Memleket basshysynyń bıylǵy jyly ekonomıkalyq ósýdi 6% deńgeıinde qamtamasyz etý jónindegi tapsyrmasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti «Áleýmettik-ekonomıkalyq saıasattyń 2014 jylǵa arnalǵan birinshi kezektegi sharalarynyń jol kartasy men ony iske asyrý jónindegi is-sharalar josparyn» ázirledi.
Jol kartasy bıylǵy jyly ekonomıkany damytý úshin qazirgi ýaqytta oryn alyp otyrǵan ishki jáne syrtqy qaýipterdi eskere otyryp ázirlendi.
Osy Jol kartasynyń maqsaty – Qazaqstan Respýblıkasynda ekonomıkalyq ósý turaqtylyǵyn qamtamasyz etý bolyp tabylady.
Ekonomıkadaǵy ósý qarqynynyń tómendeýine jol bermeý maqsatynda mynadaı negizgi mindetterdi sheshý qajet:
1) Ekonomıkalyq ósýdi yntalandyrý jáne ekonomıkanyń naqty sektoryna qoldaý kórsetý;
2) Shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý jáne turaqty kredıt berilýin qamtamasyz etý;
3) Bank sektoryn saýyqtyrý jáne ekonomıkany kredıtteýdi, onyń ishinde Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynyń qarajatyn tartý arqyly kredıt berýdi keńeıtý;
4) Jekeshelendirýdiń ekinshi tolqynyn júrgizý, tarıftik saıasatty reformalaý, kóleńkeli ekonomıkany azaıtýdy qosa alǵanda, jeke sektordy keńeıtý jáne jańa ınvestısııalar tartý úshin ekonomıkada qurylymdyq sıpattaǵy reformalar júrgizý.
Memleket basshysynyń bastamasy boıynsha ekonomıkanyń ósýin yntalandyrý úshin 2014-2015 jyldarǵa arnap Ulttyq qordan 1 trln.teńge bólý negizgi qarjylandyrý kózderiniń birine aınalady.
2014 jyly 500 mlrd. teńge bólinetin bolady, onyń 100 mlrd.teńge somasy shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý men kredıtteýge, 250 mlrd. teńge – bank sektoryn saýyqtyrýǵa, 150 mlrd. teńge – Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý jónindegi 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamany iske asyrýǵa baǵyttalatyn bolady.
Jumyspen qamtýdyń 2020 jylǵa deıingi jol kartasy jumyspen qamtýdyń ósýin yntalandyrý men qoldaýdyń mańyzdy quraly bolyp tabylady, ony qarjylandyrý 2014 jylǵa 97,7 mlrd. teńge kóleminde kózdelgen.
Jol kartasy mynadaı negizgi sharalardy kózdeıdi.
1. Makroekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etý.
Josparlanǵan dálizde ınflıasııalyq úderisterdi ustap turý úshin ulttyq valıýta baǵamyna júrgizilgen túzetýden keıin ınflıasııanyń ósýin tejeıtin sharalar qabyldanatyn bolady.
2. Ekonomıkalyq ósýdi yntalandyrý jáne ekonomıkanyń naqty sektoryna qoldaý kórsetý.
Ekonomıkany ártaraptandyrýdy jáne jańǵyrtýdy qamtamasyz etý úshin aǵymdaǵy jylǵy 1 maýsymǵa deıin Qazaqstan Respýblıkasyn údemeli ındýstrııalyq damytý jónindegi 2015 – 2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamany ázirleý aıaqtalatyn bolady.
Qazaqstandyq ónimderdi Ońtústik-Shyǵys Azııa, Taıaý Shyǵys, Ortalyq Azııa, sondaı-aq Reseı elderine jetkizýge arnalǵan qoldanystaǵy kelisimsharttardy saqtaý, jańa kelisimsharttardy izdestirý jáne jasaý boıynsha jumys júrgiziletin bolady.
Qoldanystaǵy zańnama sheńberinde rentabeldiligi tómen jáne az debetti ken oryndary úshin paıdaly qazbalardy óndirýge tómendetilgen salyq mólsherlemesin usyný boıynsha jumys júrgiziletin bolady.
Munaıdy óndirýdiń josparlanǵan kólemin qamtamasyz etý úshin iri jer qoınaýyn paıdalanýshylarmen munaıdy óndirý men eksporttaýdy yqtımal ulǵaıtý boıynsha jumystar júrgiziletin bolady.
3. Shaǵyn jáne orta bıznesti damytý
Shaǵyn jáne orta bıznes jobalaryn qarjy resýrstarymen qamtamasyz etý úshin qoljetimdi jáne uzaq merzimdi negizde 2014 jyly 100 mlrd. teńge bólinetin bolady.
Úkimet Ulttyq qor qarajatynan shaǵyn jáne orta kásipkerlik jobalaryn qarjylandyrýdy qamtamasyz etý jónindegi tıisti is-qımyldar josparyn qabyldaıtyn bolady.
