BASTAÝYSh UIYM – BASTY TIREK

Jasampazdyq Joldaýy Qazirgideı kúrdeli kezeńde, dúnıe júziniń ekonomıkasyn turalatqan daǵdarystyń áseri­nen áli arylyp bolmaǵan tusta biz óz ishimizdegi birlik pen yntymaq arqyly qandaı aýyrt­pa­shylyq bolsyn, ony eńsere alatynymyzdy ýaqyt dáleldedi. Elbasy Nursultan Nazarbaev bizderge, nurotandyqtarǵa qandaı iste bolsyn aldyńǵy lekten kórinip, qıyndyqtan shyǵýdyń joldaryn qarastyrýdy mindettep otyr. Sondyqtan, bizder barsha qazaqstandyqtardyń múddesi jolynda basqa da saıası partııalarmen birigip, ózara is-qımyldyń jańa úlgilerin ázirlep, ıgilikke jaratýymyz kerek. Memleket basshysy bıylǵy “Jańa on­jyl­dyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaq­stan­nyń jańa múmkindikteri” Joldaýynda atap kórsetkenindeı, bizdiń eń basty qundylyǵymyz – qasıetti Otanymyz bolyp tabylady. Olaı bolsa, osy eldi meken etip otyrǵan ár adamnyń ál-aýqatyn kóterý isinde bılik partııasynyń atqaratyn jumystary ushan-teńiz. Jalpy, partııa jumysynyń negizgi baǵyty jergilikti jerde turǵyndarmen turaqty qarym-qatynas ornatý bolyp tabylady. Sondyqtan, partııa organdary qurylymdarynyń barlyq is-áreketi Elbasynyń júrgizip otyrǵan saıasaty aınalasynda azamattardy, qoǵamdyq kúshter men jurtshylyqty ortaq múddege toǵystyrýǵa baǵyttalǵan. Al, osy ıgilikti iste “Nur Otan” HDP fılıaldaryna, bastaýysh uıymdaryna erekshe jaýapkershilik júkteledi. Búgingi tańda partııanyń Aqmola oblystyq uıymynda 35706 múshe bar. Olar 20 aýmaqtyq fılıal men 454 bastaýysh uıymǵa biriktirilgen. Eń iri uıymdar qataryna “Aqmola–Fenıks”, “Stepnogor podshıpnık zaýyty” aksıonerlik qoǵamdary, Kókshetaý qalasyndaǵy temir jol beketi, Bulandy aýdandyq ortalyq aýrýhanasy sııaqty mekemelerdi qosa alamyz. Bulardyń alǵashqysynda myńnan astam partııa múshesi bar bolsa, sońǵysynda 176 adam shoǵyrlanǵan. Memleket basshysy N.Á.Nazarbaevtyń el halqyna arnaǵan bıylǵy Joldaýynda mem­le­ket­ti damytýdyń bes basym baǵyty jaıly aı­tyl­ǵany belgili. Bul ekonomıkany daǵdarystan keıingi damýǵa ázirleý, jedel ındýstrııa­lan­dyrý jáne ınfraqurylymdardy damytý ar­qyly ekonomıkanyń turaqty ósýine qol jet­kizý jáne adam kapıtalynyń básekege qabi­let­ti­ligin arttyrý úshin bolashaqta bul salany ın­ves­tısııalaý sııaqty máseleler bolyp ta­bylady. Elimizdi damytýdyń 2020 jylǵa arnalǵan bul strategııalyq jospary barshamyzdy ósip-órkendeý belesine aparatyn jol retinde qarastyryldy. Sondyqtan, Aqmola oblysynda elimizdi 2010-2014 jyldarda ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damytý baǵdarlamasy aıasynda ındýstrııalandyrýdyń kartasy jasaldy. Mysaly, jańa óndiris oryndaryn ashý, kásiporyndardy jańǵyrtý jáne tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrý baǵytynda 690 mıllıard teńgeniń respýblıkalyq deńgeıdegi 14 jobasy jáne 29 mıllıard teńgeniń 7 óńirlik jobasy iske asyrylmaqshy. Bıylǵy jyldyń alǵashqy jarty jyldyǵynda bes joba, al ekinshi jarty jyldyǵynda úsh joba iske qosylady dep kútilip