Almatyda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynda “Qazaqstan jáne qazirgi zamanǵy jahandyq qaýip-qaterler” atty ǵylymı-tájirıbelik konferensııa bolyp ótti. Almaty qalasy ákimdigimen birlesip uıymdastyrylǵan ǵylymı konferensııa aıasynda “Prezıdent N.Á.Nazarbaev jáne búgingi Qazaqstan” atty úsh tomdyq qujattar jınaǵynyń tusaýkeseri ótti. Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty ujymy daıyndaǵan “Prezıdent N.A.Nazarbaev ı sovremennyı Kazahstan” atty orys tilindegi bul eńbektiń alǵashqy tomynda negizinen elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyndaǵy eń mańyzdy máseleler jáne syrtqy ekonomıkalyq ahýalǵa baılanysty oı-túıinder men pikirler jarııalanǵan.
“Prezıdent N.Á.Nazarbaev jáne búgingi Qazaqstan” atty jańa jınaqtyń kelesi tomy táýelsiz memlekettegi dáıektilikpen júzege asyrylyp jatqan saıası reformalar strategııasyna arnalǵan. Oqyrmandar bul eńbekte Memleket basshysynyń saıası júıeni reformalaýmen qatar, ulan-baıtaq elimizde qoǵamdyq kelisimdi qamtamasyz etý baǵytyndaǵy yqpaldy is-sharalarymen, salmaqty oı-túıinderimen tanysa alady. Al, jınaqtyń úshinshi tomynda respýblıkanyń 1991-2009 jyldar aralyǵyndaǵy syrtqy saıası baǵyty keńinen qamtylǵan. Soǵan oraı, Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstannyń syrtqy saıasaty týraly maqalalary men suhbattary berilgen. Jańa jınaq jóninde óz oıyn ortaǵa salǵan Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Bolat Sultanov elimizdiń táýelsizdikke qol jetkizýi jáne memlekettiń qalyptasyp, kemeldenýi Memleket basshysynyń atymen tyǵyz baılanysty ekendigin atap aıtty.
“Qazaqstan jáne qazirgi zamanǵy jahandyq qaýip-qaterler” atty ǵylymı-tájirıbelik konferensııaǵa qatysýshylar búgingi kún tártibinde turǵan eń basty ári aýqymdy másele – memleket qaýipsizdigi, ishki saıası turaqtylyq jáne daǵdarystan keıingi damý tóńireginde óz pikirlerin ortaǵa saldy. Jahandyq qaýip-qaterden saqtaný jáne onyń aldyn alý baǵytyndaǵy yqpaldy is-sharalardyń eń tıimdisi bizdiń qoǵamymyzdaǵy yntymaqtastyq pen birlik jáne kelisim ekendigi kópshilikke jaqsy belgili. Bul oraıda kezdesýge qatysyp, sóz alǵandar úsh memlekettiń Keden odaǵyna jáne onyń keleshegine úlken senim júktelip otyrǵandyǵyn da ashyp aıtty. О́ıtkeni, onyń basty sebebi Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs arasyndaǵy yntymaqtastyq baılanys bul memleketterdiń ǵana emes, sondaı-aq TMD-nyń basqa memleketteriniń ekonomıkasynyń damýyna aıtarlyqtaı ıgi yqpal etetindiginde jatsa kerek.
Jıynda sóz alǵan Parlament Senatynyń depýtaty Anatolıı Bashmakov Qazaqstannyń álemdik daǵdarysqa qarsy is-sharalarynyń utymdy ári saýatty júrgizilýi máselesine keńinen toqtaldy.
– Elimizde ekonomıkanyń damýy men nyǵaıýy Qazaqstannyń qazirgi tańdaǵy jahandyq jaǵdaılarǵa yqpalyndaǵy mańyzdy faktorlardyń biri bolyp esepteledi. Máselen, bıylǵy jyldyń alǵashqy tórt aıynda ishki jalpy ónimniń ósýi 7,6 paıyzǵa jetýi kóp nárseden habar berse kerek. Ashyǵyn aıtsam, Qazaqstan ekonomıkasy álemdik ekonomıkanyń jahandaný aıasynda Keden odaǵyna, al jaqyn arada BSU-ǵa enýine oraı birqatar kúrdelilikterge kezdespek. Olardyń arasynda ishki rynoktaǵy taýarlar men qyzmetke tutynýshylar suranysynyń tómen deńgeıi, shıkizattyq baǵyttylyq jáne ózge de sheshimi qıyndaý máseleler bar. Al, endi bul problemalardy sheshý úshin jáne taýarlar men qyzmetterdiń básekege qabilettiligin arttyrýda elimizdiń 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýynyń memlekettik baǵdarlamasyna úlken senim júktelýde. Osy baǵdarlamadaǵy “ındýstrııalandyrý kartasy men óndiristik qýatty únemdi ornalastyrý” eń ózekti quramdas bolyp tabylady. Sondyqtan da bul baǵdarlamanyń dáıektilikpen júzege asyrylýy elimizdiń ekonomıkalyq qarqynyn arttyrýǵa yqpal etpek,– dedi Anatolıı Bashmakov.
