Eger volonterler azamattyq qoǵam qurý jolynda osy belsendilikterin joǵaltpasa, taıaý ýaqytta jastar partııasyn quratyny sózsiz. Al materıaldyq jáne ákimshilik resýrstarǵa qoldary jetpeı júrgen erikti jastardyń qoǵamdy ózgertýge degen usynystaryn qabyldaýǵa orta qanshalyqty daıyn? Azamattyq qoǵam qurý jolynda aǵa býynmen aradaǵy sabaqtastyq baılanys qalaı túziledi? Bul endi basqa áńgimeniń taqyryby.
Búginde Aqtóbe oblysynda 100-den astam volonterlik top tirkelgen. Negizinen qaıyrymdylyq kórsetý jolyn tańdaǵan úkimettik emes uıymdardyń basym kópshiligi álsiz adamdar únin memlekettik organdarǵa jetkizýshi qurylymǵa aınaldy. Osy jaǵynan belsendi jastar biraz áleýmettik daý-damaıdy azaıtýǵa sebepshi bolǵany ras.
Prezıdent Jarlyǵymen 2020 jyly Eriktiler jyly bolyp jarııalanǵannan keıin elimizde volonterlik qozǵalys qarqyn aldy. Koronavırýs indetine baılanysty epıdemııalyq ahýal órshigen kezde eriktiler kórinbes maıdannyń aldyńǵy shebinen tabyldy. Olar ınfeksııalyq aýrýhanalarda naýqastardyń ómiri úshin kúresip júrgen medısına qyzmetkerlerin syrtqy álemmen baılanystyrdy. Aýrýhanalarǵa ottegi ballondary men dárigerlerge ystyq tamaq jetkizip turdy, kúre joldar boıyndaǵy beketterdegi polısııa qyzmetkerlerine kómektesti. Karantın kúndelikti tabysy bazarmen baılanysty adamdarǵa aýyr tıip, keı adamdar kúndelikti nan alýǵa qarjy tappaı qınalyp, áleýmettik jeliler arqyly kómek surady. Kópshilik eriktilerdiń qýatty kúsh ekenin karantın kezinde jaqsy túsindi.
Úsh jyl ishinde qoǵamdyq jumysta ysylǵan, saıası kózqarastary qalyptasqan jastar býyny qalyptasyp úlgerdi. Solardyń biri – bıylǵy Naýryz merekesi qarsańynda «Shapaǵat» medalimen marapattalǵan «Aqtóbe qaıyrymdy jandary» eriktiler tobynyń múshesi Elaman Baıǵozın. 2016 jyly qurylǵan bul toptyń búginde 35 múshesi bar. Eriktiler Aqtóbedegi provızorlyq ortalyq pen ınfeksııalyq aýrýhana dárigerlerine ystyq as, naýqastarǵa ottegi ballondaryn aparyp, toptyń Instagram paraqshasyna shyǵyp kómek suraǵan turǵyndarǵa dári-dármek, azyq-túlik jetkizip, tipti páteraqysyn da tólep berdi. «Aqtóbe qaıyrymdy jandary» músheleri bıylǵy qańtar oqıǵasy kezinde de aıanyp qalǵan joq. Eriktiler komendanttyq saǵat kezinde kúni-túni kóshede kezekshilik atqarǵan áskerılerge ystyq as jetkizdi. Aqtóbelik jumysshy jastar búginde jedel kómekke keletin mobıldi topqa aınaldy. Úndemeı-aq úıdeı is tyndyratyn Elaman oblystyq ishki saıasat basqarmasy men jastar resýrstyq ortalyǵynyń qoldaýyna rıza. Máselen, volonterler bas qosatyn kovorkıng ortalyǵy ashylsa degen usynysy qoldaý tapty. Búginde Aqtóbede úsh kovorkıng ortalyq bar. О́zderi qoǵamdaǵy álsiz áleýmettiń únin jetkizýshi, bılik pen halyq arasynda dıalog ornatyp júrgenderin asa sezinbese de, bylaıǵy jurt bilip otyr.