otyr. Iаǵnı, ınnovasııalyq qyzmetpen aınalysatyn ónerkásip kásiporyndary jalpy sanynyń 1,2 paıyzyn ınnovasııalyq belsendi kásiporyndar úlesi alatynyn atap kórsetýge bolady. Bul ónimdilikti arttyrýdyń negizgi múmkindigi ekendigin de umytpaýymyz qajet. Osyndaı ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý arqyly óńir ekonomıkasynyń qurylymy odan ári teńgermeli bola túsip, eksportqa shyǵaratyn ónim kólemi artatyny anyq. Bizdiń partııamyzdyń negizgi jumys baǵyt­tarynyń biri – Prezıdent Joldaýy talap­taryn júzege asyrýǵa barlyq partııa qury­lymdaryn belsendi qatystyrý. Bul jerde árbir partııa múshesi óz áleýetin tolyq paıdalanyp, belsene qyzmet etýi qajet. О́ıtkeni, partııa basshylyǵy men aktıvi úshin mynadaı naqtyly mindetterdi oryndaý belgilenip otyr: birinshiden, “Qazaqstandy 2020 jylǵa deıingi damytý strategııasy” josparynyń ne­giz­gi mindetterin árbir qazaqstandyqqa jetkizý; ekinshiden, qoǵamnyń barlyq býynyn atalǵan strategııany iske asyrýǵa jumyldyrý. О́ıtkeni, bizdiń ortaq jetistigimiz árkimniń jeke úlesi arqyly qalyptasady; úshinshiden, basqa da saıası partııalarmen, buqaralyq aqparat quraldarymen ózara qarym-qatynasty jandandyryp, bul baǵytta ortaq kúsh-jigerimizdi jumyldyrý; tórtinshiden, “Jas Otan” jastar qanaty­nyń jumysyn jandandyryp, olardyń belsendi qyzmeti arqasynda partııa saıasatyn júzege asyrý. Partııamyzdyń kóshbasshysy N.Á.Nazar­baev eskertkendeı, bastaýysh partııa uıym­da­rynyń jumysyn jetildirip, jergilikti jerdegi jaǵdaılar týraly shynaıy aqparattardyń usynylýyn qamtamasyz etýimiz kerek. О́ıtkeni, bastaýysh partııa uıymdarynyń jáne onyń músheleriniń belsendi jumysy jáne partııa tártibin saqtaýdaǵy jeke jaýapkershilikteri bizdiń negizgi qyzmetimizdiń nátıjesi bolatyny belgili. Sondyqtan, partııanyń uıymdyq baǵytyndaǵy jumystardy da jaqsartý asa qajet. Qazirgi kúni, joǵaryda aıtqanymyzdaı, bizdiń oblystyq partııa uıymynyń 35 myńdaı múshesi bar. Al, onyń 6177-si (17,3 paıyzy) ju­myssyzdar bolsa, 3894-i (10,9 paıyzy) zeınet jasyndaǵy adamdar. Mysaly, Stepnogor qa­la­lyq, Aqkól, Egindikól, Esil, Jarqaıyń, Qor­ǵaljyn jáne Shortandy aýdandyq fılıal­darynda partııa múshesi bolyp tabylatyn jumyssyzdar úlesi basym bolyp otyr. Obly­symyzda árbir besinshi partııa múshesi jumys istemeıdi eken. Sondyqtan, bizge óz qatary­myzdyń sapaly quramyna baılanysty kóp oılanýǵa týra keledi. Al, qoǵamymyzda jumys­syzdyqty joıý – bul memlekettiń ǵana emes, partııamyzdyń tuǵyrnamasynda kórsetilgen basty talaptardyń biri. Sonymen birge, partııa quramyn jasartý máselesi de kóp aıtylyp júr. Oblystyq derek boıynsha, 29 jasqa deıingi partııa músheleriniń sany 19,8 paıyzdy quraıdy. Bul kórsetkishti 30 paıyzǵa deıin jetkizý mindetine sáıkes áli de kóp jumystar atqarýǵa týra keledi. Bizdiń júrgizgen taldaýlarymyzǵa qarasaq, oblystyq partııa uıymynyń qatarynda sharýa qojalyqtary ókilderi óte az eken – bar-joǵy 3,7 paıyzdy ǵana quraıdy. Al, memlekettik qyzmetshilerdiń