2014 jylǵy 17 aqpan, Astana, Úkimet Úıi
Keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystardy (shlıýzderdi) tehnıkalyq paıdalaný, tekserý jáne jóndeý qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Ishki sý kóligi týraly» 2004 jylǵy 6 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 8-babynyń 28-1) tarmaqshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi: 1. Qosa berilip otyrǵan Keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystardy (shlıýzderdi) tehnıkalyq paıdalaný, tekserý jáne jóndeý qaǵıdalary bekitilsin. 2. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri S.AHMETOV. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2014 jylǵy 17 aqpandaǵy №95 qaýlysymen bekitilgen Keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystardy (shlıýzderdi) tehnıkalyq paıdalaný, tekserý jáne jóndeý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystardy (shlıýzderdi) ehnıkalyq paıdalaný, tekserý jáne jóndeý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Ishki sý kóligi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 8-babynyń 28-1) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi jáne keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystardy (shlıýzderdi) tehnıkalyq paıdalaný, tekserý jáne jóndeý tártibin aıqyndaıdy. 2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı aıqyndamalar paıdalanylady: 1) avarııa – tehnologııalyq prosestiń buzylýy, tetikterdiń, jabdyqtar men qurylystardyń zaqymdanýy; 2) baqylanatyn kórsetkishter – tehnıkalyq quraldardyń kómegimen ólshengen nemese qurylys ólshemderi negizinde eseptelgen gıdrotehnıkalyq qurylystardyń jaı-kúıiniń sandyq jáne sapalyq parametrleri; 3) gıdrotehnıkalyq qurylystyń qaýipsizdigi – keme qatynasynyń qaýipsizdigin jáne adamdardyń ómirin, densaýlyǵyn, qorshaǵan ortany jáne sharýashylyq obektilerin qorǵaýdy qamtamasyz etýge múmkindik beretin gıdrotehnıkalyq qurylystyń (shlıýzdiń) qasıeti; 4) gıdrotehnıkalyq qurylys (shlıýz) qaýipsizdiginiń krıterııleri – gıdrotehnıkalyq qurylysty (shlıýzdi) paıdalanýdyń, tehnıkalyq qyzmet kórsetý men jóndeýdiń, ony paıdalanýǵa berý men paıdalanýdan shyǵarýdyń ártúrli rejımderi men jaǵdaılary kezinde onyń qaýipsizdigin sıpattaıtyn baqylanatyn dıagnostıkalyq kórsetkishterdiń shekti mánderi; 5) dıagnostıkalyq kórsetkishter – «qurylys – negiz – sý qoımasy» gıdrotehnıkalyq qurylys júıesiniń tutastaı alǵanda nemese onyń jekelegen bólikteriniń qaýipsizdigine baǵa berýge múmkindik beretin gıdrotehnıkalyq qurylystyń (shlıýzdiń) jaı-kúıin dıagnostıkalaý men baǵalaý úshin neǵurlym mańyzdy baqylanatyn kórsetkishter; 6) joǵarǵy jáne tómengi bef – gıdrotehnıkalyq qurylystan (shlıýzden) tıisinshe joǵary jáne tómen ornalasqan ózen (arna) ýchaskesi; 7) jóndeý – gıdrotehnıkalyq qurylystyń (shlıýzdiń) jaramdy kúıin qalpyna keltirý jónindegi jumystar kesheni; 8) K1 – dıagnostıkalyq kórsetkishter mánderiniń eskertý deńgeıi, oǵan qol jetkizilgen kezde gıdrotehnıkalyq qurylystyń (shlıýzdiń) jáne onyń negiziniń turaqtylyǵy, mehanıkalyq jáne súzgishtik beriktigi, sondaı-aq sý tógý jáne sý jiberý qurylystarynyń ótkizý qabileti áli de bolsa qalypty paıdalaný jaǵdaılaryna sáıkes keledi; 9) K2 – dıagnostıkalyq kórsetkishter mánderiniń shekti deńgeıi, odan asyp ketken kezde gıdrotehnıkalyq qurylysty (shlıýzdi) jobalyq rejımderde paıdalanýǵa jol berilmeıdi; 10) keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystyń (shlıýzdiń) bastyǵy – keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystyń (shlıýzdiń) barlyq personalyna basshylyq etetin jáne qurylystyń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etetin laýazymdy tulǵa; 11) Kózg – gıdrotehnıkalyq qurylystyń (shlıýzdiń) tehnıkalyq jaı-kúıin monıtorıngileý prosesinde ólshengen baqylanatyn dıagnostıkalyq kórsetkishterdiń máni; 12) tehnıkalyq qyzmet kórsetý – gıdrotehnıkalyq qurylysty qaýipsiz paıdalanýdy jáne jaramdy kúıde ustaýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan is-sharalar kesheni; 13) ýákiletti organ – ishki sý kóligi salasyndaǵy basshylyqty, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen shekte salaaralyq úılestirýdi júzege asyratyn ortalyq atqarýshy organ; 14) ýákiletti organnyń kásiporny – negizgi mindeti qyzmet kórsetiletin shekaralar sheginde kemelerdiń qaýipsiz júzýin qamtamasyz etý maqsatynda ishki sý joldaryn jáne keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystardy tıisinshe kútip-ustaý men damytý úshin óndiristik qyzmetti júzege asyrý bolyp tabylatyn ishki sý kóliginiń memlekettik kásiporny. Osy Qaǵıdalarda paıdalanylatyn ózge de aıqyndamalar men termınder Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki sý kóligi týraly zańnamasyna sáıkes qoldanylady. 2. Keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystardy (shlıýzderdi) tehnıkalyq paıdalaný 3. Keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystardy (shlıýzderdi) (budan ári – gıdrotehnıkalyq qurylystar) paıdalaný: 1) gıdrotehnıkalyq qurylystardy jaramdy kúıde kútip-ustaý jáne gıdrotehnıkalyq qurylystardy Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy zańnamasynda belgilengen órt qaýipsizdigi talaptaryna, sondaı-aq qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý talaptaryna sáıkes paıdalaný rejımin saqtaý; 2) gıdrotehnıkalyq qurylystardyń gıdrotehnıkalyq jáne qurylys bólikterin, konstrýksııalary men jabdyqtaryn, aýmaǵy men akvatorııasyn tehnıkalyq paıdalaný; 3) josparly jumystardy ýaqtyly júrgizý; 4) gıdrotehnıkalyq qurylystardyń qurylysy men rekonstrýksııasyn eskere otyryp, olardyń rekonstrýksııasy men jańǵyrtylýyn perspektıvalyq túrde josparlaý; 5) osy Qaǵıdalardy, Qurylys normalary men qaǵıdalaryn jáne gıdrotehnıkalyq qurylystardy qaýipsiz paıdalanýdy qamtamasyz etetin basqa da qujattardy saqtaý arqyly qamtamasyz etiledi. 4. Ýákiletti organnyń kásiporny gıdrotehnıkalyq qurylysty jáne onyń jabdyǵyn bekitilgen jobalyq jáne atqarýshylyq qujattamaǵa jáne tehnıkalyq sharttarǵa tolyq sáıkestikte paıdalanýdy qamtamasyz etedi. 