Ekonomıka • 07 Maýsym, 2022

Ekonomıka qaıtadan eńse tikteı me?

36 ret kórsetildi

Jaqynda ǵana Eýrazııalyq damý banki 2022-2024 jyl­darǵa arnaǵan makroeko­nomıkalyq boljamyn jarııalady. Bank sarap­shylarynyń aıtýynsha, tap qazir jahan ekonomıkasy týrbýlentti kezeńge tap bolyp tur. Sol sebepti pan­de­mııadan keıingi or­nyq­­ty ekonomıkalyq ósimnen úmittenýdiń reti joq. Energııa tasymaldaýshy­lar, azyq-túlik jáne tyńaıt­qyshtardyń baǵasy tarıhı maksımýmdardy jańartyp, ınflıasııalyq problemany odan ári ýshyqtyrdy.

Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»

Inflıasııanyń álemdik sıpat alyp ketýine baılanysty kóptegen eldiń ortalyq bankteri aqsha-nesıe saıasatyn qatańdatýǵa májbúr boldy. О́ndiristik jáne logıstıkalyq tizbekter taǵy da tuıyqqa tireldi, eksporttyq belsendilik tómendedi. Bul óz kezeginde tutynýshylyq jáne ınvestısııalyq qarqynnyń da báseńdeýine sebep bolyp jatyr.

Bank sarapshylary bıyl bazalyq ssenarıı boıynsha Reseı­diń ishki jalpy ónimi 7 pa­ıyzǵa, Belarýstyń ishki jalpy ónimi 6,5 paıyzǵa qys­qarady dep boljam jasap otyr. Sáıkesinshe, osy eki elmen tyǵyz saýda baılanysyn ornatqan ózge de qatysýshy elder ekonomıkasynyń ósimi de baıaýlaıdy. 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha ishki jalpy ónim Armenııada – 1 pa­ıyz­ǵa, Qazaqstanda – 2,5 pa­ıyzǵa, Qyrǵyzstanda – 1,1 pa­ıyzǵa, Tájikstanda 4,2 paıyzǵa óspek.

– 2023 jyly Eýrazııalyq damý bankiniń qatysýshy-memleketterinde ósim qar­qyny jedeldeıdi dep kútiledi. Bazalyq boljamǵa saı, 2023 jyly Qazaqstan ekonomıkasy 4,8 paıyzǵa ulǵaıady. Halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa jáne bıznesti damytýǵa baǵyttalǵan memlekettik baǵdarlamalardyń júzege asyrylýy, tutynýshylyq jáne ınvestısııalyq belsen­dilik­tiń artýy ósimge sebep bolmaq. Qyrǵyzstan men Ar­menııa ishki jalpy óniminiń ósimi 1,6 jáne 3,5 paıyz bolady. Oǵan eksporttaýshylar men eńbek mıgranttaryn jańa naryqtarǵa qaıta baǵdarlaý prosesteri qoldaý kórsetedi, – deıdi Eýrazııalyq damý banki basqarma tóraǵasynyń orynbasary Rýslan Dálenov.

Shıkizat baǵasynyń ósýi, deval­­vasııalyq jáne ınflıasııa­lyq qysymdardyń údeýi, ult­tyq valıýtanyń joǵary deńgeı­de qubylýy, jetkizý tizbekteriniń buzylýy – jyl sońyna qaraı tutynýshylyq baǵalardy ósirýge sebep bolatyn negizgi faktorlar.

Eýrazııalyq damý bankiniń sarap­­shylary 2022 jyly mone­tar­lyq jaǵdaıdyń sıpaty ınflıa­­sııamen kúresý jáne eko­nomı­ka­lyq belsendilikti qol­daý ara­syn­daǵy basym­dyq­tar­dyń teńgeri­min eskere otyryp aı­qynda­lady dep esep­teıdi. Baza­lyq mól­sher­leme Reseı­de 9 pa­ıyzǵa (11 pa­ıyzdan), Qazaq­stan­da 12 paıyzǵa (14 pa­ıyzdan) deıin túsýi múmkin.

