Teatr • 14 Maýsym, 2022

«Zoopark»: Sum ómir abaqty ǵoı sanalyǵa...

455 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Qalypqa túsken tirlik, eki etil­meıtin buıryq, ózger­meıtin ómir salty, kúndelikti birin biri aına-qatesiz qaıtalaıtyn áreket, kópke yńǵaılyny ǵu­myr­lyq qaǵıda etken kóńil­shek­tik, ózgeniń qalaýyn jalǵannyń mánine aınaldyrǵan minezsizdik, basqanyń talabyna tabynǵan tabansyzdyq, eń aıaǵy jan qalaýyńdy, ishki ar-ujdanyńdy qalyń tobyrdyń kózqarasyna matap bergen sharasyzdyq... Tanys tirshilik pe? Iá, ıá, qa­telesken joqsyz, bul – árqaı­symyzǵa tıesili bir-birinen aýmaıtyn erekshelikten ada bizdiń ómir. Trafaretke túskenimiz, ınkýbatorlyq sıpatqa engenimiz sonshalyq, adam retinde daralanýdan qalǵanymyz qashan? О́ıtkeni, erekshelený aınalań úshin yńǵaısyz. Qoǵam belgilegen shekaradan shyqtyń ba – sharasyz kúıge tústiń! Demek ózgeler syzǵan erejege baǵynýǵa tıissiń. Basqa tańdaý joq! Al endi ómirińizdi zoobaqtaǵy ańdardan ózgeshe dep kórińizshi!..

«Zoopark»: Sum ómir abaqty ǵoı sanalyǵa...

Bas shahardyń Mýzykalyq jas kórermen teatry kúni keshe premerasyn ótkizgen Edýard Olbıdiń «Zoopark» psıhologııalyq absýrdyndaǵy qısynǵa qaıshy saraptaýlar erkisiz osyndaı oıǵa jeteleıdi. Shyǵarmada jeke adamnyń máselesi arqyly qoǵamnyń túıtkilderi sóz eti­ledi. Aınala qujynaǵan adamdar, biraq sol kóp ortasynda ózin kereksiz se­zin­gen qos keıipkerdiń taǵ­dy­ry bir-birine múlde kereǵar bolǵanymen, olardy ortaqtastyratyn bir-aq jaǵdaı bar, ol – jalǵyzdyq. Jaı jalǵyzdyq emes, jan jalǵyzdyǵy. Áıtpese, tas­tandy jigit, ata-ananyń aıaly alaqanyn, jylýyn sezinip kórmegen kósheniń jalań aıaǵy Djerrı men turaqty jumysy, úıi, súıikti jary, eki balasy, tipti mysyǵy men qos totyqusy bar baqytty otaǵasy Pıterdi áleýmettik qana emes, rýhanı álem, tárbıe men tanym-túsinik turǵysynan da ortaq áńgimege jetkizer sebep múldem joq dese de bolǵandaı. Salys­tyryp qarasaq, ekeýi eki álem­­niń adamy. Alaıda ekeýin ortaqtastyryp tur­ǵan bir kesel bar, ol – taǵy da jalǵyzdyǵy. Birinde ba­qyt­ty bolý úshin bári bolsa, ekinshisinde osy ómirde tiri pendeni baqytty eter dú­nıelerdiń biri de joq. Biri shy­naıy jarly bolsa, ekin­shisi betperdemen shyn bolmysyn kómeskilendirgen rýhanı jarlynyń jan ja­ra­syn jetkizedi. Sol arqy­ly kúlli qoǵamnyń boıamasyz bet beınesi, adamzat ataý­lynyń baýyrmaldyqtan bezinip, nemquraılylyqqa, qatigezdikke bet burǵan kel­be­tin jan-jaqty qyry­nan ashady. Osylaısha qujy­naǵan kóp adamnyń ishinde sanaly adamnyń nege jalǵyz­syraıtyny da óz ózinen túsinikti bola túsedi.

Bostandyqtaǵy ań erkinen aıyrylyp, temir torǵa qama­lyp qınalady. Al adam bol­­sa, ózindik ereksheligin jo­ǵaltyp, ómir talabyna baǵyna otyryp, ózin-ózi erikti túrde torǵa qamaǵan, álemin shym-shytyryq shekaralarmen shyrmaǵan. Sonda kimniń taǵdyry aıanyshty? Sanaly bola tura sanasyz áreket ádebin ádetke aınaldyrǵan adamnyń temir torǵa qamalǵan ańdardan ne aıyrmasy bar? Tipti tor­daǵy haıýandardyń minez-qulqyndaǵy erekshelikter de túrli tıptegi adam bolmysyn dóp sýretteıtindeı: kún ysyp sýǵa toımaı jatqan meshkeı begemottar, aıbat shegip, kúlli zoobaqty óz ámirine baǵyndyrǵysy kelgen adýyn arystardar, ań patshasyna jaǵý úshin jolyna jastyq bolyp jaıylýǵa ázir jaǵympaz shı bóriler nemese aǵashtan aǵashqa sekirip sypsyń sóz tasyǵan ósekshi maımyldar – osynyń barlyǵy da búgingi bizdiń qoǵamnyń kórinisi emes pe?!.