5. Ýákiletti organnyń kásiporny árbir gıdrotehnıkalyq qurylysta: 1) elektrondyq jáne qaǵaz jetkizgishtegi tehnıkalyq pasporttyń; 2) quramyna gıdrotehnıkalyq qurylys kiretin gıdrotoraptyń qaǵaz jetkizgishtegi bas josparynyń; 3) osy gıdrotehnıkalyq qurylystyń jáne onyń jabdyǵynyń barlyq syzbalary men shemalarynyń, onyń ishinde onda baqylaý-ólsheý apparatýrasyn ornalastyrý jónindegi syzbalar kóshirmeleriniń tolyq jıyntyǵynyń; 4) ýákiletti organnyń kásiporny bekitken tetikterdi jáne jabdyqtardy paıdalaný jónindegi jedel nusqaýlyqtar men basqa da ǵylymı-tehnıkalyq qujattamanyń (gıdrotehnıkalyq qurylysta jáne gıdrotehnıkalyq qurylys úshin oryndalǵan baıqaýlar, tekserýler, zertteýler materıaldarynyń) bolýyn qamtamasyz etedi. 6. Gıdrotehnıkalyq qurylystyń ortalyq basqarý pýltinde basqarýdyń, sıgnal berý men qorǵaýdyń qaǵıdattyq jáne montajdyq shemalary kóshirmeleriniń jıyntyǵy ornalastyrylady. 7. Gıdrotehnıkalyq qurylystardaǵy qaýipsizdikti jáne eńbekti qorǵaýdy ýákiletti organnyń kásiporny Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy eńbek zańnamasyna sáıkes uıymdastyrady. 8. Ýákiletti organnyń kásiporny árbir gıdrotehnıkalyq qurylysty qurylystyń jobasyna jáne órtke qarsy normalarǵa sáıkes jaramdy qorǵaný, qutqarý jáne órtke qarsy quraldarmen jabdyqtaıdy. 9. Gıdrotehnıkalyq qurylystardyń gıdrotehnıkalyq jáne qurylys bólikteriniń konstrýksııalary men jabdyqtaryn, aýmaǵy men akvatorııasyn tehnıkalyq paıdalaný osy Qaǵıdalarǵa 1-qosymshaǵa sáıkes is-sharalardyń mindetti túrde saqtalýyn qamtıdy. 3. Gıdrotehnıkalyq qurylystardy tekserý tártibi 10. Gıdrotehnıkalyq qurylystar men jabdyqtardy tekserý profılaktıkalyq, ınspektorlyq, kezekten tys jáne arnaıy bolyp bólinedi. 11. Tekserýdi quramyn ýákiletti organnyń kásiporny taǵaıyndaıtyn komıssııa júrgizedi. 12. Tekserýdiń nátıjeleri gıdrotehnıkalyq qurylystardy tekserý aktisimen resimdeledi, onda gıdrotehnıkalyq qurylystyń tehnıkalyq jaı-kúıin baǵalaý kórsetiledi. 13. Profılaktıkalyq tekserýler kezinde qurylystar men jabdyqtar jumysynyń naqty parametrleri ólshenedi, olardyń tehnıkalyq jaı-kúıi aıqyndalady jáne normadan aýytqýdy týyndatatyn sebepter anyqtalady, josparly jóndeý úshin jóndeý jumystarynyń kólemi anyqtalady. Profılaktıkalyq tekserýlerdiń kestelerin ýákiletti organnyń kásiporny jasaıdy. 14. Gıdrotehnıkalyq qurylysty ınspektorlyq tekserýler gıdrotehnıkalyq qurylysta navıgasııanyń ashylýy men jabylýy kezinde jylyna eki ret júrgiziledi. 15. Kezekten tys tekserýler qurylystar bólikteriniń zaqymdanýyn nemese buzylýyn týyndatqan dúleı apattar men avarııalardan keıin, sondaı-aq jabdyqtar jumysyndaǵy jıi isten shyǵýlar men paıdalaný sharttaryn basqa da buzýshylyqtar kezinde júrgiziledi. 16. Gıdrotehnıkalyq qurylysty arnaıy tekserýler jobalaý jáne ǵylymı-zertteý uıymdarynyń mamandaryn tarta otyryp, keminde 5 jylda 1 ret uıymdastyrylady. Arnaıy tekserý kezinde gıdrotehnıkalyq qurylystyń jáne onyń jabdyǵynyń jaramdy jáne qaýipsiz jumysyn qamtamasyz etý jónindegi is-sharalardyń oryndalýy, júrgiziletin jóndeýlerdiń ýaqtylyǵy men tolyqtyǵy tekseriledi. 