nebári 10,1 paıyz bolyp otyrǵany da ókinishti-aq. Sondyqtan, aldaǵy ýaqytta biz jańa sapalyq deńgeıge kóterilýge talpynatyn bolamyz. “Nur Otan” HDP jemqorlyqpen kúres máselesine de erekshe kóńil aýdarady. Bul baǵytta qolǵa alynyp, istelip jatqan jumys­tar da az emes. Sońǵy eki jyl boıy oblystyq jáne respýblıkalyq jemqorlyqqa qarsy fo­rýmdar ótkizilip, osyǵan baılanysty naqtyly usynystar jasaldy. Al endi birer mysal keltiretin bolsam, 2009 jyly oblys boıynsha 1857 adam partııa músheliginen shyǵaryldy. Onyń 1220-sy partııa jarǵysyn, baǵdarlama­lyq qujattaryn oryndamaǵany úshin, 16 adam jemqorlyq qylmystar jasaǵany úshin jaýapkershilikke tartyldy. Aldaǵy kezde de bılik partııasynyń bedeline nuqsan keltiretin ártúrli zań buzýshylyqqa jol bergenderge qatysty qatań ustanymnan taımaımyz. Jaqynda “Nur Otan” HDP Saıası keńesi bıýrosynyń keńeıtilgen májilisinde bıýdjetten bólinetin qarjy men ınvestısııalardy jum­saýǵa baılanysty baqylaýdy júzege asyrý má­se­lesi qaraldy. Osyǵan oraı, bastaýysh uıym­dar da azamattardyń aryz-shaǵymdaryn qarap, olardy máslıhat depýtattarynyń, atqarýshy bılik basshylarynyń quzyryna jiberýi qajet. О́ıtkeni, árbir nurotandyq depýtat óz jumysy jóninde bastaýysh partııa uıymynyń aldynda esep berýi tıis. Qazirgi kezde biz “Bıznestiń jol kartasyn” júzege asyrýǵa baqylaýdy kú­sheı­tip, buǵan partııa belsendilerin de qatystyrýdamyz. Búgingi tańda bizdiń olqy túsip jatqan ja­ǵymyz – partııanyń ıdeologııalyq jumysyna bastaýysh uıymdardyń da qa- ty­sýyn jaqsartý máselesi der edim. Ol úshin biz depýtattardyń áleýetin jan-jaqty paıdalanyp, qoǵamdyq pikir kóshbasshylaryn anyqtap, partııa jumysyna tartýymyz kerek. Memleket basshysy, “Nur Otan” HDP Tór­aǵasy N.Á.Nazarbaev óziniń partııa sezinde sóı­legen sózinde jáne halyqqa arnaǵan Jol­daýynda partııaishilik jumystardy jetildirý boıynsha jańa mindetter qoıylatynyn atap kórsetken edi. Bastaýysh partııa uıymdary bul baǵytta da belsendiligimen tanylyp, el ıgiligi jolynda ónegeli isterge jol ashatynyna shek joq. Ǵalym ShOIKIN,  “Nur Otan” HDP Aqmola oblystyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary. Aqmola oblysy. AQJAIYQTYQTARǴA SONY SERPIN BERDI Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna dástúrli Joldaýy úlken qoldaýǵa ıe boldy. Elimizdiń 2020 jylǵa deıingi damyp órken­deýine baǵyttalǵan strategııalyq joba-jos­par­lardy belgilegen “Jańa onjyldyq – jańa eko­nomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múm­kindikteri” atty qujat bizdiń aýdan hal­qy­na, árbir ujymǵa, jalpy aqjaıyqtyqtarǵa zor serpilis berdi. Sebebi, bul Joldaýda halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrý, densaýlyq saqtaý men bilim berý salalaryn damytý, kásipkerlik pen bıznesti qoldaý, turǵyn úı sharýashylyǵy men quqyq qorǵaý salasyn reformalaý syndy el ishindegi ózekti máselelerden bastap, Qazaqstannyń bolashaǵyna qatysty álemdik aýqymdaǵy ister de tolyq qamtylǵan. Mine, shákirtaqy