Qazaqstan • 30 Maýsym, 2022

«Qasiretti qańtar»: Sot prosesinde kelisim ınstıtýty keńinen qoldanylýda

38 ret kórsetildi

Qazirgi tańda arnaıy proký­rorlar jappaı tártipsizdik boıynsha – 58, terrorızm aktilerine qatysty 8 qylmys­tyq istiń aq-qarasyn anyqtaýda. Al ishki ister organdarynyń tergeýshileri 516 qylmystyq isti qarap jatyr. Bul jóninde Ortalyq kommýnıkasııa qyzmeti alańynda ótken brıfıngte Bas prokýratýranyń Qylmystyq qýdalaý qyzmeti basshysynyń orynbasary Eldos Qılymjanov pen IIM Tergeý departamenti­niń basshysy Sanjar Ádilov málimdedi.

Brıfıngte quqyq qorǵaý organ­darynyń ókilderi qańtar oqıǵa­syn tergeý barysyna qatysty soń­ǵy má­li­mettermen bólisti. Bas prokýratýra qyzmetkeriniń habarlaýyn­sha, qańtar qyrǵyny kezinde Al­maty, Shymkent qalalary men Aq­tóbe, Atyraý, Almaty, Jambyl, Qyzyl­orda Shyǵys Qazaqstan oblysta­ryn­da áskerılerge shabýyl jasalyp, jol­dardyń biraz bóligi jabylyp qal­­ǵan. «Qıratýlar, memlekettik obek­­­tilerdi órteý, múlikterdi joıý jáne terrorızm aktileriniń ba­sym bóligi de osy aımaqtarda tir­kel­gen. Sol qaıǵyly kúnderi qyl­mys­­ker­ler kólik­terdi órtep, qara­pa­ıym tur­ǵyn­dardy jappaı tártip­siz­dikterge qa­tysýǵa azǵyrǵan», dedi spıker.

Eldos Qılymjanovtyń aıtýyn­sha, polısııa organdarynyń ǵıma­rattaryna jasalǵan shabýyldardyń túpki maqsaty tártip saqshylarynyń jumysyna kedergi keltirip, olardyń qoǵamdyq qaýipsizdik pen quqyqtyq tártipti qamtamasyz etýine tosqaýyl qoıý bolǵan.

Arnaıy prokýrorlardyń erekshe baqylaýynda turǵan isterdiń biri – qyzylordalyq áskerı qyzmetker Madııar Qaısarov qaza bolǵan terrorızm aktisi. Qazirgi tańda bul is boıynsha sot prosesi jalǵasýda. Es­terińizde bolsa, «Qasiretti qań­tarda» bolǵan jappaı tártipsizdik kezinde Ulttyq ulannyń 19 jastaǵy sarbazy, bir úıdiń jalǵyz balasy Madııar Qaısarov KAMAZ kóliginiń astyna qalyp qaıtys bolǵan edi.

Al Shymkent qalasynyń prokýratýrasy qańtar qyrǵyny kezinde ortalyq alańda polısııanyń qyz­mettik kólikterin qıratyp, quqyq qor­ǵaý qyzmetkerlerin armatýramen soqqyǵa jyqqan, sodan keıin ákimdik ǵımaratyna shabýyl jasaýǵa belsen­di qatysqan 35 kúdiktiniń isin sotqa berdi. Sot úkimimen olarǵa túrli jaza taǵaıyndaldy.

«Prokýrorlar bas bostandyǵy­nan aıyrýmen baılanysty emes jazalardy taǵaıyndaýǵa erekshe den qoıýda. Mundaǵy maqsat – Memleket basshysynyń aýyrlatatyn mán-jaı­lar bolmaǵan kezde jazany jeńil­­detý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý. Son­daı-aq sot prosesi kezinde kelisim ıns­tıtýty keńinen qoldanylýda», dep málimdedi E.Qılymjanov.

Prosestik kelisim jasaý rásiminiń basty ereksheligi – eger kúdikti aıyptaý, dáleldemeler jáne keltirilgen zalalmen daýlaspasa jáne jazanyń túri men mólsherimen kelisse kináni moıyndaý týraly kelisim jasalady. Mundaı ister sotta 10 táýlikten aspaıtyn merzimde qaralyp, jaza mólsheri belgilengen baptyń sanksııasyndaǵy eń joǵary merzimniń jartysynan aspaıdy.

Bas prokýratýra ókiliniń aıtýyn­sha, bul rásim sotta isterdiń tezirek qaralýyna múmkindik beredi. Máse­len, Qyzylorda oblysynda 42 qyl­myskerge qatysty ister osyndaı keli­sim arqyly sotqa joldanǵan. Al Al­maty oblysynda – 15, Aqtóbede – 3, Jam­bylda – 8 jáne Shyǵys Qazaqstan obly­synda 3 adamǵa qatysty isterde de dál osyndaı jol tańdalyp alyn­ǵan. Osylaısha, 55 adamǵa qatysty úkim shyǵarylyp, olarǵa bas bostan­dyǵynan aıyrýǵa baılanysty emes jazalar taǵaıyndalǵan.

