Aýyl mektepterine de kóńil bóletin kez jetti

Ústimizdegi jylǵy Elbasymyz N.Á.Nazarbaev­­tyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda Ulttyq bilim berýdiń sapasyn jaqsartýda aýqymdy jumystar júrgizý qajettiligi aıtylyp, bilim salasyn damytýǵa baılanys­ty naqty mindetter qoıyldy. Elbasy qoıǵan mindetterdi oryndaý, ásirese, aýyldyq jer­ler­degi bilim berý sapasyna erek­she kóńil bólýdi kerek etedi. О́ıt­keni, elimizdegi 7402 jalpy bilim beretin mekteptiń 5 776-sy nemese 78 paıyzy aýyldyq eldi mekenderde ornalasqan. Bul mektepterde respýblıka oqýshylarynyń 1 237 myńy nemese 51 paıyzy bilim alýda. Búgingi tańda, aýyl mektepterinde sheshimin tap­paǵan máseleler jetkilikti. Birin­shiden, olardyń materıaldyq-teh­nıkalyq bazasy nashar. Arnaıy jabdyqtalǵan pándik kabınetter, zerthanalar joq. Kórneki quraldar eskirgen. Kitap qory az. Shet til­derin oqytý deńgeıi tómen. Aýyl mektepteriniń 70 paıyzdan astamy – shaǵyn jınaqtalǵan mektepter. Muǵalimderdiń jalaqylarynyń azdyǵynan, áleýmettik qorǵaý, moral­dyq jáne materıaldyq ynta­landyrý sharalarynyń tolyq sheshilmeýinen aýyldyq jer­lerde joǵary-kásibı, bilikti muǵa­limder tapshy. Bul jaǵdaı, us­taz kadrlarynyń qartaıýyna, bir pánniń muǵalimi birneshe pánnen sabaq berýine ákelip soqtyrýda. Aýyl mektepteri oqýshy­­la­­­­­ry­­nyń fızıkalyq, ıntel­­lek­týal­­dyq jáne shyǵarma­shy­lyq da­mýy­­­­­na tıisti jaǵdaılar jasal­ma­ǵan. Eli­mizdegi sport zaldary joq mek­­tepterdiń 82%-y (1620 mektep)­ aýyl­darda ornalasqan. Mektepten tys uıymdarmen aýyl oqýshylary­nyń 6,8%-y ǵana qam­­tylǵan. Aýyl mektepterin aqpa­rattyq tehnolo­gııalarmen qamtý da óz deńgeıin­de emes. Búginde keń jolaqty ın­ternetpen qala mek­tepteriniń 67,2 paıyzy, al e-learning baǵdarlamasymen 32,4 paıy­zy qamtylǵan bolsa, aýyl mek­tepterinde bul úrdis áli bastalmaǵan. Aýyl mektepterin bitirýshiler joǵary oqý oryndaryna túsý kezinde, ıaǵnı memlekettik grantty jeńip alýda da básekege qabiletsiz bolyp otyr. Mysaly, 2012 jáne 2013 jyldardaǵy Ulttyq biryń­ǵaı testileýdiń qory­­tyn­­dy­la­ry boıynsha aýyldyq mektep­ túlek­teriniń 21,5 paıyzy eń tómengi shekti baldy jınaı almady. Jalpy, UBT-nyń joǵary balyn (70-125 ball aralyǵy) jına­ǵan­dardyń ishinde aýyldyq mektep túlekteriniń úlesi nebári 29 paıyzdy quraıdy. UBT-nyń ortasha baly da qalalyq mektep túlek­terinen 8,7 balǵa tómen. Osy­nyń saldarynan aýyldyq mektep túlek­teri joǵary oqý oryndary­na memlekettik grant esebinen túse almaı, aqyly oqý ornyna barý­ǵa májbúr bolýda. Al, aqyly oqý­dy kez kelgen aýyl balasynyń qal­tasy kótere bermeıdi. Bul orta bilim­di ǵana qanaǵat etken, ıaǵnı bili­mi taıaz jumyssyz jastardyń kóbeıýi­ne, halqymyzdyń sapalyq kór­set­kishiniń tómendeýine ákelýi múmkin. Aýyldyq jerlerde balalardy mektepke deıingi bilimmen qamtý máselesi de sheshimin tappaı keledi. Búginde aýyldyq jerler­­de balabaqsha jasyndaǵy (3-6 jas) búl­dirshinder sany 350 myńǵa jýyq­ta­­dy. Al olardy bala­­­baq­­shamen ­qam­tý 64%-dy quraı­dy. Bala­baqshalar­ǵa degen qajet­tilik 122 myńdaı oryn bolyp otyr. Bul – 300 oryndyq 404 bala­­baq­sha sa­lý­ kerek degen sóz. Elba­­sy­myz­ N.Á.Nazarbaev­tyń bıyl­­ǵy Jol­daýynda qoıylyp otyr­ǵan mindetterdi tııanaqty oryn­daý jáne elimizde bilimdi, bilik­ti, bá­sekege qabiletti maman­dar daıar­laý maqsatynda aýyl­dyq jer­lerde mektepter men bala­baqshalar salýǵa qajetti kólem­de qarjy bólý, olardyń materıal­dyq-tehnıkalyq bazasyn ny­ǵaıtý, aýyl ustazdarynyń bili­mi men jalaqysyn kóterý, aýdan ortalyqtarynan «Daryn» mek­tepterin ashý jáne basqa da aýyl mektepteriniń bilim sapasyn arttyrý baǵytyndaǵy qordalanyp qalǵan máseleler Úkimet, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi taraptarynan arnaıy qaralyp, oń sheshýdi talap etedi. Qýanysh AITAHANOV, Senat depýtaty.