«Bıznestiń jol kartasy 2020» baǵdarlamasy boıynsha jetispeıtin ındýstrııalyq ınfraqurylymdy jáne ındýstrııalyq aımaqtardy salýdy jáne qaıta jańǵyrtýdy qarjylandyrý ulǵaıtylatyn bolady.
2014 jylǵy 1 shildege deıin óńirlerde jergilikti atqarýshy organdardyń qarajatyn qaıta bólý jáne jergilikti bıýdjettiń kiris bóliginiń 22,5 mlrd. teńgeden astam somaǵa asyra oryndalýy esebinen turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, jol qurylysy, áleýmettik maqsattaǵy nysandardy jóndeý jáne qaıta jańǵyrtý salasyndaǵy jergilikti jobalardy qarjylandyrý ulǵaıatyn bolady.
4. Qarjylyq sektordy damytý.
Bankterden «nashar aktıvterdi» satyp alýdy qarjylyq qamtamasyz etý úshin Ulttyq qor qarajatynan 250 mlrd. teńge mólsherinde Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki janyndaǵy «Problemaly kredıtter qory» aksıonerlik qoǵamyn kapıtaldandyrý kózdeledi.
«Problemaly kredıtter qory» aksıonerlik qoǵamynyń jumys isteýiniń jańa tujyrymdamasy jáne Ekinshi deńgeıdegi bankter janyndaǵy stresti aktıvterdi basqarý boıynsha kompanııalardyń ókilettikterin keńeıtý jónindegi normatıvtik quqyqtyq aktiler qabyldanatyn bolady.
Aǵymdaǵy jylǵy 1 maýsymǵa deıin Zeınetaqy aktıvterin (Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynyń aktıvterin) basqarý tujyrymdamasy qabyldanatyn bolady.
Aǵymdaǵy jylǵy maýsymda Qarjy sektoryn 2030 jylǵa deıin damytý tujyrymdamasy qabyldanatyn bolady.
5. Agroónerkásip keshenin damytý.
Aǵymdaǵy jylǵy 15 sáýirge deıin Agroónerkásip kesheniniń sýbektilerin qarjylyq saýyqtyrý qaǵıdalary qabyldanady jáne Ulttyq kásipkerler palatasymen, ekinshi deńgeıli banktermen, agroholdıngtermen birlesip osy kásiporyndardy saýyqtyrý josparyn daıyndaý úshin birlesken kredıtorlar komıtetteri qurylatyn bolady.
Nátıjesinde aǵymdaǵy jylǵy 1 maýsymǵa deıin jalpy bereshek somasy 140 mlrd.teńge Agroónerkásip kesheniniń 140 sýbektisi Agroónerkásip kesheniniń sýbektilerin qarjylyq saýyqtyrý sheńberinde memlekettik qoldaý sharalaryn alatyn bolady.
Aǵymdaǵy jylǵy 1 mamyrǵa deıin Agroónerkásip kesheniniń sýbektileri jańa jáne/nemese jumys isteıtin óndiristik qýattylyqtar qurý kezinde shekken shyǵystarynyń bir bóligin óteý kózdelgen Investısııalyq sýbsıdııalaý qaǵıdalary qabyldanatyn bolady.
Aǵymdaǵy jylǵy 1 shildege deıin Agroónerkásip kesheninde 12,5 mlrd. teńge somaǵa 11 ınvestısııalyq joba paıdalanýǵa engiziledi dep kútilýde.
6. Qalyptasqan jaǵdaıdy eskere otyryp, kóliktik jáne logıstıkalyq ınfraqurylymdy ártaraptandyrý boıynsha jáne Qazaqstannyń tranzıttik áleýetin ulǵaıtý boıynsha sharalar qabyldanatyn bolady:
– Aqtaý teńiz portynyń ótkizý qýatyn keńeıtý úshin 3 qurǵaq júk termınalynyń qurylysyn bastaý;
– «Qorǵas – Shyǵys qaqpasy» AEA aýmaǵynda qurǵaq port salý;
– Jezqazǵan-Beıneý temirjol jelisin salý jalǵastyrylady jáne 2014 jylǵy 1 jeltoqsanǵa deıin qozǵalystyń ashylýy qamtamasyz etiletin bolady.
2015 jyly «Batys Eýropa – Batys Qytaı» avtomobıl jolynyń «Almaty – Qorǵas» ýchaskesi paıdalanýǵa engizilýine baılanysty Qytaımen shekarada qosymsha ótkizý pýnktterin salý máselesi pysyqtalatyn bolady.
7. Jekeshelendirýdiń ekinshi tolqynyn bastaý jáne «Halyqtyq IPO» baǵdarlamasyn iske asyrý
2014 jylǵy sáýirde jekeshelendirýge jatatyn (respýblıkalyq menshiktegi 32 uıym, kommýnaldyq menshiktegi 779 nysan jáne holdıngterdiń quramyna kiretin 191 uıym) kvazımemlekettik sektor uıymdarynyń tizbesi aıqyndalatyn bolady.