Sóz reti kelgende atap aıtarlyǵy, Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy elderi men Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy damý turaqtylyǵyn qamtamasyz etýdegi Qazaqstannyń róli jónindegi jaqyn jáne alys shetelderdegi saıasatkerler pikiri kópshilik nazaryn aýdararlyqtaı. Reseılik belgili saıasatker Iý.Solozobovtyń tujyrymdaýynsha, “Reseı shekarasy Ortalyq Azııa jaǵynan qorǵalyp tursa, onda Reseı óz qaýipsizdigine sene alady. Osy sebepten de uzyndyǵy 7,5 myń kılometrden astam ortaq shekarasy bar Qazaqstan Reseı úshin mańyzdy geostrategııalyq áriptes”. Reseı Federasııasynyń saıası turaqtylyǵy, ekonomıkalyq qaýipsizdigi, tipti aýmaqtyq tutastyǵy kóbinese Reseı-Qazaqstan qarym-qatynas taǵdyryna tyǵyz baılanysty”.
“Qazaqstan jáne qazirgi zamanǵy jahandyq qaýip-qaterler atty ǵylymı-tájirıbelik konferensııada álemdegi kúrdeli jaǵdaılarǵa Qazaqstannyń jáne oǵan kórshiles elderdiń alańdaýshylyq bildirip, tıimdi is-sharalardy oılastyrý qajettigi bul baǵyttaǵy basty talaptardyń biri ekendigi sózsiz. Bul oraıda Parlament Májilisiniń depýtaty Kamal Burhanovtyń oı-pikirimen kelispeske bolmaıdy. Shyn mánisinde de, Eýrazııa kontınentindegi qaýipsizdiktiń birtutas júıesiniń bereri mol ekendigine eshqandaı talas bolmaýy tıis. Oǵan qosa, munyń ózi sarapshylar boljamyndaǵydaı etnostyq separatızmniń ósý yqtımaldyǵy qarsańynda óte qajet jáne oǵan tikeleı qatysty ózge de máseleler az emes.
– Kópshilikke jaqsy belgili, buryn Keńes ókimeti zamanynda Qazaqstan et jáne sút ónimderi sharýashylyǵy joǵary deńgeıde damyǵan memleket bolatyn. Al, búginde elimiz atalǵan ónimderdiń 50 paıyzyn ǵana óndiredi. Memleket basshysynyń 2010 jyly bul kórsetkishti 80 paıyzǵa deıin jetkizý týraly mindet qoıýy da teginnen-tegin emes. Degenmen, 2020 jylǵa deıin turǵyndardy óz óndirisindegi azyq-túlikpen tolyqtaı qamtamasyz etýdiń qajettiligi aıtpasa da túsinikti. Sonymen qosa, azyq-túlik qaýipsizdigi bizdiń ulttyq basty mindetimiz bolýy tıis,– deıdi Kamal Burhanov. Halyq qalaýlysynyń aıtýynsha, jahandyq kúrdeli máselelerdiń birine aınalyp otyrǵan energııa resýrstary kólemi tóńiregindegi qıyn túıindi sheshý úshin barlyq kúsh-qýatty jumsaý qajet. Qazaqstan úshin munyń ózi tek energetıkalyq problema ǵana emes, sondaı-aq bul ekonomıkaǵa da qatysty ekeni jasyryn emes.
“Tanymal jáne beıtanys Almaty: búgini men keleshegi” taqyryby tóńireginde sóz qozǵaǵan Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Serik Seıdýmanov qarjy ortalyǵynyń qazirgi ahýaly týraly aıtyp berdi. Ásirese, turǵyndardy jumyspen qamtamasyz etý baǵytynda ilgerileýshilik baıqalýda. О́tken jylǵy daǵdarysqa qarsy is-sharalardy júzege asyrý nátıjesinde qosymsha 40 myń adam jumyspen qamtyldy. Sonymen, qazirgi zamanǵy jahandyq qaýip-qaterlerdi barynsha tereń taldaý, ǵylymı saraptamadan ótkizý, onyń aldyn alýǵa daıyndyq is-sharalarynyń bereri mol. Kópshilikke ortaq oı-túıin osyndaı.