О́ńirdegi volonterlik toptardy biriktiretin keńes qurýdy maqsat etip júrgen taǵy bir jas – Volunter-2020 Aktobe qoǵamdyq qorynyń jetekshisi Nurbek Jalǵasbaev. Azamattyq ustanymy joǵary stýdent Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik memlekettik ýnıversıtetiniń sońǵy kýrsynda oqıdy. Ol volonterlik qozǵalysqa 2019 jyly kelip qosylǵan. Sol kezde oqýǵa jańa túsken jas tórt dosymen birlesip, úkimettik emes uıym qurdy. Maqsaty – kúızeliste júrgen, tyǵyryqqa tirelgen qurdastaryna kómek qolyn sozý edi. Árıne, ár stýdenttiń turmys jaǵdaıy ártúrli. Bireýdiń kómektesetin áke-sheshesi bar, keıbirinde arqa súıer týys ta joq. Jasóspirim kezinde jaqynynan qoldaý kórmegen balanyń teris jolǵa túsip ketýi de ábden múmkin. Nurbektiń toby qaıyrymdylyq jasaýdy syrqat balanyń emine qarjy jınaýdan bastady. Olar kóterme bazardan arzan kámpıt alyp, ústeme baǵamen meıramhana, dúkenderge satyp emge az bolsa da qarjy jınady. Qaıyrymdy jandardyń yqylasy Nurbek pen onyń dostaryn qanattandyryp, qıyn jaǵdaıda qalǵan kópbalaly otbasyǵa baspana úshin qarjy jınap berdi. Qazir osy toptyń músheleri kóbeıdi, qataryna jasy úlken adamdar da qosyldy. Qazir Nurbek Jalǵasbaev Aqtóbedegi barlyq volonterlik top basshylaryn biriktiretin óńirlik keńes qurýdy josparlap otyr. Volonterlik jumys minezderin shyńdaǵan jastar ómirde qatyp qalǵan qaǵıdalar bolmaıtynyn, deni saý adam áreket etken jaǵdaıda kez kelgen qıyndyqtan shyǵa alatynyn túsindi. Alaıda ýnıversıtet bitirgeli turǵan jas osy kezge deıin áleýmettik tapsyrystarǵa qansha ret ótinimder jiberse de, birde-bir ret grant alyp kórgen emes. Bıyl múmkindigi shekteýli jandarǵa kómektesýge, kovorkıng ortalyǵyn ashýǵa grantqa tapsyryp, taǵy da uta almady. Nurbektiń suraǵan qarjysy kóp emes. «Uıymdastyryp jatqan qaıyrymdylyq sharaǵa demeýshi bolasyz ba dep ár mekemeniń esigin qaqsaq, olar bizden resmı hat talap etedi. Al memlekettik organdar biz ótkizgen qaıyrymdylyq is-sharanyń jazbasha esebin suraıdy. Biz bir tıyn almasaq, nege esep berýimiz kerek? Jasaǵan jaqsylyǵyńdy jipke tizip jarııalaý degen uıat nárse ǵoı. Onda qaıyrymdylyqtyń quny qala ma? Bıyl Aqtóbe oblysy boıynsha volonterlikti damytýǵa jergilikti bıýdjetten 7 mıllıon teńge bólingenin bilip, 4-5 lotqa konkýrsqa qatystyq. Baıǵanın aýdanynyń ishki saıasat bólimi jarııalaǵan konkýrsqa da qujat jiberdik. Muqtaj azamattar úshin is-shara ótkizýge suraǵan qarjymyz kóp emes edi. О́ıtkeni kómektesken stýdentterdiń jol-pul qarajatyn berýim kerek. Keıde jınaǵan qarjymyz jetpeı qalǵanda, qaltamnan tóleımin. Sol úshin sabaqtan bos kezde qosymsha jumys isteımin», deıdi Nurbek Jalǵasbaev.
Aqtóbedegi «Ańsar» aqparattyq taldaý ortalyǵy janyndaǵy «Asar» volonterlik toby úsh jylda muqtaj otbasylarǵa 10 baspana alyp berdi. Top jetekshisi Erkebolat Talasbaev ótken jazda Yrǵyz aýdanynyń Nura aýylyndaǵy úıi órtenip ketken kópbalaly otbasyǵa 1 mıllıon teńgeniń sertıfıkatyn tabystap keldi. Olar ekologııalyq aksııaǵa da qatysyp júr. О́tken jazda «Ańsardyń» eriktileri Baıǵanın aýdanyna qarasty Qaraýylkeldi aýylynyń shetindegi kózi bitelgen bulaqty arshyp, abattandyrǵan edi.
Marat Ospanov atyndaǵy Batys Qazaqstan medısına ýnıversıteti janyndaǵy «Medık» eriktiler tobynyń 150 múshesi bar. Top jetekshisi Baqytjan Baımahan bolashaq dárigerlerdiń oblystyq qan ortalyǵyna eki apta saıyn qan tapsyrýshy adamdardy taýyp beredi. Sondaı-aq jalǵyzbasty qarttardyń úılerine baryp qan qysymyn ólsheıdi, aýtızm syrqatyn erte tanýǵa baılanysty jurtshylyq arasynda túsindirý jumystaryn júrgizedi.
