikke jáne áıelderdiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtýge yqpal etetin áıelderdiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý bóliginde BUU qaǵıdattaryn ilgeriletý boıynsha Ortalyq Azııada kóshbasshy bolyp otyr.

«Zamanaýı úrdister ár uıymnyń ornyqty damýy týraly máseleni birinshi orynǵa qoıatyny anyq. Ornyqty damý qaǵıdattaryn ustaný osy qaǵıdattardy kompanııalardyń qyzmetine dáıekti jáne jan-jaqty engizýdi, bıznes-modelderdi ne­ǵur­lym ornyqty etip ózgertýdi bildiredi. Ekologııa, áleýmettik jaýapkershilik jáne korporatıvtik basqarý (ESG) ólshemsharttary boıynsha praktıkalardy engizý neǵurlym ózekti baǵyt bolyp sanalady. Osy tásilderdi engi­zý genderlik teńdik jáne uıym­dar­dyń damýyna áıelderdiń qatysý deńgeıi máselelerinde ilgerileýge múmkindik beredi», dep atap ótti M.Ábilqasymova.

Qazaqstanda áıelderdiń quqyq­tary men múmkindikterin keńeı­tý­di, genderlik teńdikti jáne qar­jy­landyrýǵa qoljetimdilikti qol­daı­tyn jobalardy qarjylandyrýǵa baǵyttalǵan oblıgasııalar shyǵarý­dyń tabysty mysaldary da bar. Kólemi 38 mlrd teńge bolatyn Azııa damý bankiniń arnaıy jobasy aıasynda 2022 jylǵy aqpanda KASE saýda-sat­tyq júıesinde 14 mlrd teńge somasyna genderlik oblıgasııalardyń ekinshi shyǵarylymy júzege asyryldy. Budan buryn, ótken jyly ADB osy qural arqyly 8,4 mlrd teńge tartty. Bul qarajat turǵyn úıdi qarjylandyrýda genderlik teńdikti qamtamasyz etýge baǵyttalmaq.