17. Gıdrotehnıkalyq qurylystardy baıqaýlar men zertteýler óziniń sıpaty boıynsha vızýaldyq jáne aspaptyq bolyp bólinedi jáne osy Qaǵıdalardyń 2-qosymshasyna sáıkes qurylystar men jabdyqtardy mindetti kólemde aspaptyq tekserýler, ólsheýler, synaýlar men zertteýler júrgizýdi kózdeıdi. 18. Baıqaýlar nátıjeleri jýrnaldar men formýlıarlarǵa engiziledi jáne gıdrotehnıkalyq qurylystyń jumysynda anyqtalǵan kemshilikterdi joıý jónindegi is-sharalardy ázirleý úshin paıdalanylady. 19. Baıqaýlar nátıjeleri jyl saıyn gıdrotehnıkalyq qurylys qaýipsizdiginiń dıagnostıkalyq kórsetkishteriniń mánderimen salystyrylady. 4. Keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystardyń qaýipsizdik krıterıılerin aıqyndaý tártibi 20. Krıterııler morıtorıngileý prosesinde gıdrotehnıkalyq qurylystardyń jaı-kúıiniń negizgi qadaǵalanatyn jáne baqylanatyn sandyq jáne sapalyq kórsetkishterin belgileıdi. 21. Krıterııler qurylymy boıynsha: 1) qurylystardyń tehnıkalyq jaı-kúıin sıpattaıtyn krıterıılerge; 2) qurylystardy paıdalaný qaýipsizdigin qamtamasyz etetin jaǵdaılardy sıpattaıtyn krıterıılerge bólinedi. 22. Qurylystardyń tehnıkalyq jaı-kúıin sıpattaıtyn krıterııler quramyna: 1) qurylystardyń neǵurlym mańyzdy qasıetterin aspaptyq baıqaýlar nátıjesinde alynǵan sandyq parametrler; 2) aspaptyq ólsheý quraldaryn qoldanbaı, qurylystardyń neǵurlym mańyzdy qasıetterin baıqaýlar nátıjesinde alynǵan sapalyq parametrler; 3) gıdrotehnıkalyq qurylystyń konstrýktorlyq (jobalaý) qujattamanyń talaptaryna sáıkestigin sıpattaıtyn sandyq jáne sapalyq parametrler kiredi. 23. Qurylystardy paıdalaný qaýipsizdigin qamtamasyz etetin jaǵdaılardy sıpattaıtyn krıterııler quramyna: 1) gıdrotehnıkalyq qurylysty paıdalaný jaǵdaılarynyń jobaǵa jáne normatıvtik talaptarǵa sáıkestigin sıpattaıtyn belgiler; 2) ýákiletti organ kásipornynyń avarııalardy oqshaýlaýǵa jáne joıýǵa ázirlik dárejesin sıpattaıtyn belgiler (materıaldardyń, quraldar men jabdyqtardyń avarııalyq azaımaıtyn qorynyń bolýy, yqtımal avarııalyq jaǵdaılar ssenarııler men olar týyndaǵan kezde personaldyń is-qımyly josparlarynyń bolýy) kiredi. 24. Árbir sandyq jáne sapalyq parametr úshin olardyń K1 jáne K2 shekti ruqsat etilgen mánderi aıqyndalady. 25. K1 jáne K2 shamalary qurylysty paıdalaný jaǵdaılaryna jáne olar belgilengen qoldanystaǵy júktemelerge sáıkes baqylanady. 26. Baqylanatyn sandyq jáne sapalyq dıagnostıkalyq kórsetkishter tizbesi árbir gıdrotehnıkalyq qurylystyń paıdalaný jaı-kúıin jedel baǵalaý múmkindigin qamtamasyz etedi jáne osy Qaǵıdalardyń 3-qosymshasyna sáıkes kórsetkishterdi qamtıdy. 27. Baqylanatyn sandyq jáne sapalyq dıagnostıkalyq kórsetkishter tizbesi árbir naqty qurylys úshin tabıǵı jaǵdaılardy, qurylystardyń konstrýktıvti erekshelikterin jáne gıdrotehnıkalyq qurylysty paıdalaný jaǵdaılaryn eskere otyryp naqtylanady jáne tolyqtyrylady. 