men bıýdjet salasy qyz­metkerleriniń eńbekaqylary 1 sáýirden bastap 25%-ǵa ósti. Bul Joldaýdyń naqty nátıjesi dep bilemiz. “Kez kelgen el óziniń keleshegin óskeleń ur­paǵymen baılanystyrady”, dep Elbasy ózi atap ótkendeı, ár Joldaýynda bilim berýge erekshe kóńil bólip keledi. Bilim salasyna qa­tysty aıtylǵan máselelerdiń biri – 2020 jylǵa qaraı barlyq balalardy mektep jasyna deıingi tárbıe berý jáne oqytýmen qamtý. Bul bastamanyń da ýaqytynda sheshiletinine halyq­tyń senimi zor. О́tken jyldyń sońynda ha­lyq­pen tikeleı efır arqyly júzdesýinde de Elba­sy bul taqyrypqa arnaıy toqtalyp, keıin tıisti oryndarǵa tapsyrmalar bergen bolatyn. Tek qalalarda ǵana emes, aýyldyq jer­lerde, sonyń ishinde bizdiń Aqjaıyq aýdanynda da bul jumys qarqyndy júrýde. О́tken jyl qorytyndysy boıynsha aýdandaǵy mektepke deıingi 36 mekemede balalardyń 80,6%-y qam­tyl­ǵan. Ústimizdegi 2010 jyly da Elbasy tap­syrmasyna oraı, “Balapan” baǵdarlamasy aıasynda bul jumys josparly jalǵasady dep kútilýde. О́tken jyl qorytyndysy boıynsha ortalyqtaǵy “Aqbota” balabaqshasynyń oblys boıynsha “Eń úzdik aýyldyq balabaqsha” atanýy mektepke deıingi tárbıe men oqy­týdyń sapalyq deńgeıiniń de joǵary ekeniniń dáleli bolsa kerek. Joldaýda Elbasy Úkimetke 12 jyldyq oqy­tý modeline kóshýge qajetti daıyndyq shara­laryn qabyldaýdy tapsyrdy. Bul – óte oryndy jáne mańyzdy tapsyrma. Búgingi zaman talabyna saı jabdyqtalǵan materıaldyq-tehnıkalyq bazasy bar mektepte ǵana oqýshy ýaqyt talabyna saı bilim alatyny sózsiz. Aýdan ákimi tarapynan bilim salasyna degen erekshe kózqaras, udaıy basty nazarda ustaý men qarjylaı qoldaý nátıjesinde Aqjaıyqta aýqymdy sharalar atqarylýda. Aýdan ortalyǵynda “100 mektep, 100 aýrý­hana” baǵdarlamasy boıynsha 1 jańa mektep paıdalanýǵa berildi, 1 aýrýhananyń qurylysy júrýde. Tek ótken 2009 jyldyń ózinde 286 218 mln. teńgege 4 mektep, 2 ınternat kúrdeli jón­deýden ótti. Ústimizdegi jyly taǵy 4 mektepti kúr­deli jóndeýden ótkizip, 2 jańa mektep salý jo­balanýda. Eger jospar júzege assa, aýdan boıyn­sha barlyq jalpy orta bilim beretin mektepterdi kúrdeli jóndeýden ótkizý jumysy tolyq aıaq­talady. Aýdan mektepteri 14 mýltı­medııa, 27 fızıka, 20 bıologııa, 18 hımııa oqý kabınet­terimen jabdyqtalyp, 100% ınternetke qosylǵan. Joldaýdaǵy jaǵymdy jańalyqtyń biri – Memleket basshysynyń “Intellektýaldy mektep” sekildi jobalarǵa mán berip, olardy “otan­dyq bilim berý júıesiniń flagmany” retin­de qalyptastyrý jónindegi usynysy. “Eńsesin endi kóterip kele jatqan bizdiń elimiz úshin daryndy urpaqtyń orny múlde bólek”, dep Elbasy ózi atap ótkendeı, ár aýyldaǵy, ár mekteptegi daryndy shákirtterdi taýyp, olardyń bilimin shyńdap, qabiletterin damytý maqsatynda oqý jylynyń basynda aýdan­dyq balalar shyǵarmashylyǵy ortalyǵy janynan “Bolashaq” ǵylymı jobalar men ınnovasııalar bólimi qurylyp, búgingi tańda 51 pedagog osy maqsatta qyzmet etýde. 