Baqyt BALǴARINA, ALMATY.
Sýretti túsirgen Bersinbek SÁRSENOV.
“Prezıdent N.Á.Nazarbaev jáne búgingi Qazaqstan” atty jańa jınaqtyń kelesi tomy táýelsiz memlekettegi dáıektilikpen júzege asyrylyp jatqan saıası reformalar strategııasyna arnalǵan. Oqyrmandar bul eńbekte Memleket basshysynyń saıası júıeni reformalaýmen qatar, ulan-baıtaq elimizde qoǵamdyq kelisimdi qamtamasyz etý baǵytyndaǵy yqpaldy is-sharalarymen, salmaqty oı-túıinderimen tanysa alady. Al, jınaqtyń úshinshi tomynda respýblıkanyń 1991-2009 jyldar aralyǵyndaǵy syrtqy saıası baǵyty keńinen qamtylǵan. Soǵan oraı, Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstannyń syrtqy saıasaty týraly maqalalary men suhbattary berilgen. Jańa jınaq jóninde óz oıyn ortaǵa salǵan Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Bolat Sultanov elimizdiń táýelsizdikke qol jetkizýi jáne memlekettiń qalyptasyp, kemeldenýi Memleket basshysynyń atymen tyǵyz baılanysty ekendigin atap aıtty.
“Qazaqstan jáne qazirgi zamanǵy jahandyq qaýip-qaterler” atty ǵylymı-tájirıbelik konferensııaǵa qatysýshylar búgingi kún tártibinde turǵan eń basty ári aýqymdy másele – memleket qaýipsizdigi, ishki saıası turaqtylyq jáne daǵdarystan keıingi damý tóńireginde óz pikirlerin ortaǵa saldy. Jahandyq qaýip-qaterden saqtaný jáne onyń aldyn alý baǵytyndaǵy yqpaldy is-sharalardyń eń tıimdisi bizdiń qoǵamymyzdaǵy yntymaqtastyq pen birlik jáne kelisim ekendigi kópshilikke jaqsy belgili. Bul oraıda kezdesýge qatysyp, sóz alǵandar úsh memlekettiń Keden odaǵyna jáne onyń keleshegine úlken senim júktelip otyrǵandyǵyn da ashyp aıtty. О́ıtkeni, onyń basty sebebi Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs arasyndaǵy yntymaqtastyq baılanys bul memleketterdiń ǵana emes, sondaı-aq TMD-nyń basqa memleketteriniń ekonomıkasynyń damýyna aıtarlyqtaı ıgi yqpal etetindiginde jatsa kerek.
Jıynda sóz alǵan Parlament Senatynyń depýtaty Anatolıı Bashmakov Qazaqstannyń álemdik daǵdarysqa qarsy is-sharalarynyń utymdy ári saýatty júrgizilýi máselesine keńinen toqtaldy.
– Elimizde ekonomıkanyń damýy men nyǵaıýy Qazaqstannyń qazirgi tańdaǵy jahandyq jaǵdaılarǵa yqpalyndaǵy mańyzdy faktorlardyń biri bolyp esepteledi. Máselen, bıylǵy jyldyń alǵashqy tórt aıynda ishki jalpy ónimniń ósýi 7,6 paıyzǵa jetýi kóp nárseden habar berse kerek. Ashyǵyn aıtsam, Qazaqstan ekonomıkasy álemdik ekonomıkanyń jahandaný aıasynda Keden odaǵyna, al jaqyn arada BSU-ǵa enýine oraı birqatar kúrdelilikterge kezdespek. Olardyń arasynda ishki rynoktaǵy taýarlar men qyzmetke tutynýshylar suranysynyń tómen deńgeıi, shıkizattyq baǵyttylyq jáne ózge de sheshimi qıyndaý máseleler bar. Al, endi bul problemalardy sheshý úshin jáne taýarlar men qyzmetterdiń básekege qabilettiligin arttyrýda elimizdiń 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýynyń memlekettik baǵdarlamasyna úlken senim júktelýde. Osy baǵdarlamadaǵy “ındýstrııalandyrý kartasy men óndiristik qýatty únemdi ornalastyrý” eń ózekti quramdas bolyp tabylady. Sondyqtan da bul baǵdarlamanyń dáıektilikpen júzege asyrylýy elimizdiń ekonomıkalyq qarqynyn arttyrýǵa yqpal etpek,– dedi Anatolıı Bashmakov.