28. Dıagnostıkalyq kórsetkishterdiń mánderin (qaýipsizdik krıterıılerin) aıqyndaýdyń (taǵaıyndaýdyń) eki mindetti kezeńi belgilenedi: 1) jobalaý satysynda (bir kezde); 2) paıdalaný satysynda (kezeń-kezeńimen qaıta qaralady). 29. Krıterııler quramyn jáne olardyń K1 jáne K2 kórsetkishteriniń mánderin: 1) jobalaý satysynda – gıdrotehnıkalyq qurylystyń súzgilik, gıdravlıkalyq jáne temperatýralyq rejımderin esepteýler men eksperımentaldyq zertteýler nátıjelerin, kerneý-deformasııalyq kúıin, júktemelerdiń negizgi jáne erekshe úılesýine beriktigi men turaqtylyǵyn taldaý negizinde, sondaı-aq materıaldyń beriktik, deformasııalyq jáne súzgilik sıpattamalaryn taldaý negizinde; 2) paıdalanylatyn qurylystar úshin – mynadaı aqparatty: joba quramynda ázirlengen krıterıılik mánderdi júktemelerdiń negizgi jáne erekshe úılesýiniń barynsha joǵarǵy naqty kúshtik áserleri kezinde paıdalanylatyn qurylystaǵy baqylanatyn kórsetkishtermen salystyrý nátıjelerin; qurylys materıaldarynyń naqty fızıka-mehanıkalyq sıpattamalary men gıdrotehnıkalyq qurylys negiziniń topyraq túrleri týraly derekterdi paıdalana otyryp, qurylystyń neǵurlym jaýapty bólikteriniń tekserýshi esepteýleriniń nátıjelerin; zattaı baqylaýlar men naqty júktemeler derekterin paıdalana otyryp salynǵan statıstıkalyq modelderdi (jáne olar boıynsha esepterdi) taldaý nátıjelerin kóp faktorly taldaý negizinde aıqyndaý kerek. 30. Dıagnostıkalyq kórsetkishterdiń K1 (al qajet bolǵan jaǵdaıda K2) krıterıılik mánderin túzetý jáne tolyqtyrý zattaı baıqaýlar nátıjelerin taldaý negizinde jáne mynalardy: 1) osy zattaı baıqaýlar derekteri boıynsha qalyptastyrylǵan statıstıkalyq úlgiler negizinde oryndalǵan boljam nátıjelerin; 2) gıdrotehnıkalyq qurylystyń naqtylanǵan eseptik shemalaryna, qurylystar materıaldarynyń jáne negiz topyraqtary túrleriniń qasıetteri parametrleriniń, sondaı-aq júktemelerdiń negizgi jáne erekshe úılesý parametrleriniń naqtylanǵan eseptik mánderine qoldanylatyn zattaı qadaǵalaý nátıjeleri negizinde «kalıbrlengen» matematıkalyq modelder boıynsha tekserý esepterin paıdalana otyryp, gıdrotehnıkalyq qurylysty paıdalaný tájirıbesi negizinde júzege asyrylady. 31. Krıterıılerdi jáne olardyń mánderin túzetý mynadaı jaǵdaılarda: 1) gıdrotehnıkalyq qurylystardy paıdalanýǵa berý aldynda; 2) paıdalanýdyń alǵashqy eki jylynan keıin; 3) gıdrotehnıkalyq qurylysty rekonstrýksııalaǵannan, olardy kúrdeli jóndegennen, qalpyna keltirgennen jáne paıdalaný sharttaryn ózgertkennen keıin; 4) paıdalanýdan shyǵarý kezinde jáne konservasııalaý kezinde; 5) gıdrotehnıkalyq qurylys qaýipsizdigi salasyndaǵy normatıvtik quqyqtyq aktiler, qaǵıdalar men normalar ózgergen kezde; 6) gıdrotehnıkalyq qurylystyń jaı-kúıi jáne paıdalaný kúıiniń ózgerýine ákep soqqan ony paıdalaný sharttary ózgergende; 7) avarııalyq jaǵdaılardan keıin júzege asyrylady. 32. Krıterıılerdi monıtorıngileý gıdrotehnıkalyq qurylystardyń tehnıkalyq kórsetkishterine zattaı (vızýaldyq jáne aspaptyq) baıqaýlar nátıjeleri negizinde júzege asyrylady. 