Eýrazııalyq damý bankiniń bas ekonomısi Evgenıı Vıno­­kýrovtyń aıtýynsha, damy­ǵan elderdegi ınflıasııa kór­set­kishiniń 10 paıyzdan asyp ketýi biz úshin de basty táýekelge aınalyp otyr. Kómirsýtek jáne azyq-túlikke qatysty táýekelderdiń týyndaýy ınflıasııanyń odan ári asqynýyna jáne 2023 jyldyń basyndaǵy jahandyq resessııaǵa jol ashyp berýi yqtımal.

– Mundaı qolaısyz jaǵdaıda bolýy múmkin ekonomıkalyq quldyraý ssenarııi sonshalyqty úlken emes. Alaıda odan qutylý uzaqqa sozylady ári qıyn bolady, – deıdi E.Vınokýrov.

Sarapshynyń Eýrazııalyq damý bankiniń qatysýshy-el­derin­de ınflıasııa údeýi múmkin degen boljamy qazirdiń ózinde oryndalyp jatyr. 2022 jyldyń mamyr aıynyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstandaǵy ınflıasııa 14 paıyzǵa jetti. Sáýirde baǵanyń jyldyq ósimi 13,2 paıyz mejesinde turaqtap edi. Mamyrda azyq-túlik taýarlary – 19 paıyzǵa, azyq-túlik emes taýarlar – 11,9 paıyzǵa, aqyly qyzmetter 9,1 paıyzǵa qymbattaǵan. Ásirese, qant (+60,5 paıyz), kókónis (+31,5 paıyz), un (+29,9 paıyz), qus eti (+28,5 paıyz), jarma (+27,1 paıyz), kartop (+26,2 paıyz), makaron ónimderi (+25,9 pa­ıyz), jemis-jıdek (+24,6 pa­ıyz), qatty syr (+23,8 paıyz), nan jáne un ónimderi (+21,5 paıyz) jáne keptirilgen jemister (+21,1 paıyz) qatty qymbattaǵan.

Usynylǵan boljam aıasynda bank sarapshylary Ulttyq banktiń aqsha-nesıe saıasaty pro­ın­flıa­sııalyq táýekeldi tómen­detýge baǵyttalady dep sanaıdy.

«Naýryz aıynda teńgeniń qunsyzdanýy jáne ınflıasııanyń kúsheıýi qarjylyq turaqtylyq máselesin alǵa shyǵardy. Osyǵan oraı aqsha-nesıe saıasatyn ret­teý­shi organ ınflıasııany tómen­detýdi basty basymdyqqa aınal­dyrady. Eýrazııalyq damý banki­niń baǵalaýynsha 2022 jyly qatań monetarlyq sharttar saqta­lady. Bazalyq mólsherleme 12-14 pa­ıyz aralyǵynda bolmaq. Inf­lıa­sııalyq kútýlerdiń tómen­deýi sheginde ınflıasııa 2023 jyl sońyna qaraı 9-10 paıyz­ǵa de­ıin tómendeýi múmkin. Teń­ge jyl­dyń ekinshi jartysyn­da tu­raq­talýy yqtımal. Kas­pıı qu­byr konsorsıýmy termı­nal­darynyń birindegi apattyń túze­tilýi, sondaı-aq álemdik mu­naı naryǵyndaǵy qolaıly baǵa konıýnktýrasynda 2022 jyl­dyń III-IV toqsanynda eks­port­­tyq kiristiń ósýin kútemiz. Fe­de­­raldy rezervtik júıe mól­sher­­le­mesin májbúrli túrde kóterý jaǵ­daıynda damýshy elder­den, onyń ishinde Qazaq­stan­nan da kapıtal aǵynynyń ketýi kú­sheıedi. Bul jaǵdaıda teńge baǵa­my boljamdy gorızontta kóbi­rek tómendeýi múmkin», deıdi sarapshylar.

Sońǵy jańalyqtar

Bıyl mektep formasy ózgermeıdi

Bilim • Búgin, 16:14

Dollar qymbattady

Ekonomıka • Búgin, 15:54

Jetisý oblysynyń TJD basshysy taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 15:08

Aralda jol apatynan bir adam kóz jumdy

Oqıǵa • Búgin, 11:35

Qazaqstannyń eksport kólemi artty

Ekonomıka • Búgin, 09:52

Uqsas jańalyqtar