Qazaqstan • 24 Mamyr, 2022

Adaldyq pen shyndyqty shyraq etti

38 ret kórsetildi

Ol ýaqytta men Almatyda qyzmet isteıtinmin. Toqsanynshy jyldardyń ishi edi. Týǵan jerim Qaraǵandyǵa keıde jumys babymen issaparǵa barsam, endi birde aǵaıyn-týystyń qýanyshtaryn bólisý úshin saparlaıtynmyn.

Baýyrjan Ysqaqulymen ju­mys babyndaǵy jıyndardyń birinde tanysqan edim. Ol qyzmeti aýysyp, Qaraǵandyǵa qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy bolyp kelgen eken. Alǵashqy tanystyqtan bastap-aq aramyzda bir jaqyndyq paıda boldy. Sol tanystyǵymyz keıin kele dostyqqa, syılastyqqa ulasty. Qaraǵandyǵa barǵan saıyn kezdesip, sóılesip júrdik.

Onyń boıynda adamdy ózine tartyp turatyn qasıeti bar edi. Erekshe qyzmette júrse de, qa­rapaıymdylyǵy, bilimdiligi, ashyqtyǵy ǵajap edi. Ǵylym salasy deısiz be, óner salasy deısiz be, bárinen bilimi óte tereń bolatyn. О́mirde bolyp jatqan árbir oqıǵaǵa kózqarasy da aıryqsha edi.

Baýkeńmen tanyspas buryn qaraǵandylyq baýyrlarym onyń atyna ábden qanyq qyl­ǵan. «Osyndaı bir keremet azamat keldi» desken. Kezdesip tanys­qanda jerlesterimniń ol kisi jaıly aıtqan jyly pikirleriniń esh jalǵany joq ekenine kóz jetkizdim. Sodan beri baılanysymyz úzilgen emes. Jańa astanamyz boı kótergen kezde basymyz qosyldy. Ol Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary boldy. Buryn ózimiz ǵana aralassaq, bir qalada turǵan soń otbasymyzben aralasyp kettik. Sol dostyǵymyz Baýkeń ómirden ozǵanǵa deıin ulasty. Onyń ómirge kózqarasyn, ár nársege baılanysty ózindik pikirin joǵary baǵalaıtynmyn. Oılaryn, áńgimelerin ortaǵa salǵanda ishteı súısinetinmin de.

Baýkeńniń memlekettik má­selelerde de ózindik ustanymy bol­dy. Shyn mánindegi mem­leketshil azamat edi. Pat­rıot­­t­yq sezimi de aıryqsha edi. Onyń adamdyq, azamattyq bol­­mysy týraly áriptesteri men dostarynyń pikirleri ár­daıym bir jerden shyǵatyn. Bári de onyń adamgershiligine, azamattyǵyna rızashylyqtaryn bildiretin. Áli kúnge Torǵaıda, Qaraǵandyda birge qyzmet istegen azamattardyń bári de Baýkeńniń aty atalǵanda árqaısysy jan súıinter jyly lebizderin bildirip jatady. 

Baýyrjan Ysqaquly azamat­tyq  ustanymy men jan dúnıesiniń tazalyǵynyń arqasynda aınalasyna asa qadirli, syıly boldy. Fánı jalǵannan ar-namysyna kirshik juqtyrmaı ótti.

Bıylǵy qańtar oqıǵasy kezin­de qaýipsizdik organdarynyń qanshalyqty quldyrap ketkenin estip bildik. Sol kezde shirkin Baýkeńdeı azamattar bolǵanda bulaı bolmas edi-aý degen oıǵa qaldym. Sebebi jastardy tár­bıeleýde, baǵyt-baǵdar berýde onyń orny erekshe edi.

Baýkeń zeınet demalysyna shyqsa da ýran óndirisindegi memlekettik mekemede qaýipsiz­dikti qadaǵalady. Ondaı azamat el úshin áli de kerek edi, amal neshik? О́kinishke qaraı, ómirden erte ketti. Zaıyby da senimdi ómirlik serigi bola bil­di. Ekeýi bilimimen de, máde­nıettiligimen de birin-biri tolyq­tyryp júrýshi edi. Budan bes jyl buryn dúnıeden ótken jan jary Shámshibaný ádebıetshi edi. Ultymyzdyń folkloryn jetik biletin. Jyr-qıssalardy aıtyp, otyrǵan jeriniń kórki men uıytqysy bolatyn. Qazaq tili týraly tolǵaǵanda tyńdaǵan jurtty túgel tamsandyrýshy edi. Ár sózdiń túp-tórkinin, qaı tilden engenin ǵylymı negizde aıtyp otyratyn. Qazaq tarıhyn da bir kisideı biletin edi.

Baýkeń aıtqan sózinde tura­tyn azamat edi. Eki sóıleýdi bilmeıtin. Taǵy bir tamasha qyry – shynshyldyǵy. Árqashan shyndyqty aıtatyn. Azamat, dos retinde naǵyz úlgi-ónege tutatyn, betkeustar tulǵa edi. Baýkeńde shek­penine shen taqqandardyń kóbine tán tákapparlyq minez de joq edi.  Qara­paıymdylyǵy men kópshildiginen tanbaı ótti. Jubaıy ekeýi óte qonaqjaı edi. Úılerinen qonaq arylmaıtyn. Qazaqstannyń qaı túkpirinde bolsyn aralasatyn adamdary kóp edi.

Adam jaqsy adammen kezdesse, tálim alady. Baýkeń sondaı azamat edi. Qıyn kezderdi de birge bastan keshtik. Ol memleket pen qoǵamnyń damýyna baılanysty máselelerdiń bel ortasynda júrdi. 

Baýkeń bir qalpynan tanbaýshy edi. Bergen tálimi men tárbıesiniń arqasynda balalary ózderi oılaǵandaı sanaly, úlgili bolyp ósti. Nemerelerin erekshe jaqsy kóretin edi. Jaryna degen mahabbatyna, balalaryna degen súıispenshiligine adal boldy. Balalary da Baýkeńdi alaqanyna salyp ustady. Bul da – kópke ónege. 

Baýyrjan Ysqaquly ómirdiń beınetin de, zeınetin de kórdi. Áli de kórýge tıis qyzyǵy kóp edi. Átteń, taǵdyrǵa shara joq, ajalǵa qarsy tura almaısyń. Asyl azamattan aıyrylyp qaldyq.

Marqumnyń aldy jaryq bolsyn deımiz. О́zi de ómir boıy adaldyq pen shyndyqty shyraq etip ótken jan edi ǵoı.

 

Oralbaı ÁBDIKÁRIMOV,

memleket jáne qoǵam qaıratkeri

Sońǵy jańalyqtar

Dollar arzandady

Qarjy • Keshe

Uqsas jańalyqtar