«Shirkin taýyq shyr aınalar, jemiń bolsa qolyńda» dep muny Sáken aqyn qalaı dóp basyp sýrettep ketken. Al anaý arystandar she? Shı bórilerdiń «shoýy­nan» jalyǵyp, qyzdy-qyz­­dymen kókjaldardyń da «konsertinen» dámeli. Noqtaǵa basy syımaǵan tekti ań ondaıda bulqynyp baryp, óz bolmysyn qorǵaǵysy-aq keledi. Biraq qolynan jem berip, erkindigine ıe­lik etip otyrǵandardy jeńý múmkin be? Qansha myq­ty bolǵanymen, rýhyń tusaý­ly. Sebebi zamanyńnan, qoǵa­myńnan asyp eshqaıda kete almaısyń. Maǵjan aqynnyń «sum ómir abaqty ǵoı sana­lyǵa» deıtini de osyndaı sharasyzdyqtan týǵan jan shýmaǵy emes pe eken?!.

Siz ben biz ómir sú­rip jat­qan qoǵamnyń qatpar­ly shyndyǵyn berýde bas­ty róldegi qos akter, teatr mektebiniń talantty túlekteri, esimderi eli­miz­ge belgili sahnager­ler – ha­lyqaralyq festı­val­der­diń laýreaty Danııar Bazarqulov (Djerrı) pen Mádenıet salasynyń úzdigi Almas Shomannyń (Pıter) tamasha tandemi kóńilge qurmet ornyqtyrdy. Negizinen sóz áreketine qurylǵan qoıy­lymǵa jan bitirýde ártis­terdiń tabysty izdenis nátı­jesin kórsetkenine tántimiz. Keıipkerlerin kontras­ty planda sóıletken qos akter­diń sahnadaǵy oı aıqasy shyn mánindegi absýrdtyq atmosferany sheber jetkize bildi. Sonymen qatar til men oı áýezin áreketke laıyqtap tárjimalap, dramatýrg E.Ol­bıdiń názik te ótkir dıalogtaryn qazaq tilinde tabysty sóıletken aýdarmashy Q.Tóleýishov, kostıým sýretshisi I.Kárimova, dybys rejısseri J.Ábdirahman jáne jaryq qoıý boıynsha sýretshi Aıdyn Dosaev izdenisterin de qoıylymnyń kórkemdik turǵydan birtu­tastyq deńgeıge shyǵýyna sátti septeskenin atap ótkimiz keledi.

Al spektaklge rejıs­serlik etip qana qoımaı, sahna sýretin de dóp syzyp, jansyz dekorasııaǵa jan bitirgen qoıylym rejısseri Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Ashat Maemırovtiń astary kóp aýqymdy shyǵarmany sýretkerlik kózqaras tur­ǵy­synda sátti saraptaýy da aıryqsha qoshemetke laıyq. Rejısser «Zoopark» psı­hologııalyq absýrdy arqyly úlken qaladaǵy jalǵyzdyqty, adam janynyń jalǵyzdyǵyn shynaıy sýretteıdi.

Qoryta aıtqanda, qoıy­lym qoǵamdaǵy adamnyń ómiri zoobaqtaǵy ańnyń ómirindeı shekteýli degen oıǵa jeteleıdi. Sheshimi joq ómirmen odan ármen kúreser shamasy bolmaǵan Djerrı ózin ajalǵa qısa, Pıter temir tordaǵy ómirine esh qarsylyqsyz kóndikkenin, tipti sol ómirine rıza ekenin aıtady. Eki keıipkerdiń dıalogy arqyly sýretteletin kúlli qoǵamnyń kelbeti sondaı qoqynyshty. Kózben kórmeı, keıipker aýzymen baıan­da­lyp otyryp-aq janyńdy titirkendiredi. Erkinmin dep kelgen sharasyzdyǵyńdy oılap janyń tilim-tilim bolady. Sebebi «Zoopark» – bizdiń qoǵam.