33. Gıdrotehnıkalyq qurylystyń jaı-kúıi Kózg dıagnostıkalyq kórsetkishterdiń ólshengen mánderin olardyń K1 jáne K2 ólshemdik mánderine salystyrý negizinde belgilenedi: 1) Kózg < K1 kezde gıdrotehnıkalyq qurylystyń jaı-kúıi «qalypty» dep sanalady jáne gıdrotehnıkalyq qurylystyń qaýipsizdigi tolyq qamtamasyz etilgen dep sanalady; 2) K1 mánderiniń bir nemese birneshe dıagnostıkalyq kórsetkishteri artqan kezde nemese dıagnostıkalyq kórsetkishter boljanatyn shekten shyǵyp ketken kezde, ( K1 < Kózg ≤ K2 ) mánder ıntervalynyń osy júktemeler deńgeıi kezinde gıdrotehnıkalyq qurylystyń jaı-kúıi «áleýetti qaýipti» dep sanalady, bul rette gıdrotehnıkalyq qurylystyń jaı-kúıin jáne onyń qaýipsizdik deńgeıin baǵalaýdy naqtylaý úshin jobalaý jáne ǵylymı-zertteý uıymdaryn tarta otyryp, sarapshylyq keńes qurylady. Ýákiletti organnyń kásiporny gıdrotehnıkalyq qurylystyń «áleýetti qaýipti» jaı-kúıi bastalǵany týraly ýákiletti organǵa habarlaýǵa jáne gıdrotehnıkalyq qurylysty «qalypty» jaǵdaıǵa keltirý boıynsha jedel sharalar qabyldaýǵa tıis; 3) bir nemese birneshe dıagnostıkalyq kórsetkishter K2 (Kózg ≥ K 2) krıterıılik mánderiniń ekinshi (shekti) deńgeıinen artqan kezde – gıdrotehnıkalyq qurylystyń jaı-kúıi «avarııa aldyndaǵy» dep sanalady, bul rette gıdrotehnıkalyq qurylysty jobalyq rejımderde odan ári paıdalanýǵa jol berilmeıdi. 5. Keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystardy jóndeýden ótkizý tártibi 34. Josparly jóndeý jumystary mynalardy: 1) tehnıkalyq qyzmet kórsetý boıynsha jumystardy josparlaýdy jáne júrgizýdi; 2) aǵymdaǵy jáne kúrdeli jóndeýlerdi, rekonstrýksııalaýdy jáne jańǵyrtýdy josparlaýdy jáne júrgizýdi qamtıdy. 35. Josparly jóndeý jumystarynyń belgilenýi men maqsattary gıdrotehnıkalyq qurylystar men jabdyqtardy olardyń paıdalanýdan kenetten shyǵyp qalýyn boldyrmaıtyn jaramdy tehnıkalyq jaı-kúıin qamtamasyz etýden turady. 36. Josparly jóndeý jumystary jóndeýaralyq kezeńderdiń uzaqtyǵyn jáne tutastaı alǵanda, qurylystar men jabdyqtardyń qyzmet etý merzimin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi, qurylystar men jabdyqtardyń tehnıkalyq jaı-kúıin jaqsartady, jóndeýge arnalǵan shyǵystardy azaıtady. 37. Josparly jóndeý jumystaryn júzege asyrý mynadaı negizgi is-sharalar ótkizýdi qamtıdy: 1) barlyq jóndeý túrleri boıynsha josparlar men kesteler jasaýdy qosa alǵanda, jóndeýlerdi uıymdastyrý men josparlaý, jóndeý jumystary vedomosyn, jumystardy tekserý men qabyldaý aktilerin jasaý, jumystardy esepke alý jýrnaldaryn júrgizý, eseptilikti júrgizý; 2) smetalar jasaýdy qosa alǵanda, jóndeý jumystaryn júrgizýdi daıyndaý, syzba sharýashylyǵyn uıymdastyrý, tehnologııalyq prosesterdi ázirleý, qosalqy bólshektermen, materıaldarmen, aspappen, tetiktermen jáne aılabuıymdarmen qamtamasyz etý; 3) jóndeý brıgadalaryn uıymdastyrý, jumys oryndaryn daıyndaý, jóndeý personalyna nusqaý berý. 38. Aǵymdaǵy jóndeý kezinde qurylystyń negizgi paıdalanýshy