Sóz reti kelgende atap aıtarlyǵy, Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy elderi men Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy damý turaqtylyǵyn qamtamasyz etýdegi Qazaqstannyń róli jónindegi jaqyn jáne alys shetelderdegi saıasatkerler pikiri kópshilik nazaryn aýdararlyqtaı. Reseılik belgili saıasatker Iý.Solozobovtyń tujyrymdaýynsha, “Reseı shekarasy Ortalyq Azııa jaǵynan qorǵalyp tursa, onda Reseı óz qaýipsizdigine sene alady. Osy sebepten de uzyndyǵy 7,5 myń kılometrden astam ortaq shekarasy bar Qazaqstan Reseı úshin mańyzdy geostrategııalyq áriptes”. Reseı Federasııasynyń saıası turaqtylyǵy, ekonomıkalyq qaýipsizdigi, tipti aýmaqtyq tutastyǵy kóbinese Reseı-Qazaqstan qarym-qatynas taǵdyryna tyǵyz baılanysty”.
“Qazaqstan jáne qazirgi zamanǵy jahandyq qaýip-qaterler atty ǵylymı-tájirıbelik konferensııada álemdegi kúrdeli jaǵdaılarǵa Qazaqstannyń jáne oǵan kórshiles elderdiń alańdaýshylyq bildirip, tıimdi is-sharalardy oılastyrý qajettigi bul baǵyttaǵy basty talaptardyń biri ekendigi sózsiz. Bul oraıda Parlament Májilisiniń depýtaty Kamal Burhanovtyń oı-pikirimen kelispeske bolmaıdy. Shyn mánisinde de, Eýrazııa kontınentindegi qaýipsizdiktiń birtutas júıesiniń bereri mol ekendigine eshqandaı talas bolmaýy tıis. Oǵan qosa, munyń ózi sarapshylar boljamyndaǵydaı etnostyq separatızmniń ósý yqtımaldyǵy qarsańynda óte qajet jáne oǵan tikeleı qatysty ózge de máseleler az emes.
– Kópshilikke jaqsy belgili, buryn Keńes ókimeti zamanynda Qazaqstan et jáne sút ónimderi sharýashylyǵy joǵary deńgeıde damyǵan memleket bolatyn. Al, búginde elimiz atalǵan ónimderdiń 50 paıyzyn ǵana óndiredi. Memleket basshysynyń 2010 jyly bul kórsetkishti 80 paıyzǵa deıin jetkizý týraly mindet qoıýy da teginnen-tegin emes. Degenmen, 2020 jylǵa deıin turǵyndardy óz óndirisindegi azyq-túlikpen tolyqtaı qamtamasyz etýdiń qajettiligi aıtpasa da túsinikti. Sonymen qosa, azyq-túlik qaýipsizdigi bizdiń ulttyq basty mindetimiz bolýy tıis,– deıdi Kamal Burhanov. Halyq qalaýlysynyń aıtýynsha, jahandyq kúrdeli máselelerdiń birine aınalyp otyrǵan energııa resýrstary kólemi tóńiregindegi qıyn túıindi sheshý úshin barlyq kúsh-qýatty jumsaý qajet. Qazaqstan úshin munyń ózi tek energetıkalyq problema ǵana emes, sondaı-aq bul ekonomıkaǵa da qatysty ekeni jasyryn emes.
“Tanymal jáne beıtanys Almaty: búgini men keleshegi” taqyryby tóńireginde sóz qozǵaǵan Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Serik Seıdýmanov qarjy ortalyǵynyń qazirgi ahýaly týraly aıtyp berdi. Ásirese, turǵyndardy jumyspen qamtamasyz etý baǵytynda ilgerileýshilik baıqalýda. О́tken jylǵy daǵdarysqa qarsy is-sharalardy júzege asyrý nátıjesinde qosymsha 40 myń adam jumyspen qamtyldy. Sonymen, qazirgi zamanǵy jahandyq qaýip-qaterlerdi barynsha tereń taldaý, ǵylymı saraptamadan ótkizý, onyń aldyn alýǵa daıyndyq is-sharalarynyń bereri mol. Kópshilikke ortaq oı-túıin osyndaı.
Baqyt BALǴARINA, ALMATY.
Sýretti túsirgen Bersinbek SÁRSENOV.