«Ańsar» aqparattyq-taldaý ortalyǵynyń teology ári «Asar» volonterlik toptyń úılestirýshisi Aızat Demeýitova ómirde túrli qıyndyqqa tap bolǵan jastarmen kóbirek pikirleskendi unatady. Ol jastyń tilin jas qana túsinedi deıdi. «Shyny kerek, ómirde oryn taba almaı júrgen jas ishteı kúızeliske túsedi. Ádette ol tanymaıtyndarǵa syr ashpaı, tek ózi senetin adamǵa aqtarylady. Qazir bári de qarjyǵa tirelgen ýaqyt qoı. Qosymsha kýrstardyń bári aqyly. Sporttyq klýbtar, basseın, til úıretetin, ne basqalaı qosymsha mamandyq alatyn kýrstar kópbalaly, ne tabysy az otbasynyń balasyna qoljetimdi emes. Ádette psıhologııalyq kúızeliste júrgen jas oń men teristi ajyrata almaı jatady. Al volonterlik orta ony teris jolǵa túsip ketýden saqtaıdy. Sebebi bul jerde ortaq iske jumylǵan, ortaq maqsaty bar bir-birine qamqor, jigerli qatarlastary bar. Munda bir komanda bir otbasy sııaqty. О́mirdiń túrli synaqtaryna tap bolǵan jandardyń ómirlerinen ózderine sabaq alady. Osy ortada minezi tuıyq bala birtindep ashylady. О́ıtkeni qaıyrymdylyq jasaǵan adamnyń shyn qýanyshyn kórý – zor baqyt. Sondaı adamnyń janyna jalaý bolǵan soń erikti óziniń qoǵamǵa qajet ekenin sezinip, ómirge basqasha kózqaraspen qaraıdy. Búginde jastar erikti bolýdyń qoǵamǵa qajettiligin túsindi», deıdi Aızat Demeýitova. Jaqynda ǵana «Ańsar» eriktileri múgedekter arbasyn taba almaı júrgen kisige OLX-ten arzan baǵaǵa satyp alyp berdi. «Ańsar» ortalyǵynyń mamandary otbasylyq ómiri jaısyz jastarǵa keńes beredi, qoldaý jasaıdy.
Jastar jumyssyzdyǵy – qoǵamdaǵy eń ózekti másele. Aızat Demeýitova telefon arqyly aqsha tabatyn bolǵandyqtan, kópshilik jastar SMM-shy (Social media marketing) bolýǵa qumar ekenin aıtady. SMM-shy áleýmettik jelidegi paraqshany júrgizip, klıent sanyn arttyrsa, taýar ótimdi bolady. Búginde kóptegen mekeme SMM-shy marketolog mamanyn jumysqa alady. Biraq ony oqytatyn kýrstar óte az jáne qoljetimdi emes. «Biz semınar-trenıng uıymdastyryp, Aqtóbeden eń myqty SMM, eń myqty mobılograf izdep, eki adamdy ázer taptyq. Al Almatydan vebınarmen eki kúnde eki saǵattyq kýrs júrgizýge 300-500 myń teńge surady. Mundaı qarjy bizde joq», deıdi ol.
Úkimettiń turǵyndardy kásipkerlik negizderine oqytý maqsatynda qaıtarymsyz grant kólemin 40 AEK-ke nemese 1 mıllıon 200 myń teńgege ulǵaıtýy jaqsy múmkindik. Osy qarjyǵa isin jańa bastaǵan jas arzan qural-jabdyq satyp ala alady.
Qazirgi ýaqytta volonterlik qozǵalys álsiz toptardyń únin qoǵamǵa estirtýshi qýatty qozǵalysqa aınalyp keledi. Qınalǵan janǵa kómektesip, túrli qoǵam ókilderimen til tabysyp tájirıbe jınaǵan jas toptan bólinip shyǵyp, derbes uıym quryp, qataryna ózge jastardy toptastyrady. Osydan kórinip turǵandaı, olardyń arasynan uıymdastyrýshylyq, jetekshilik qabileti joǵary jastar paıda bolady. Tutastaı alǵanda, el Prezıdenti qoldaýynan soń elimizde qoǵamdyq jumysta ysylǵan, ózindik únin jetkizip, áleýmettik saıasattyń barlyq qaltarysyn jaqsy biletin belsendi jastar býyny qalyptasty. Olar búginde kez kelgen partııaǵa básekeles bola alady. Qaıyrymdylyq jasaýdan jarysqan qyz-jigitter – qoǵamdy ózgertýge qushtar azamattar, bolashaq jaqsy ata-ana, jaqsy maman. Olar saıası minberde máseleni ashyq qoıa biledi ári onyń sheshý jolyn da usyna alady. Azamattyq qoǵamnyń irgetasyn ornatatyn da osy býyn.
Aqtóbe oblysy
