Sport • 05 Mamyr, 2022

San qyrly sańlaq

600 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Táýelsiz elimizdiń erkin kúres tarıhynda jeti jerlesimiz ǵana Olımpııa oıyndarynda jeńis tuǵyryna kóterildi. Olardyń beseýi qolaǵa qol sozsa, ekeýi kúmis medaldy ıelendi. Fınalǵa shyqqan órenderimiz jaıynda aıtar bolsaq, 2000 jyly Sıdneıde Islam Baıramýkov jáne 2004 jyly Afınada Gennadıı Lalıevtiń asyǵy alshysynan tústi. Desek te Lalıevtiń Ońtústik Osetııanyń týmasy ekenin jurt jaqsy biledi. Al Baıramýkov ózimizdiń tól túlegimiz. Ol Jambyl oblysy Turar Rysqulov atyndaǵy aýdanda dúnıege keldi. Islam qalyń qazaqtyń arasynda ósip, úlken ómirge joldama aldy.

San qyrly sańlaq

Islam Baıramýkovtyń halyqaralyq arenada atoı salǵan kezi kúni keshegideı kóz aldymyzda. Bala kezinen zerek bolyp ósken ol áýeli sporttyń san alýan túrin serik etti. Bos ýaqytynda aqyn-ja­zýshylardyń kitaptaryn kóp oqyp, oı-órisin keńeıtti. Janýarlardy jaq­sy kórdi, at sportyna qyzyqty. Al­tyn­shy synypta balýandyq ónerge myq­tap den qoıyp, erkin kúrestiń qyr-sy­ryna qanyqty. Tyrnaqaldy tabystaryna qol jetkizgennen soń Almatydaǵy res­pýb­lıkalyq Olımpıadalyq rezervter ýchı­lıshesine aýysty. Qazaq sportynyń qara shańyraǵynda sheberligin shyńdaǵan Baı­ramýkov ýaqyt oza elimizdiń mań­daıaldy balýandarynyń birine aınaldy.

Islamnyń bul salada jetken jetis­tikteri zor. Atap aıtsaq, Azııa chempıonatynda 1 altyn, 3 kúmis jáne 1 qola medaldy oljalady. Azııa oıyndarynda qola medaldy ıelendi. Ortalyq Azııa jáne Shyǵys Azııa oıyndarynda bas júldeni qanjyǵasyna baılady. Baqandaı 10 jyldan asa ýaqyt boıy 90 jáne 97 kılo salmaq dárejeleri boıynsha elishilik jarystarda qarsylas shaq keltirmeı, kóptegen halyqaralyq týrnırlerde atoı saldy. Qarashaı jigitiniń sporttyq mansabyndaǵy eń zor tabysy – Olımpııa oıyndarynyń kúmis medali. Ǵasyrlar toǵysynda Sıdneıde alaýy tutanǵan dúbirli dodada nebir apaı­tós­terdi jolynan yǵystyrǵan Baı­ra­mýkov fınalda Reseıdiń dańqty balýany, álem jáne Eýropa chempıony Saǵıt Murtazalıevke ese jiberdi. Eren eńbegi memleket tarapynan joǵary baǵalanǵan áıgili balýan «Parasat» ordenimen marapattaldy.

Úlken sporttan qol úzgennen keıin Baıramýkov bapkerliktiń qamytyn kıdi. Jastarǵa bar bilgenin úıretip, bozkilemde jıǵan mol tájirıbesimen bólisti. Birer jyl ulttyq komandamyzdyń bapker­ler quramynda da boldy. Biraq Is­lam Ilııasuly tek sportpen ǵana shektelip qalǵan joq. Ol Almaty qalalyq máslı­hatynyń depýtaty retinde qoǵamdyq ju­mystarǵa belsene aralasty. Bir ǵana mysal, dál osy azamattyń tikeleı yq­palynyń arqasynda Almatydaǵy ıppodrom ysyrylyp, qıratylýdan aman qalyp, kúni búginge deıin el ıgiligi úshin qyzmet etýde. Keıipkerimiz Qazaqstan halqy Assambleıasynyń janyndaǵy Qarashaı-Balqarlardyń «Birlik» qo­ǵamdyq birlestigi tóraǵasynyń orynba­sary qyzmetin atqardy. Bul rette ataqty sportshynyń keń-baıtaq qazaq dalasyn meken etken kóptegen ult pen ulystyń birligi men berekesi artyp, tatýlyǵy men yntymaǵynyń nyǵaıýyna qosqan úlesi bar.

Islam Baıramýkovtyń at sportyna bir búıregi buryp turady. Bozkilemmen qosh aıtysqannan soń ol atbegi retinde de tanyldy. Olımpıada júldegeri baptaǵan sáıgúlikter Qazaqstanda ǵana emes, alys-jaqyn shet memleketterde ótken dúbirli dodalarda daralandy.

Súıikti isinen qol úzgenine biraz jyl ótse de, respýblıkalyq jáne halyqaralyq deńgeıdegi jarystarda Islamdy jıi keziktirip júrmiz. О́ziniń izbasarlaryn únemi qoldap, qolpashtap júredi. Erkin kúrestiń jaı-kúıi jaıynda áńgime qozǵalsa, oıyn búkpesiz aıtyp, aqtaryla sóıleıdi. Shynshyldyq pen aqıqatqa ja­ny jaqyn azamat el sportyndaǵy she­shimin tappaı jatqan máseleler jaıynda bıik minberlerden san márte ashyna sóılegenin de kórdik. BAQ ókilderine bergen suhbattarynda osy salanyń basy-qasynda júrgen dókeılerdi talaı ret syn sadaǵyna aldy. Eshkimniń laýazymy men shen-shekpenine qarap jatqan Baıramýkov joq. Shyryldap shyndyqty aıtyp, ár kez ádildikti arqaý etýde. О́ıtkeni ol óziniń ómirlik serigine aınalǵan sport túriniń qurdymǵa ketkenin qalamaıdy. Islam Qazaq eliniń ór minezdi uldaryn tek bıik belesterden ǵana kórgisi keledi.

Islam Ilııasulyn «segiz qyrly, bir syrly azamat» dep aıtsaq, eshkim daý­lasa qoımas. Ol qazaq tilin jetik meń­gergen. Sózge sheshen. Tili ótkir, oıy jı­naqy, óresi bıik. Maqaldap, mátel­dep sóılegende, tamsanbaı tyńdaý múm­­kin emes. Onyń osy qasıetterin biz tele­dıdar arqyly Olımpııa oıynda­ry men álem chempıonattary sekildi baı­­raqty básekelerden tikeleı repor­taj júrgizý barysynda anyq baıqa­dyq. Ádette stýdııaǵa qurmetti qonaq nemese salıqaly sarapshy retinde shaqy­ry­latyn Baıramýkov birden óziniń kásip­qoılyǵy men bilimdiligi, sheshendigi men tapqyrlyǵy jáne keremet sóz oramdarymen kórermenderdi baýrap alady. Mine, osydan keıin «Talantty adam barlyq jaǵynan talantty» degen sózge senbeı kórińiz...