sıpattamalarynyń tómendeýine ákelmeıtin konstrýksııalardyń kishigirim aqaýlary men búlinýi joıylady, tez tozatyn bólshekteri, jekelegen toraptary júıeli túrde aýystyrylady, jabdyqtary retteledi jáne baptalady, sondaı-aq gıdrotehnıkalyq qurylystyń jekelegen bólshekterin mezgilinen buryn tozýdan ýaqtyly saqtaý jóninde jumystar júrgiziledi. Aǵymdaǵy jóndeý navıgasııaaralyq kezeńde jóndeletin negizgi jabdyqty jóndeýdi qospaǵanda, búkil jyl boıy júrgiziledi. 39. Kúrdeli jóndeýler men rekonstrýksııalaýdy uıymdastyrý men júrgizý tártibi Qazaqstan Respýblıkasynyń sáýlet-qurylys qyzmeti týraly zańnamasynda aıqyndalǵan. 40. Jóndeý jumystary (revızııalar, aǵymdaǵy jáne kúrdeli jóndeý) kóbinese navıgasııaaralyq kezeńde júrgiziledi. 41. Tehnıkalyq qyzmet kórsetý gıdrotehnıkalyq qurylystardy jaramdy kúıde ustaýǵa baǵyttalǵan paıdalanýshy personaldyń kúshimen oryndalady. Tehnıkalyq qyzmet kórsetýdiń nátıjeleri boıynsha konstrýksııalar men jabdyqtardy jóndeýdiń qajettiligi aıqyndalady. 42. Gıdrotehnıkalyq qurylystardaǵy jóndeý jumystaryn ýákiletti organ kásipornynyń mamandary nemese shartty negizde mamandandyrylǵan kásiporyndardy tarta otyryp uıymdastyrylady. 43. Gıdrotehnıkalyq qurylys pen jabdyqtyń konstrýksııalaryn rekonstrýksııalaý men kúrdeli jóndeýlerden keıin paıdalanýǵa qabyldaý Qazaqstan Respýblıkasynyń sáýlet-qurylys qyzmeti týraly qoldanystaǵy zańnamasynda belgilengen tártippen júrgiziledi. 44. Qurylys-montajdaý jumystaryn júrgizýge ruqsat alý talap etilmeıtin obektiler úshin jumystardy qabyldaý ýákiletti organnyń kásiporny aıqyndaǵan tártippen júrgiziledi. 45. Olardy jóndeý kezinde jasalǵan qurylystar men jabdyqtar qonstrýksııalarynyń barlyq ózgeristeri gıdrotehnıkalyq qurylys pasportyna, sondaı-aq tıisti rastaýy bar tıisti syzbalarǵa engiziledi. 46. Gıdrotehnıkalyq qurylystarda avarııalyq sıpattaǵy jumystardy oryndaý úshin qosalqy bólshekter men jabdyqtardyń azaımaıtyn qory bolýy qajet, olardyń nomenklatýrasyna: 1) keme ótkizýge baılanysty jáne jóndeýaralyq kezeńnen az nemese onsha aspaıtyn qyzmet merzimi bar jáne osynyń saldarynan árbir kezekti jóndeý kezinde, sondaı-aq tehnıkalyq qyzmet kórsetý prosesinde aýystyrýǵa jatatyn negizgi tehnologııalyq jabdyqtardyń tez tozatyn barlyq bólshekteri (moıyntirekter japsyrmalary, qıylatyn suqqylar, serippeler, plastına tárizdes shynjyrlar, manjetter jáne tyǵyzdamalar, elektromagnıttik apparattardyń katýshkalary, relelik-kontaktorlyq apparatýrasynyń kontaktileri, qyzdyrý elementteri jáne t.b.); 2) jóndeýaralyq kezeńi birden kóp qyzmet merzimi bar, biraq 5 birlikten asatyn bir úlgidegi jabdyqtar sany kezinde gıdrotehnıkalyq qurylystarǵa keń qoldanysy bar serııalyq emes óndiristegi bólshekter (tistegershikter, shubalshańdar, tisti jáne shubalshań dóńgelekter, belaǵashtar, bilikter, bekitpe dóńgelekteri, moıyntirekter korpýstary, kontaktorlar, rele, pozısııalyq qosqyshtar, basqarý kiltteri, kommýtasııalyq apparattar jáne t.b.); 3) qyzmet etý merzimine qaramastan