Bıznes • 03 Sáýir, 2022

Áleýmettik kásipkerliktiń júgi aýyr

67 ret kórsetildi

«Áleýmettik kásipkerlik: qoǵam men bıznes úshin jańa múmkindikter» atty Aqtóbede ótken jıynǵa Atyraý, Mańǵystaý, Qyzylorda, Shyǵys Qazaqstan, Batys Qazaqstan oblystary men elorda kásipkerleri, áleýmettik kásipkerlikti damytý baǵdarlamasynyń qatysýshylary, úkimettik emes uıymdar, sarapshylar qatysty.

Áleýmettik kásipkerlik – qoǵamnyń eń álsiz toptaryn belgili bir kásipke baýlý jáne osy azamattar óndirgen taýar men kórsetken qyzmet túrlerin satýdy uıymdastyrý. Sońǵy ózgerister boıynsha áleýmettik kásipkerlikpen aına­lysýshylar úshin tórt sanat engi­zil­di. Elimizde qaıyrymdylyqpen aı­naly­syp júrgen kásipkerler qata­­ry kóp bolsa da, olardyń bári bir­deı áleýmettik kásipkerler emes. Áleý­mettik kásipkerlerdiń negizgi maq­sa­ty – qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan adam­dar­dyń belgili bir kásip túrin meńgerip, qo­ǵamnyń tolyq múshesi bolýyna jár­demdesý. Munyń mysaldary da kóp. Jıynda 30-dan astam turǵyndy jumyspen qamtyp otyrǵan Baǵdagúl Myrzaǵulova óz tájirıbesin ortaǵa saldy. Ol 2015 jyly «Keleshek» tigin sehyn ashyp, jumysqa tek múmkindigi shekteýli jandardy ǵana qabyldaǵan. Alǵashqy kúnnen bastap múgedektigi bar jandar men túrmeden jazasyn ótep shyqqandardy jumysqa turǵyzý maqsatyn kózdegenin aıtady.

«Bir kúni qoǵamdyq kólikte kele jatyp, janymda otyrǵan eri men áıeliniń ózara ymmen uǵysyp kele jatqandaryn kórdim. Sol jerde maǵan bala-shaǵasyn qalaı jetkizedi, bizde tildik ortany qajet etpeıtin qandaı jumys bar degen oı keldi. Erekshe adamdardy tiginshilikke úıretý kerek degen sheshimge keldim. Kóp keshikpeı tigin sehyn ashyp, múgedek eki áıeldi jumysqa aldym. Búginde sehymyz keńeıdi, ájep­tá­ýir ǵımarat satyp aldym, onda 27 tiginshi, kıim pishýshi jumys isteıdi. Osy kezge deıin eshqashan qolyna ıne usta­maǵan 19 adamdy kásipke baýlysam, olardyń ekeýi túrmeden jazasyn ótep shyqqan jandar. Qazir bizdiń sehta 16 múmkindigi shekteýli azamat, eki túrmeden jazasyn ótep shyqqan áıel, bir kópbalaly jalǵyzbasty ana turaqty jumys isteıdi. Qazir olar tigindi jaqsy meńgerip alyp, esh qo­ryq­­pastan tapsyrys­tar alyp júr. Endi Aqtóbe oblysynyń aýdandarynda shaǵyn bólimsheler ashyp, jazasyn ótep shyqqandar men múgedektigi bar jandardy jumysqa almaqpyn. Aqtóbedegi túrmelerdiń birinen de shaǵyn seh ashý oıymda bar», deıdi Baǵdagúl Myrzaǵulova.

Aıta ketý kerek, búginde Aqtóbe obly­synda 6 myń múgedek bala, 27 myń eresek múgedek bar. О́kinishtisi, týa­­bit­ti múgedektigi bar sábıler qata­ry jyl saıyn kóbeımese, azaıyp jat­q­an joq. О́z kúshimen júrip-tura alatyn jandardy belgili bir kásip túrine oqytyp, jumysqa qabyldaıtyn orta­lyqtar kóp emes. Qazirgi ýaqytta osy baǵyttaǵy jumystardy kóbinese kásipker áıelder qolǵa alǵan. «Green Tal» áleýmettik sheberhanasynyń negi­zin salýshy, Áleýmettik ınnovator­lar as­sosıasııasynyń jetekshisi Ámın Áskerovtiń aıtýynsha, elimizde áleý­met­tik kásipkerlik júgin moınyna kóte­rip jatqan negizinen qyz-kelin­shek­­terimiz.

