Tutynýshylyq patrıotızm – otandyq ónimdi tutyný arqyly ishki naryqty qoldaý. Iаǵnı tyǵyryqqa tirelgen ekonomıkaǵa tirek bolý, demeý. Muny ekonomıkanyń jazylmaǵan zańy, qaǵazǵa túspegen qaǵıdasy dese de bolady. Álbette, ol árkimniń sana-sezimine baılanysty jáne mundaı patrıotızm kóp jaǵdaıda halyq kúndelikti tutynatyn azyq-túlikke qatysty qoldanylady.
Aıtalyq, dúkende tutynýshyǵa kerek taýardyń eki túri qatar tur. Biri – jarnamasy jer jarǵan sheteldik brend, ekinshisi – aty alysqa taramaǵan otandyq ónim. Alǵashqysyn tańdasa sheteldiń, ekinshisin tańdasa óz eliniń ekonomıkasyna úles qosady. Tańdaý tutynýshynyń óz erkinde. Oǵan eshkim «mynany al» dep májbúrleı almaıdy. Bárin árkimniń ishki túısigi, sana-sezimi sheshedi. Tólegen aqsham syrtqa ketpeı, óz elimizde qalsyn, otandyq óndirýshilerge tússin, eldiń ekonomıkasyna jumys istesin degender otandyq ónimdi tańdaýy múmkin. Mine, tutynýshylyq patrıotızm degen – sol.
Eýropa elderiniń kóbi dál osy tutynýshylyq patrıotızm arqyly ishki naryqty, otandyq óndiristi, jalpy ekonomıkany alǵa bastyryp otyr. Alaıda álemniń osynaý ozyq tájirıbesi bizdiń elde keń taralmaǵan. Sonda qazaqstandyqtardyń patrıotızmi tómen bolǵany ma? Múmkin, árıne. Biraq bul úshin tutynýshylarǵa ókpe aıtýdyń jóni joq.
Bizdińshe, gáptiń bári sapa men baǵadan shyǵyp otyr. Jergilikti kompanııalar sapasy sheteldik taýardan kem túspeıtin ónim usynsa, tutynýshylar otandyq ónimdi oılanbaı-aq alary anyq. Demek biz ishki naryqqa sapaly ónim usyna almaı otyrmyz nemese bizdegi sapaly ónimniń kólemi tym az. Al tutynýshylar otandyq ónim eken dep sapasyz taýardy alýǵa mindetti emes.
Sheteldik sapamen teńesý qıyn ekenin moıyndaý kerek. Endeshe buqara halyqty otandyq ónimdi satyp alýǵa yntalandyrýdyń birden-bir joly – baǵany tómendetý. Aılyǵyn shaılyǵyna jetkize almaı júrgen tutynýshylar dál osy turǵydan otandyq taýardy tańdaýy múmkin. Biraq bizdegi otandyq ónimderdiń baǵasy ımporttyq taýardan asyp túspese, kem emes. О́ıtkeni jergilikti kompanııalar shyǵaratyn taýardyń ózindik quny qymbat. Olar sol sebepti baǵany tómendete almaıdy. Tómendetse, shyǵynǵa batady. Mundaı jaǵdaıda taýar óndirýdiń, bıznes bastaýdyń qajeti shamaly.
Demek Úkimet eldegi tutynýshylyq patrıotızmdi qoldaýǵa tıisti jaǵdaı jasaı almaı otyr. Sondyqtan Úkimet músheleri men taýar óndirýshilerdiń buqara halyqtan tutynýshylyq patrıotızmdi talap etetin de jóni joq. Sonda ne isteý kerek? Bizdińshe, mundaı patrıotızm tómengi taptan emes, joǵarǵy jaqtan bastalýy qajet. Birinshi kezekte shetelden keletin ónimdi shekteý kerek. Máselen, byltyr Qazaqstanǵa syrttan 4,9 mlrd dollardyń azyq-túligi jetkizildi. Onyń jartysynan kóbi Reseıden ákelingen. Demek bizdiń eldiń azyq-túlik qaýipsizdigi durys qorǵalmaǵan. Shetelge táýeldimiz. Mundaı táýeldilik tutynýshylyq patrıotızmdi óristete almaıdy.
Tutynýshylyq patrıotızmdi damytý úshin Úkimet naqty qadamdarǵa barýǵa tıis. Aıtalyq, saýda oryndaryndaǵy sheteldik jáne otandyq taýarlardyń ara qatynasyn retteý mańyzdy. Máselen, saýda sórelerindegi taýardyń 80 paıyzy otandyq, qalǵan 20 paıyzy ımporttyq ónimnen turýǵa tıis degen talap qoıýǵa bolady.
Qazaqstanda sapaly taýar óndiretin kompanııalar jeterlik. Biraq olardyń ónimi bárine birdeı qoljetimdi emes. Iаǵnı shyǵaratyn kólemi az nemese mundaı ónimder satylatyn saýda jelileri asa kóp emes. Iri megapolısterdiń turǵyndary tutynatyn otandyq sapaly azyq-túlik ózge aımaqtarda múldem kezdespeýi múmkin. Sondyqtan osyǵan da nazar aýdaryp qoıǵan artyq bolmaıdy.
Bizdiń tarapymyzdan jiberilgen taǵy bir kemshilik – tutynýshylyq ıdeologııanyń joqtyǵy. Halyqty habardar etý, yntalandyrý, jańashyldyqty túsindirý, otandyq ónimdi nasıhattaý, dáripteý jumystary kemshin túsip jatyr. Osy baǵyttaǵy jumystardy júıeli túrde júrgizý mańyzdy.
Tutynýshylyq patrıotızmge ásheıin termın retinde qaraýdyń qajeti shamaly jáne ony qara bult úıirilgen shaqta ǵana oıǵa alý durys emes. Ol álemniń damyǵan elderindegideı, Qazaqstanda da ekonomıkany alǵa súırer naqty tetikke, ishki naryqty damytýdyń negizgi strategııasyna aınalýy kerek. Sonda ǵana upaıymyz túgel bolmaq.
