Bazalyq mólsherleme ózgerissiz qaldy

«Bazalyq mólsherlemeniń osy deńgeıi jańa kútpegen ózgerister bol­maǵan jaǵdaıda 2024 jylǵa qaraı ınflıa­sııanyń birqalypty tómendeýin qam­tamasyz etedi. Aqsha-kredıt talap­tary 2023 jyly ınflıasııalyq prosesterdiń baıaýlaýyna qaraı qalpyna keledi. 2022 jylǵy mamyrda jyldyq ınflıasııa 14 paıyzdy qurap, jedeldeýin jal­ǵastyrdy. Bul rette tutynýshylyq ba­ǵalar ındeksiniń barlyq quramdas bóliginiń jyldamdaýyn atap ótken jón. Tamaq ónimderi baǵasynyń ósýi jyldyq ınflıasııaǵa barynsha kóp úles qosýda. Taýar jetkizýdiń logıstıkalyq tiz­bekterindegi úzilisterdiń jáne tu­raq­ty suranystyń aıasynda ımportty quraýshy joǵary taýarlar baǵasynyń ósý úrdisi jalǵasty. Retteletin kom­mý­naldyq qyzmetter men JJM baǵasynyń kóterilýine moratorıı ınflıasııany tejep otyr.

Aılyq ınflıasııa mamyrda 1,4 pa­ıyzǵa deıin (sáýirde 2%) baıaý­la­ýyn jalǵastyrsa da, ortasha tarıhı normadan asyp, joǵary bolyp otyr. Aılyq ınflıasııanyń bá­seń­deý qarqynynyń tómen bolýy oń fıskaldyq serpin kezindegi tu­raq­­ty ishki suranysqa ári jo­ǵary ınf­lıa­sııa­lyq kútýlerge de baıla­nysty.

2022 jylǵy mamyrda bir jyl bu­ryn­ǵy kvantıfıkasııalanǵan ın­flıa­sııalyq kútýler 11,7 paıyz boldy. Bıylǵy sáýir-mamyr aılarynda osy jyldyń naýryzyndaǵy kúrt ósýden keıin bir jyl burynǵy ınflıasııalyq kútýler birshama tómendedi. Bir jyl kezeńinde baǵanyń ósýin kútetin res­pondentter muny azyq-túlik ónim­de­riniń qymbattaýymen baılanys­tyr­dy. Inflıasııany qabyldaý da joǵary deńgeıde saqtalýda», delingen Ult­tyq bank habarlamasynda.

Ǵ.Pirmatovtyń aıtýynsha, Ulttyq bank bıyl ınflıasııa 13-15 paıyz deńgeıinde qalyptasady dep kútedi. Syrtqy jáne ishki naryqtardaǵy baǵa dınamıkasyn eskersek, azyq-túlik ónimderi boıynsha baǵada birshama ósim bolmaq. Onyń sózine qaraǵanda, boljam úkimettiń tutyný naryqtaryn teńgerimdi damytýǵa baǵyttalǵan ınflıasııa deńgeıin baqylaý jáne tó­mendetý jónindegi sharalar keshe­nin iske asyrýdy eskere otyryp ja­sal­ǵan. Osy sharalar kesheni sátti jú­ze­ge asyrylǵan jaǵdaıda ınflıasııa bol­jamnyń tómengi shegine deıin tó­men­deýi múmkin.

«Inflıasııa úshin táýekelder kóp jaǵdaıda ınflıasııanyń jahandyq je­del­deýimen, álemdegi geosaıası jaǵ­daı aıasyndaǵy belgisizdikpen jáne syrtqy ınflıasııanyń ımportymen baı­lanysty. Inflıasııany jedel­de­tý­diń yqtımal ishki faktorlary kó­bine jumsaq fıskaldyq saıasatty saqtaýmen, joǵary ınflıasııalyq kút­ý­lermen, sondaı-aq retteletin qyz­metter baǵasynyń ósýine moratorıı aıaqtalǵannan keıin aqyly qyz­metter ınflıasııasyn jedeldetý yq­tımaldyǵymen baılanysty», dedi Ǵ.Pirmatov.

Ulttyq banktiń boljaýynsha, 2022 jyly ekonomıka ósimi 2,8-3,8 paıyzdy quraıdy. Bul jyl sońyna deıin barlyq negizgi salanyń oń serpinin saqtaýdy baǵalaýmen baılanysty. Alaıda geosaıası daǵdarys, syrtqy suranystyń tómendeýi jáne jetkizilimder tizbegin qaıta qurý – eko­nomıkanyń ósý qarqynyn te­jeıdi. Osy turǵydan alǵanda ba­za­lyq stavkanyń 14 paıyz deń­ge­ıinde qala berýi orta merzimdi pers­pek­tıvada baǵanyń ósýin tejeýge qaý­qar­ly.

«Ulttyq bank álemdik naryq­tar­da­ǵy jaǵdaıdy, geosaıası daǵdarystyń dam­ýyn jáne ınflıasııaǵa qarsy tá­ýekelderdiń júzege asyrylýyn ba­­qy­laýdy jalǵastyrady. Ba­za­lyq mól­sherleme boıynsha odan ári she­shim­der ınflıasııanyń naq­ty dı­na­­mıkasynyń boljamdy traek­to­rııa­­ǵa sáıkestigine, syrtqy ortadaǵy jáne ishki ekonomıkadaǵy týyndaıtyn tá­ýe­­kelderdiń teńgerimine qaraı qa­byl­danady», dep qorytyndylady Ǵ.Pirmatov.

«Bank SentrKredıt» basqarma tóraǵasy Ǵalym Qusaıynov Ulttyq banktiń bul sheshimine oraı bylaı pi­kir bildiredi.

«Áýeli ınflıasııanyń qaıdan paıda bolatynyn tarqataıyq. Usynys joq kezde, suranys ósken kezde ınflıasııa týyndaıdy. Sondaı-aq ózge va­lıýtalarǵa qatysty kýrs óskende ınflıasııa ımporttalýy da múmkin. Inflıasııa tejelýi úshin óndiris, tu­ty­ný jáne ımport arasynda balans bolýy kerek. Sóıtip, bazalyq stavka kóterilgende klıentterge zaım be­rý azaıyp, sáıkesinshe nesıeleý tó­mendeıdi. Bul óz kezeginde eldegi suranysty azaıtady. Suranystyń tómendeýi baǵanyń tómendeýine alyp keledi. О́ndirýshiler baǵany tómendete bastaıdy. Bazalyq stavka kóterilgende depozıtter boıynsha stavkalar ósedi. Ekinshi deńgeıli bankter qorlandyrý úshin jeke qarajatyn emes, depozıt pen qarjy quraldaryn paıdalanady. Soǵan saı bazalyq stavka óskende depozıt stavkasy da ósedi. Bul adamdar men kompanııalardyń kóbirek aqsha jı­naýyna áser etedi. Aqsha jınaý deńgeıiniń artýy suranysty qys­qar­tady, óıtkeni adamdar men kompanııalar aqshany jaratýdyń ornyna ony jınaı bastaıdy. Suranys tómendese taýarlar quny da túsedi. Qazir ınflıasııanyń ósimine ákelip otyrǵan tutynýǵa yntalandyrýdy qorlandyrý men sýbsıdııalaýdyń memlekettik baǵdarlamalarymen baılanysty. Kredıt bar adamǵa qol­je­timdi bolýy úshin memlekettik sýb­sıdııalaý men qorlandyrýdan bas tartyp, ınflıasııany eń tómengi mán­ge deıin qysqartyp, táýekel qunyn azaıtyp, básekeni damytý kerek. Sonda ǵana stavka da qoljetimdi deń­­geıge deıin tómendeıdi», deıdi Ǵ.Qu­sa­ıynov.