«Bul jerde kásipkerler qaıyrymdy is jasaýdan ózara básekeles bolýy kerek. Sonymen qatar áleýmettik kásip­kerlikti damytý boıynsha óńirara­lyq jaqsy baılanystar ornaýǵa tıis. Biz ózara tájirıbe almasyp, qoǵamǵa tolyqqandy múshe retinde kire almaı, jabyǵyp júrgen jandarǵa qoldaý kór­se­tý jónin­de ortaq sheshimge kel­ge­nimiz jón. Qazir­gi ýaqytta mem­le­ketimiz áleýmettik kásip­kerlikke qol­daý kórsetýge ázir. Arna­ıy zań da bar. Alaıda osy zańnyń shıki tus­t­ary kóp. Búginde depýtattar da, Úki­met te áleýmettik kásipkerlik zańyn jetildirýdi maquldap otyr. Onyń qamtylmaı jatqan tustary men shıki­­ligin anyqtap, jetildirý úshin jurt­­shy­lyqtyń kómegin kútemiz. Osy maq­­satta, eń aldymen elimizdiń ár óńirin­degi áleýmettik kásipkerler men úki­met­tik emes uıymdardyń keńesi kerek. Usynystar legin el Úkimeti estýge ázir. Jaqynda memleket pen áleýmettik kásip­kerler arasyndaǵy dıalog alańy – res­pýblıkalyq Áleýmettik ınnovatorlar assosıasııasy quryldy. Oǵan elimiz­diń kez kelgen azamaty múshe bola alady», dedi Ámın Áskerov.

Áleýmettik kásipkerlikke qatysýshy qyz-kelinshekter ashatyn kóbinese tigin sehtarynan ózge qandaı tyń kásip túrleri bar, osy kezge deıin qoǵamda qaı salalardy qamtı almaı otyrmyz? Jıynǵa qatysýshylar basqa memle­ket­terdiń tájirıbesin zertteýdi jáne elimiz boıynsha osy salaǵa monıtorıng júrgizýdi usyndy. Eń bastysy, áleýmettik kásipkerlik nysandaryna salyq jeńildigin berý.

Áleýmettik kásipkerlerdiń aldyn­da turǵan eń basty kedergi – ónim ótki­zý, marketıng jumysyn jolǵa qoıý. Osy jaǵynan «Atameken» UKP ma­man­da­ry barynsha qoldaý kórsetip, áleý­mettik kásipkerlik baǵyty boıynsha óńir­ler arasynda baılanys ornatý men tá­jirı­be almasýdy qolǵa almaq.

Búginde áleýmettik kásipker bolý ońaı emes. Osy isti uıymdastyrýshy jan tózimdi, aqyly mol, psıholog, jú­re­­gi keń, patrıot bolýy kerek. О́ıt­keni onyń sońynda birneshe densaý­ly­ǵy nashar, áljýaz adam turady, isin laıyqty atqara almaǵan jandy ju­mys­tan shyǵaryp jiberýge bolmaıdy. Birneshe jannyń taǵdyryn moınyna alǵan kásipker osy isti orta joldan úzip, tastap kete de almaıdy. Sol sebep­ti de osy salaǵa biryńǵaı paıda tabýdy maqsat etkender emes, qaıyrymdylyq jasaý arqyly qoǵamdy ózgertkisi keletinder barady. Qoǵamnan oryn taba almaı júrgen áljýaz jandarǵa kómek qolyn sozyp, olardyń boıyndaǵy ashylmaǵan múmkindikterin asha bilý úlken júrekti jandardyń ǵana qolynan keleri anyq.

 

Aqtóbe oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Keshe

Aqjaınaq astana

Elorda • Keshe

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Keshe

Dımash pen Djekson

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar