Qoǵam • 14 Maýsym, 2022

Igilikte árqaısysynyń úlesi bar

495 ret kórsetildi

Osy ótken otyz jylda bizdiń basty ıdeologııamyz elimizdiń táýelsizdigi bolyp kelgeni belgili. Táýelsiz el boldyq, ata-babamyz ańsaǵan basty armanǵa qol jetkizdik dep maqtandyq, shattandyq, bórigimizdi aspanǵa attyq. Táýelsizdik bizge aıaqastynan aspannan túskendeı bolǵan soń, rasynda da, bul bir ǵajaıyp kezeńder boldy. Búkil el bolyp erkindikti sezindik. Endi osy erkindigimizdi eshkimge bermeıtinimiz anyq.

Biraq, osy otyz jylda halyqtyń sana-sezimi de edáýir ósip jetildi. Táýelsizdik maǵan ne berdi, meniń ómirime, turmysyma qan­shalyqty áser etti degen suraqtar týyn­daı bastady. Memlekettiń júrgizip kele jatqan saıasatyna syn aıtýshylar kóbeıdi. Bireýler osynaý alyp elden úı salý úshin alaqandaı jer ala almaı otyrǵanyn aıtady. Ekinshi bireýler jumys taba almaı júrgenin ashyna baıandasa, úshinshi bireýler kredıtten kóz ashpaı kele jatqanyn, halyqtyń basym kópshiligi bankterdiń «tutqynyna túskenin» jazdy. Mine, osy tusta jańa prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaevtyń jasap jatqan is-áreketteri, ásirese «halyq únine qulaq asatyn memleket» qaǵıdatyn iske qosýy kóńilge úlken demeý boldy. Onyń nátıjesin biz jýyqta ótken referendým qorytyndysynan kórdik. Daýys berýge qatysqandardyń seksen paıyzǵa jýyǵy Prezıdenttiń ustanǵan baǵytyn qoldady. Burynǵy saılaýlarǵa qaraǵanda áldeqaıda belsendi ótken referendým úshin bul úlken nátıje.

Degenmen bizdiń ıdeologııasyzdyǵymyz, anyqtap aıtqanda, onyń bary men joǵynyń belgisizdigi kóptegen sanaly azamatty oılandyrmaı qoımaıdy. Ideologııa degenimiz – búkil Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattaryn, olardyń balalaryn, ıaǵnı otbasy múshelerin bir maqsat jolynda biriktiretin dúnıe. Baı da, kedeı de, basshy da, qosshy da bir ıdeıa men maqsat aıasynda birigip, Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty degen ardaqty attyń abyroıyna qyzmet etip, Otanymyzdy jan-tánimen qorǵaýǵa tıis. Ideologııa – mine, osyny júzege asyrý quraly. Bar ma bizde osyndaı ıdeologııa? Joq, óz basym ony kórip turǵan joqpyn. Ázirge jalpyǵa ortaq táýelsizdigimizden basqa kóp eshteńemiz joq.

Elimizde barlyq azamattyń basyn biriktiretin durys ta aıqyn jáne árqaı­sy­myz­dyń júregimizge baryp qonaqtaı qala­tyndaı túsinikti ıdeologııanyń bolmaýy eldi bytyrańqylyqqa ákeledi. Jershildik, rýshyldyq, túrli dinı aǵymdarǵa bólinýshilik, adamdardyń sanasyn ýlaý sekildi keselderdiń barlyǵy, mine, osydan bastalady.

Endeshe, mundaı ıdeologııany qalaı ázirleýge bolady?

Meniń oıymsha, myna ábden mate­rıal­danǵan álemde bizdiń rýhanı qundylyq­tarymyzdyń ózi materıaldyq ıgilikterge qaraı negizdelýi kerek. Áıtpese, ár azamattyń júregindegini qozǵaı alatyndaı ıdeologııa týdyra almaısyń. Aqıqat kiltin de asha almaısyń. Al aqıqat ne deıdi?

Aqıqat ata-babalarymyzdyń sandaǵan urpaǵyna násip bolǵan jáne solardyń qanymen qorǵalǵan baıtaq dalamyzdyń asty-ústi tolǵan qazyna baılyq ekenin, sol baılyqta árbir qazaqstandyqtyń úlesi bolýǵa tıisti ekenin aıtady. Mine, osyndaı saıasat júrgizgende ǵana biz durys ıdeo­logııa týdyra alatyn bolamyz. Árıne, ol úlestiń mólsheri qandaı bolýy keregin Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti aıqyn­daıdy. О́ıtkeni bul bilikti mamandar men sarap­shylardyń talqysyn qajet etetin másele. Shamasy, bul úlestiń bóliný mólsheri árkelki bolar. Máselen, bir jas azamat shetelden bilim alyp kelip, soǵan sáıkes jańa bir kásip bastaýǵa nıettendi delik. Árıne, jańa kásip kózin ashý ońaı emes. Ol úshin sol kásipke laıyq jańa tehnologııany qosa ákelýi kerek jáne isti bastaý úshin aınalym qarjysy da qajet bolatyny túsinikti. Demek memleket belgilegen ınnovasııalyq baǵdarlamalardyń birine qatysyp jeńildikti nesıe alýyna týra keledi. Qysqasy, istiń táýekeli joǵary bol­ǵandyqtan bul azamatqa kóp bilim men táji­rıbe, qomaqty qarjy jáne sandaǵan uıqysyz túnderge sozylǵan úlken kúsh-jiger qajet bolady. Al ekinshi bireý ázirge durys bilimi men mamandyǵy bolmaǵandyqtan sendelektep bos júr delik. Biraq ortaq tabıǵı baılyqta onyń da úlesiniń bolýy ádildik ekeni aıqyn.

Qarasańyz, qazir álem memleketteri osyndaı ıdeologııamen ómir súrýde. Tipti bizben kórshi Mońǵolııa da jańa prezıdentteri­niń júrgizgen saıasatynyń arqasynda osyndaı jolǵa túse bastaǵan. Demek bizge de materıaldyq ıgilikterge negizdelgen aıqyn da túsinikti ıdeologııa qajet. Sonda ǵana biz barsha azamattyń patrıottyq sezimin nyǵaıtyp, olardyń bárin bir týdyń astynda jınaıtyn bolamyz.

Sońǵy jańalyqtar

Túıtkili kóp turǵyn úı

Saıasat • Keshe

Jas sarapshylar taldaýy

Saıasat • Keshe

Ketigin tapqan kásiporyn

Ekonomıka • Keshe

Aıan týraly baıan

Rýhanııat • Keshe

Úzdikter anyqtaldy

Fýtbol • Keshe

Fransııa – pleı-offta

Fýtbol • Keshe

Aıazdaǵy apat

Aımaqtar • Keshe

Arheolog asýlary

Qoǵam • Keshe

Uqsas jańalyqtar