Normatıvtik-quqyqtyq aktiler qabyldanǵannan keıin kvazımemlekettik sektor uıymdaryn daıarlaý jáne básekeles ortaǵa berý úderisi bastalady.
Sondaı-aq 2014 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynyń sońyna deıin memlekettiń menshiginde qalatyn uıymdar úshin biryńǵaı uıymdastyrýshylyq-quqyqtyq nysandy anyqtaý boıynsha tujyrymdamalyq tásilder ázirlenetin bolady.
«Halyqtyq IPO» baǵdarlamasyn iske asyrý jandandyrylady jáne «Halyqtyq IPO» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa kedergi keltiretin shekteýlerdi alyp tastaý bóliginde zańnamaǵa ózgerister engiziletin bolady.
2014 jylǵy maýsymnan bastap qor naryǵyna 2014 jyly «KEGOK» aksıonerlik qoǵamyn, 2015 jyly «Samuryq-Energo» aksıonerlik qoǵamyn, «QazTransGaz» aksıonerlik qoǵamyn shyǵarý boıynsha daıyndyq jumystary bastalady.
8. Investısııalardyń jańa tolqynyn tartý.
2014 jylǵy 1 maýsymǵa deıin Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentine memlekettik qoldaýdyń jańa sharalary bar (ınvestısııalyq shyǵyndardy 30 %-ǵa deıin óteý, 10 jyl merzimge deıin korporatıvtik tabys salyǵyn tóleýden bosatý, taýarlar men kórsetiletin qyzmetterge uzaq merzimdi kepildendirilgen tapsyrys) ınvestorlarmen kelisimsharttardyń jańa pishimin kózdeıtin Investısııalyq ahýaldy jetildirý jónindegi zań jobasy engiziletin bolady.
О́zge jańalyqtar salyq jáne ekologııa salalarynda jáne tarıftik saıasatta 10 jylǵa zańnama turaqtylyǵy qaǵıdatyn, ınvestorlar úshin «bir tereze» qaǵıdatyn iske asyrýdy, ınvestısııalyq ombýdsmen ınstıtýtyn engizýdi jáne ınvestorlardyń halyqaralyq kommersııalyq tórelikke qol jetkizýin keńeıtýdi qamtıdy.
9. Tarıftik saıasatqa jańa tásilderdi qalyptastyrý jáne básekeli qatynastardy damytý.
Aǵymdaǵy jyldyń maýsym aıynda Tabıǵı monopolııalar salalaryndaǵy 2020 jylǵa deıingi tarıftik saıasat jónindegi baǵdarlama qabyldanatyn bolady, ol tabıǵı monopolııalar sýbektileri kórsetetin qyzmetterge qoldanylý merzimi 5 jáne odan astam uzaq merzimdi shekti tarıfterdi bekitýge ótýdi kózdeıdi.
Taýar naryqtaryn damytý maqsatynda tabıǵı monopolııalar sýbektilerine retteletin qyzmet kórsetýlerge (taýarlarǵa, jumystarǵa) olardy básekeles ortaǵa shyǵarý turǵysynan keshendi taldaý júrgizý jónindegi is-sharalar jospary ázirlenetin bolady jáne kórsetiletin qyzmetterdiń jekelegen túrlerin memlekettik baǵalyq retteýden shyǵarý maqsatynda retteletin naryqtarǵa tekserý júrgiziletin bolady.
10. Ekonomıkanyń qosymsha ósý kózi kóleńkeli ekonomıkanyń kólemin tómendetý bolyp tabylady.
Kóleńkeli ekonomıkaǵa qarsy kúres jónindegi kókeıkestilendirilgen jospar kóleńkeli ekonomıkanyń úlesi neǵurlym joǵary ekonomıka salalarynda ony azaıtýǵa nazar aýdara otyryp iske asyryla bastaıdy.
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha aǵymdaǵy jyldyń 1 maýsymyna deıin qarjy kapıtalyn zańdastyrý boıynsha zańnama ázirlenetin bolady.
Aǵymdaǵy jyldyń 1 mamyryna deıin zańdy tulǵalar men jeke kásipkerler úshin qolma-qol aqsha alýǵa shekteýler belgileý boıynsha usynystar ázirlenetin bolady.
Aǵymdaǵy jylǵy qyrkúıekke deıin «qazirgi zamanǵy saýda nysany» uǵymy anyqtamasynyń naqty krıterıılerin aıqyndaıtyn, 2018 jyldan bastap osy krıterıılerge sáıkes kelmeıtin saýda obektilerin paıdalanýǵa tyıym salýdy engize otyryp, zań jobasy ázirlenetin bolady.
