Álem • 04 Sáýir, 2022

Táýelsiz tergeý qajet

500 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Buqaralyq aqparat quraldary men áleýmettik jelilerde taraǵan beınejazbalarda Ýkraına jerindegi azat etilgen aýmaqtardyń kúıi jantúrshigerlik.

Táýelsiz tergeý qajet

Osyǵan deıin Reseı sarbazdary Ýkraınanyń soltústik bóliginen jappaı ketip jatqanyn málimdegen bolatynbyz. Oqıǵa ornynda júrgen sheteldik BAQ qalalar men eldi mekenderdiń qazirgi ahýalyn kórsetip, jergilikti halyqpen tildesip, qıyn jaǵdaıyn jetkizip jatyr. Bul oqıǵadan keıin Batys elderi Reseıge taǵy sanksııa salýdy oılastyryp jatyr. Fransııa prezıdenti Emmanýel Makron Reseıdiń kómir men munaı eksportyna qarsy sanksııa salýǵa shaqyrdy. Ol fransýz BAQ-taryna «áskerı qylmystyń aıqyn belgileri bar» dep málimdegen. Germanııanyń qorǵanys mınıstri Krıstın Lambreht osyǵan deıin qulyqsyz bolyp kelgen Eýropalyq odaq endi Reseı gazyn ımporttaýǵa tyıym salý týraly máseleni talqylaýy kerek dedi. Batys basshylary osy sekildi málimdemeler jasap, jańa sanksııalar salynýy múmkin ekenin eskertip jatyr.

Al Kreml halyqaralyq basshylardan Býchadaǵy jaǵdaı týraly jalǵan aıyptaýlarǵa asyqpaýdy jáne ártúrli derekkózderden málimet suraýdy talap etti. Reseı bul aıyp­taýlardy úzildi-kesildi qabylda­maıtynyn jetkizdi.

«Jaǵdaı, árıne, óte mańyzdy. Sondyqtan biz halyqaralyq kóshbas­shylardyń málimdemeler jasaýǵa, jalǵan aıyptaýlarǵa asyqpaýyn jáne aqparatty ártúrli derekkózderden suraýyn, kem degende, bizdiń dáleli­mizdi tyńdaýyn talap etemiz», dedi Reseı prezıdentiniń baspasóz hatshysy Dmıtrıı Peskov. Onyń aıtýynsha, mundaı mańyzdy másele joǵary deńgeıde talqylanýy kerek.

«Biz kez kelgen aıyptaýdy úzil­di-kesildi qabyldamaımyz. Onyń ústine bul taqyryp barynsha jo­ǵary deńgeıde talqylanýy tıis dep esepteımiz. Sondyqtan Máskeý Qaýip­sizdik keńesinde osy taqyrypty qaras­tyrý bastamasyn kóterdi. Alaıda bas­tama qoldaý tappaǵanyn bilemiz. Bizdiń dıplomattar bul máseleni Qaýipsizdik keńesiniń kún tártibine shyǵarý úshin belsendi jumys isteý­di jalǵastyrady. Taqyryp óte ma­ńyz­dy», dedi D.Peskov.

Reseıdiń qorǵanys mınıstrligi de Kıev rejiminiń Býcha eldi mekenindegi beıbit turǵyndardy óltirdi degen aıyp­taryn joqqa shyǵaryp, Reseıdiń Qarýly kúshteri Býchýdan 30 naýryzda tolyǵymen ketti dep málimdegen.

BUU Bas hatshysy Antonıý Gýter­rısh Býchadaǵy oqıǵalarǵa táýelsiz tergeý júrgizip, kinálilerdi jaýapqa tartý keregin aıtty.

BUU Adam quqyqtary jónindegi bas­qar­masy Ýkraınada soǵys bastal­ǵan­­nan beri 3455 beıbit turǵyn zardap shekkenin habarlady. Onyń ishinde 1400-den astam adam qaza bolyp, 2000-nan astamy jaraqat alǵan. BUU naqty san­dar áldeqaıda kóp bolýy múmkin deıdi.

Reseı eldiń soltústiginen áskerin shyǵarǵanymen, dúısenbi kúni tańer­teń Odessa men Hersondy nysanaǵa alyp, ońtústik Ýkraınaǵa shabýyldaryn qaıta bastaǵanǵa uqsaıdy. Marıýpolde de shabýyl jalǵasqan.

Ýkraınanyń vıse-premer-mı­nıstri Irına Vereshýk Marıýpol portyndaǵy jáne jaqyn Lýgansk oblysyndaǵy qaqtyǵys aımaqtarynan 2964 adamnyń evakýasııalanǵanyn habarlady. Qyzyl Krest uıymy juma kúni gýmanıtarlyq kómekti jetkizý úshin Marıýpolge kirýge birneshe ret áreket jasaǵan. I.Vereshýk Qyzyl Krest avtobýstaryn qalaǵa kirgizý úshin Reseımen kelissóz jalǵasyp jatqanyn aıtty. Beısenbide ol sońǵy aptalarda Marıýpolden shamamen 75 myń adam evakýasııalanǵanyn habarlaǵan-dy.

AQSh BUU Bas Assambleıasynan Reseıdi Adam quqyqtary jónindegi keńesten shettetýdi surady. Bul týraly AQSh-tyń BUU-daǵy elshisi Lında Tomas-Grınfıld málimdedi. Nıý-Iorktegi 193 músheden turatyn Assambleıanyń úshten ekisi daýys bergen jaǵdaıda adam quqyqtaryn buzǵan memlekettiń músheligin toqtata alady.

Ýkraına prezıdenti Volodımır Zelenskıı Gremmı syılyǵynda beıne­úndeý jasap, «únsizdikti mýzykamen toltyrýǵa» jáne kórermenderdi áleý­mettik jeliler jáne teledıdarda «soǵys týraly shyndyqty aıtýǵa» shaqyrdy.

Bul oqıǵalardan keıin eki el ara­syn­­daǵy kelissóz qalaı órbıtini bel­gi­siz. Ázirge kelesi kezdesý týraly aq­parat joq.

Sońǵy jańalyqtar