Bas prokýratýranyń málimetine qaraǵanda, jalpy, qańtar oqıǵasy bo­ıynsha sotqa 392 qylmystyq is joldanyp, 445 adamǵa úkim shyǵarylǵan. Onyń ishinde bılik ókilderine qarsy kúsh qoldanyp, múlikterdi joıýǵa baılanysty aýyr qylmys jasaǵan, zalaldy ótemegen jáne sottylyǵy bar 46 adam bas bostandyǵynan aıyryl­ǵan. Al qazirgi tańda qamaýda otyr­ǵandardyń sany – 514.

«Olar qıratýlarǵa, ǵımarattar­dy órteýge, atys qarýlaryn urlap, mem­lekettik obektilerge jáne qury­lym­dyq kúsh qyzmetkerlerine shabýyl jasaýǵa belsendi qatysqandar. Bizde qamaýǵa alynǵan árbir adamnyń qyl­­mystarǵa qatystylyǵy jónin­de jet­kilikti málimetter bar», dep málimdedi E.Qılymjanov.

Degenmen jeke basy, densaýlyq jaǵdaıy jáne basqa da mán-jaılardy eskere otyryp, 284 adamnyń qamaýda ustaý bultartpaý sharasy, eshqaı­da ketpeý týraly qolhatqa, kepilge, úı qamaqqa jáne jeke kepilgerlikke aýys­­tyrylǵan.

Qylmystyq qýdalaý organdary qańtar oqıǵalarynyń barlyq sebep­teri men mán-jaılaryn anyqtaý ­ke­zinde jappaı tártipsizdikter men terrorızm aktilerine erekshe mán berip otyr. «Jumystyń negizgi bóligi osy baǵytta júrgizilýde», deıdi spıker.

Qylmystyq ister boıynsha myń­nan astam adam kúdikti dep tanylsa, olardyń árqaısysynan jaýap alý, bettestirý, oqıǵa ornyn naq­ty­laý sııaqty keshendi tergeý áre­ket­­teri júrgizilgen. Máselen, tek ar­­naıy prokýrorlardyń isteri bo­ıynsha 30 myńnan astam tergeý áre­keti júrgizilgen eken. Al saraptama uıymdary 3 myńnan astam zertteý jasaǵan.

«Barlyq jumys qylmystarǵa ár qatysýshysynyń rólin anyqtaý, onyń áreketterin obektıvti baǵalaý jáne zańdy prosestik sheshim qabyldaý úshin jasalady. Qylmystyq qýda­laý organdary qańtar oqıǵasyna qatysty tolyq, obektıvti jáne jan-jaqty tergeý júrgizýdi kózdep otyr», dedi 1-qyzmet basshynyń orynbasary. Sóziniń sońynda spıker tergeý barysynda azamattardyń quqyqtary saqtalatynyn, jańa mán-jaılar anyq­talsa, jurtshylyqqa birden habar­­lanatynyn málimdedi.

Brıfıngte IIM ókili Sanjar Ádilov qańtar oqıǵasy boıynsha 567 kúdiktige qatysty 346 is aıyptaý aktisimen sotqa joldanǵanyn habarlady. «Olardyń kópshiligi jappaı tártipsizdik kezinde jasalǵan urlyq (424 adam), qarýdy zańsyz saqtaý (45), qarýdy urlaý (38), kólik quraldaryn aıdap ketý (10), tonaý (9) jáne buza­qylyq (6) úshin jaýapkershilikke tar­tylǵandar. Sot úkimimen 334 adam­nyń bas bostandyǵyn shektese, 4-ýi qoǵamdyq jumystarǵa tar­tyl­ǵan. Taǵy 4 adam aıyppul tó­leýge min­detteldi. Al 12 adam tatýla­sýyna baı­­lanysty qylmystyq jaýap­ker­shilikten bosatyldy. Sondaı-aq 46 adam aýyr jáne asa aýyr qyl­mys­­tardy jasaǵany úshin bas bos­tan­dy­ǵynan aıyryldy», dep málim­dedi ol.

Qazirgi tańda 167 sottalýshyǵa qa­tysty 86 qylmystyq is áli sottyń qa­raýynda. Qabyldanǵan sharalar­dyń nátıjesinde quny 343 mln teńge­den artyq urlanǵan múlik alynǵan. Onyń ishinde 12 kólik, 300-den astam turmystyq tehnıka, 189 zergerlik bu­ıym, 286 uıaly telefon, 16 mln-nan astam aqsha, 550 kıim-keshek bar.

IIM ókili jappaı tártipsizdik ke­zinde urlanǵan qarý-jaraqtardy izdeý men alyp qoıý boıynsha maqsatty jedel izdestirý is-sharalarynyń áli de júrgizilip jatqanyn aıtty. Búginde zańsyz aınalymnan 1 640 qarý men ­41 myńnan astam oq-dári alynǵan. Sońǵy eki aptada polısııa qyzmetkerleri 50-deı qarýdy anyqtap, 120 qarý qoımasyn áshkerelegen. Halyq ara­synda júrgizilgen túsindirý jumy­synan keıin azamattar 212 qarýdy óz erkimen tapsyrǵan. Tergeý depar­tamenti basshysynyń aıtýynsha, «Qasi­retti qańtar» kezinde urlan­ǵan áli zańsyz aınalymda júrgen qarýdyń sany 2 myńnan asady. Onyń ishinde 1 300 azamattyq, 813 tabeldi qarý bar.

Sońǵy jańalyqtar

Uqsas jańalyqtar