Elorda • 06 Shilde, 2022

Aqjaınaq astana

56 ret kórsetildi

Eger ár qalany jeke adam retinde qarasaq, onda elorda jas mólsherimen bozbala bolyp tanylar edi. Qanshama urpaq moınyna burshaq salyp tilegen, árbir tamyry úshin babalary shahıt keship jannan túńilgen shejireli bozbala. Rýhynda úmit pen senimniń, mehnat pen arpalys joldyń taby qalyp erte eseıgen bozbala.

Elorda asý-asý tarıhtyń, aıbyndy ǵasyrlardyń qasıetti núktesi ispetti. Iá, tarıh ótkenimen emes, búginimen baǵalanatyny shyndyq. Qazaq halqy ańǵal, albyrt nıetimen, dosqa adal, dushpanǵa qatal batyr bolmysymen búgingi araıly tańǵa jetti. Appaq tańnyń kóz qaryqtyratyn ásemdigin kórgisi kelgen jan bas qala, baǵanaly ordamyzǵa nazar salsyn.

Elorda az jyl ishinde záýlim saraılar men bıik tuǵyrlarǵa toly shaharǵa aınaldy. Eýrazııanyń tóri men Saryarqanyń júregi Alash balasynyń bas qosatyn aqboz shatyryna ulasty. Tórtkúl dúnıeniń kózi bizge tiktelip, qadaý-qadaý tulǵa qazaq ordasynda bas qosty, lebizin bildirdi. Uly dalada Syǵanaq, Saýran, Saraıshyq, Otyrar, Túrkistan, Taraz, Orynbor, Aqmeshit, Almaty syndy alyp halyqqa astana bolǵan qalalardyń kúmbezi tik shanshylǵany belgili.

Alaıda elordamyz keshe men búginniń baǵanaly kópiri bola bildi. Eńsesi bıik shaharda turǵyzylǵan ǵımarattar men ma­ńyzdy keshenderdiń sany mol. Bıiktigi 97 metr «Astana-Báıterek» kesheni, «Ata­meken – Qazaqstan kartasy» etno-memorıaldy ke­she­ni, «Han Shatyr» saýda jáne oıyn-saýyq ortalyǵy, «Beı­bitshilik pen kelisim saraıy», «Qazaq eli» memorıaldy ke­sheni, «Otan Ana» kesheni syndy jo­balar pikirimizge dálel, sózi­mizge tuzdyq. Kóshpendilik dúnıe­tanym men ulttyq tamyr­ǵa baı­lanǵan «Báıterek» moný­men­ti­niń tarıhy shuńǵyl tereńde. Negizgi ıdeıasy – beıbit ómir men kelisimge umtylǵan búkil Alash balasynyń ǵumyrlyq mu­ratyn bildiredi. Báıterektiń negizgi ustyny Beıbitshilik da­ra­ǵy bolyp sanalady. Ejelgi, astarly uǵymynda «báıterek» sózi­niń ózegi «ómir aǵashy» degen maǵynaǵa jýyq. Mine, osy ja­py­raq jaıǵan alyp aǵashqa erte­degi ertegilerde kezdesetin qasıetti qus – Samuryq aıqara jazylǵan keń qanattarymen aınalasyn tutas jaýyp ushyp keledi. Ol ómirdiń qoınaýyn órkendetip, ǵasyrlar boıy qa­lanǵan altyn jumyrtqasy bar ómir aǵashyna, Báıterekke qo­nady. Keıbir ańyz boıynsha mıfo­logııalyq Báıterek «o dú­nıe» men «bul dúnıe» arasyn jalǵaýshy jol retinde sanalady. Alyp terektiń erekshe qasıeti sol, ony aınala án salyp, su­raǵan adamdardyń tilegi qabyl bolyp, jaqsylyqqa ózgeredi eken. Elordanyń bas jospary aıasyn­da salynǵan nysannyń syz­ba-jobasyn álemdik sáýlet óne­riniń sheberleri jasap, Reseı aka­demııasynyń sáýletshileri, belgili japon sáýletshisi Kıse Kýrokava jáne «Aqorda» qazaq­standyq jobalaý-qurylys kompanııasy ornatqan bolatyn.

Iá, elorda jaıly ártúrli ańyz men kól-kósir jyr budan ári de dúnıege kele be­reri sózsiz. Ulttyń uıytqysy men beı­bitshiligine orasan zor ser­pin berip, keýdege senim men maq­tanysh uıalatqan aqjaınaq qalanyń taǵdyry tolaǵaı oqıǵa­larǵa sýarylmaq. Elorda tósinde qan­shama jańa urpaq týǵan, sony qadamdarǵa, eren isterge bastamaq. Bilim men ǵylymǵa shóldegen zerdeli jastar azattyq aspany aıasynda kókiregin nurǵa, ishin sanaǵa toltyrmaq.

«Assaq ta kil shyńdardan;

Úkilep Úmitimdi —

Taý talyp, kúrsindi orman. 

Kún bultqa tyǵylardaı

Kórkińnen qymsynǵannan.

Astanam — Qubylamdaı,

Keýdemnen búrshik

jarǵan!»

dep Aıt-Man aqyn jyrǵa qos­qandaı, ár qazaqtyń keýdesinde búrshik jarǵan alyp qalaǵa degen adýyn sezim ǵasyrlar boıy laýlaı bergeı.

Sońǵy jańalyqtar

Ana tilinde oqýdan nege qashady?

Bilim • Búgin, 00:05

Abaı murasy asqaqtady

Abaı • Búgin, 00:04

Ulttyq mereke

Abaı • Búgin, 00:02

Et máselesine ep kerek

Ekonomıka • Búgin, 00:01

Jedel járdem nege keshigedi?

Medısına • Keshe

Ult ustazy jáne Batpaqty mektebi

Ahmet Baıtursynuly • Keshe

Jaýynger jyr

Tanym • Keshe

Talant pen taǵdyr

О́ner • Keshe

Shıpaly sýlar shejiresi

Aımaqtar • Keshe

Tańbaly tanymy

Tanym • Keshe

Sırk

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar