Bul qoıylymnyń ereksheligi – teatr akterleriniń arasynda AITV-men ómir súretin adamdar, buryn esirtki paıdalanǵandar men sottalǵandar bar. Ssenarııge metamorfozaǵa, izdenýge, kúmánǵa, tipti mıstıkaǵa toly jas jigittiń oqıǵasy arqaý bolady. Tyǵyryqqa tireıtin suraqtarǵa jaýaptar da keıde tym qarapaıym.
Qoıylymǵa «Revansh» keshendi qoldaý ortalyǵy» qoǵamdyq qorymen birge AMEC Almaty, Almaty qalasy JITS aldyn alý jáne oǵan qarsy kúres ortalyǵy uıytqy bolyp, JITS-tan qaıtys bolǵandarǵa baǵyshtaldy.
Spektakl bastalar aldynda uıymdastyrýshylar kórermenderge Dúnıejúzilik JITS-tan qaıtys bolǵan adamdardy eske alý kúniniń nyshany – ınteraktıvti kvılt jasaýdy usyndy. Qajet dep tapqandar spektakl aldynda AITV-ǵa jedel-test tapsyryp, mamandardyń keńesin aldy.
Spektaklge kirý donattar, ıaǵnı qaıyrymdylyq turǵyda júzege asyryldy. Donattyń mólsherin ár kórermen ózi anyqtady. Jınalǵan barlyq qarajat teatrdy damytýǵa jumsalmaq.
Kóp jaǵdaıda JITS-tan bolatyn ajal (AITV-ınfeksııasy asqynýynyń sońǵy satysy) AITV juqtyrǵan adamnyń mamandandyrylǵan em alýǵa múmkindigi bolmaýynan da týyndaıdy. Alaıda qazirgi medısına jetistikteri arqyly AITV-ınfeksııasy ólim sanatynan sozylmaly aýrýlar sanatyna aýysqanyn aıryqsha atap ótý kerek. Eger AITV-ahýaldy adam antıretrovırýstyq preparattarmen emdelýdi der kezinde bastap, dárigerdiń aıtqanyn buljytpaı oryndap otyrsa, uzaq ári el qatarly ómir súre alady. Zamanaýı emdeý ádisteriniń nátıjesinde AITV juqtyrǵandardyń ómiriniń kádimgi adamdardyń ómirinen esh aıyrmashylyǵy joq.
Joǵaryda atap ótkendeı, eger elimizde keıingi on jylda JITS-tan bolatyn ólim-jitim eki ese azaısa, bul – AО́A dıagnozy rastalǵannan keıin birden beriletin tegin antıretrovırýstyq terapııanyń qoljetimdiligin arttyrýdyń basty nátıjesi.
– Sońǵy úsh jylda halyqaralyq jáne úkimettik emes qoǵamdyq uıymdarmen yntymaqtasa otyryp, elimizde ARV-preparattaryn satyp alý baǵasyn aıtarlyqtaı tómendetýge qol jetkizildi. Qarajatty osylaısha únemdeý AITV-men ómir súretin adamdar úshin ART-men qamtýdy edáýir arttyrýǵa múmkindik berdi. Tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemine qosymsha emdeý tıimdiligi joǵary jáne qaýipsizdik profıli bar 5 jańa ınnovasııalyq ARVP engizildi. Búginde 18 dári azamattardyń jekelegen sanattaryn tegin jáne (nemese) jeńildikpen ambýlatorııalyq qamtamasyz etýge arnalǵan dárilik zattar men medısınalyq buıymdar tizbesine kiredi, – deıdi Qazaq dermatologııa jáne ınfeksııalyq aýrýlar ǵylymı ortalyǵynyń dırektory Asylhan Ábishev.
Júıeli júrgizilgen profılaktıkalyq sharalardyń nátıjesinde elimizde AITV-ınfeksııasynyń taralý deńgeıi Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń baǵalaýy boıynsha shoǵyrlanǵan satyda saqtalyp otyr. Bir jyl ishinde testileý kólemi 15 paıyzǵa artqan. Esepke qoıý kezinde júkti áıelderdi testileýmen qamtý 99,6% quraıdy.
BUU-nyń 2021 jylǵy Saıası deklarasııasynyń maqsattary men IýNEIDS 95-95-95 maqsattaryn oryndaý sheńberinde Qazaqstanda AО́A baǵalaý sanynan 81%-y óziniń AITV ahýalyn biledi, onyń ishinde ART-ny – 79%-y qabyldaıdy, aıqyndalmaıtyn vırýstyq júktemesi bar – 86% naýqas bar.
Al endi joǵarydaǵy «Revansh» áleýmettik teatrynyń qoıylymyna oralatyn bolsaq, akterler arasynda AITV-men ómir súretin adamdar men negizgi toptardyń ókilderi de boldy.
– AITV-ınfeksııasy qashan da ózekti másele. Sondyqtan aldyn alý sharalaryn júzege asyrý, AITV-men ómir súretin adamdardyń densaýlyǵyn saqtaýǵa jáne ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa múmkindik beretin arnaıy antıretrovırýstyq em qoldaný mańyzdy, – deıdi Almaty qalasy JITS ortalyǵynyń bas dárigeri Marat Tókeev.
– Bizdiń qor ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan, sonyń ishinde AITV-men ómir súretin áıelderge belsendi túrde kómektesedi. Oǵan qosa áleýmettik, medısınalyq, psıhologııalyq, zańgerlik kómek kórsetemiz. О́kinishke qaraı, bizde mundaı áıelder úshin baspana men ortalyqtardyń jetispeýshiligi baıqalady. Memleket pen bıznes-qurylymdar tarapynan kómek qajet, – deıdi «Revansh» keshendi qoldaý ortalyǵy» QQ dırektory Elena Bılokon.
Spektakl rejısserler Nadejda Plıaskına men Natalıa Lýkıanovanyń jetekshiligindegi trýppa jasaǵan túpnusqa ssenarıı boıynsha qoıyldy.
«AITV-men ómir súretin adamdarǵa taptaýryn kózqarastar men kemsitýdi azaıtý – «AITV indetin baqylaýdyń Almaty modeli» jobasynyń maqsattarynyń biri». Barlyq adam AITV-ahýalyna, basqa da jynystyq erekshelikterine qaramastan, ózin, óz armandary men qabiletin júzege asyra otyryp, tolyqqandy ómir súrýge quqyly bolýy kerek. Spektaklge qatysqan ártister Almatynyń myńdaǵan boıaýlar qalasy ǵana emes, armandar oryndalatyn múmkindikter qalasy ekenin óz tájirıbesinen kórsetedi», deıdi Ortalyq Azııadaǵy Kolýmbııa ýnıversıtetindegi ICAP ortalyǵynyń dırektory Anna Derıabına.
ALMATY