2 mektep-gımnazııanyń túlekteri 100% memlekettik grant ıegerleri atanyp, el mereıin ústem etip keledi. Sondaı-aq, bıylǵy Joldaý kásiptik jáne tehnıkalyq bilim berý mekemelerine de jańa talaptar qoıyp otyr. Qazirgi naryqtyq jáne daǵdarys kezeńinde kásiptik bilim berýdi eko­nomıkanyń qajettilikterimen tyǵyz baıla­nys­ty­rý – ýaqyt talaby. Búgingi tańda aýdany­myz­da 2 kásiptik lıseı jumys jasaıdy. Aýyl sharýashylyǵy jáne bilim berý júıesi kóptegen ózgeristerge ushyraýyna qaramastan, kásiptik bilim berýde burynnan qalyptasqan ózindik dástúrleri saqtalǵan. Olar aýylsharýashylyq ma­mandyqtary boıynsha kadrlar daıarlaýmen qatar, ekonomıkalyq, tehnıkalyq jáne tehnologııalyq mamandyqtar boıynsha da bilim berýde. О́tken Joldaýda qoıylǵan mindetterge saı, “Jol kartasy” baǵdarlamasy boıynsha jumyssyz azamattardy daıarlaý jáne qaıta daıarlaý kýrstarynda oqytý úshin kásiptik lıseıde qysqa merzimdi kýrstar ashyldy. Osy merzim ishinde jumyssyz 60 jas “satýshy”, “aspaz”, “tas qalaýshy” sııaqty qazirgi tańdaǵy aýdanymyzda suranysqa ıe mamandyqtar boıynsha bilim alyp, mamandyqtary boıynsha ár túrli jumys oryndaryna joldandy. Oqýshylardyń bos ýaqytyn tıimdi ótkizý maqsatynda qyzmet jasaıtyn qosymsha bilim berý mekemeleri mektep jasyndaǵy balalardyń 72%-yn qamtysa, jazǵy kezeńde oqýshylar demalysyn uıymdastyrý 98%-ǵa jetti. Aýdan­dyq týrızm jáne ekologııa ortalyǵy balalar týrızmi, ólketaný jumysyn uıymdastyrýda oblysta 3 jyl qatarynan úzdik tanylsa, S.Osha­nov atyndaǵy mekteptiń “Aqjaıyq” oqý­shylar komandasy respýblıkalyq týrıstik teh­nıkasy saıysyna qatysyp, II oryndy ıelendi. Mektep jasyndaǵy balalardy oqýmen qamtý, olarǵa qosymsha bilim berý men demalysyn uıymdastyrý baǵytyndaǵy aýdan ákimi A.Imanǵalıevtiń jumys esebi Úkimet janyndaǵy vedomstvoaralyq komıssııa otyrysynda tyńdalyp, qol jetken tabystar men júıeli jumys erekshe atalyp ótti. Qazir osy tájirıbeni oblys kóleminde taratý jumystary keńinen júrýde. О́tken jyly Taıpaq aýylynda 1 sport kesheni kúrdeli jóndeýden ótkizilip, halyq ıgiligine berilse, bıyl Shalqar kóli jaǵasynda ornalasqan aýysymyna 360 bala qabyldaıtyn “Aqshaǵala” tynyǵý lageri “Jol kartasy” boıynsha kúrdeli jóndeý josparyna enip otyr. Bir sózben aıtqanda, Qazaqstannyń aldaǵy onjyldyqta damý, órkendeý baǵyttaryn aıqyndaǵan bul strategııalyq qujatta elimizdiń bilim salasyn zaman talabyna saı ekonomı­kamen tyǵyz baılanysta jandandyrýdyń sara joldary naqtylanǵan. “Almaqtyń da salmaǵy bar” demekshi, memleket tarapynan bilim salasyn damytýǵa erekshe kóńil bólinýi urpaq tárbıesine jaýapty ár ustazdyń, ár qazaqstandyqtyń jaýapker­shiligin eseleı túsýde. Júreginde “Otanym – Táýelsiz Qazaqstan!” degen patrıottyq sezimi laýlaǵan, boıynda “Men – qazaqpyn!” dep qany týlaǵan, bilimdi, namysty urpaq tárbıeleý – Qazaqstannyń bolashaǵyna qyzmet jasaý ekenin ár aqjaıyqtyq ustaz ózine artylǵan zor senim, úlken mártebe dep biledi. S.QUSAIYNOV, Balalar shyǵarmashylyǵy ortalyǵynyń dırektory. Batys Qazaqstan oblysy, Aqjaıyq aýdany.