erekshe jaýapty toraptarǵa arnalǵan daıyndalýy qıyn jáne eńbekti kóp qajet etetin bólshekter (jınalǵan gıdrosılındrler nemese olardyń shtoktary, taban jáne galsbantty qurylǵylar, amortızatorlar, bekitpe arbalary, tireý jáne tirek jastyqtary jáne t.b.); 4) isten shyǵýy keme ótkizýdiń toqtaýyna ákelip soǵatyn serııalyq daıyndalatyn jabdyq (redýktorlar, maısorǵylar, elektr qozǵaltqyshtar, qaqpalardy jáne bekitpelerdi tyǵyzdaý elementteri jáne t.b.) qamtylady. 47. Basqa maqsattar úshin qosalqy bólshekter men jabdyqtardyń azaımaıtyn qoryn jumsaýǵa jol berilmeıdi. 48. Qosalqy bólshekterdiń, materıaldar men jabdyqtardyń azaımaıtyn qorynyń tizbesin ýákiletti organnyń kásiporny árbir gıdrotehnıkalyq qurylys úshin jeke jasaıdy jáne ony ýákiletti organ bekitedi. 49. Azaımaıtyn qor tizbesi gıdrotehnıkalyq qurylystyń paıdalanylatyn qosalqy bólshekteri, materıaldary men jabdyǵy tizbesinde ózgeriske ákep soqqan gıdrotehnıkalyq qurylystyń jabdyqtary men júıelerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizýge baılanysty qaıta qaralady jáne bekitiledi. Keme qatynaıtyn gıdrotehnıkalyq qurylystardy (shlıýzderdi) tehnıkalyq paıdalaný, tekserý jáne jóndeý qaǵıdalaryna 1-qosymsha Gıdrotehnıkalyq qurylystardyń gıdrotehnıkalyq jáne qurylys bólikterin, konstrýksııalary men jabdyqtaryn, aýmaǵy men akvatorııasyn tehnıkalyq paıdalaný jónindegi is-sharalar 1. Betondy jáne temirbetondy konstrýksııalar, jer qurylystary boıynsha: 1) betondy, temirbetondy jáne tas konstrýksııalary olardy paıdalaný prosesinde ustaý qabileti (beriktik jáne turaqtylyq) boıynsha, shekti ruqsat etilgen deformasııalar boıynsha, klımattyq faktorlar men sýdyń buzýshy yqpalyna qarsy tózýi boıynsha gıdrotehnıkalyq qurylys jobasynda kózdelgen talaptarǵa sáıkes kelýge tıis; 2) gıdrotehnıkalyq qurylystarda ýákiletti organnyń kásiporny beton men temirbetonnyń sý ótkizbeýine, geodezııalyq, klımattyq jáne mehanıkalyq deformasııalaryna, shytynaýdyń, kavernanyń, jaryqshaqtardyń jáne basqa da búlinýlerdiń paıda bolýyna, temperatýralyq tigister qataıýynyń jaı-kúıine, qaqpalar men bekitpelerdiń tósegish bólikterindegi shtrabtyq betonnyń jaı-kúıine, juqa qabyrǵaly konstrýksııalardyń jaı-kúıine, betondy konstrýksııalarda siltileý ónimderi qatparlanýynyń paıda bolýy men asqynýyna, totty aǵyp ketýler men qabyrshaqtanýlardyń paıda bolýyna jáne asqynýyna júıeli baıqaýlar júrgizýdi qamtamasyz etedi; 3) shlıýz tabaldyryqtarynyń jáne basqa da konstrýktıvtik elementterdiń kóldeneń jáne tik jyljýlary geodezııalyq baqylaý ádisterimen júıeli túrde tekserilýge tıis; 4) ruqsat etilgen shekten asatyn aýytqýshylyqtar anyqtalǵan kezde (gıdrotehnıkalyq qurylys qaýipsizdiginiń belgilengen shekti ruqsat etilgen kórsetkishteri) ýákiletti organnyń kásiporny sebepterdi anyqtap, olardy joıý jónindegi is-sharalardy ázirleıdi. Qajet bolǵan kezde bul jumysqa jobalaý nemese ǵylymı-zertteý uıymdary tartylady; 5) beton arqyly súzgilenýi jáne onyń beriktiginiń jobalyqpen salystyrǵanda azaıýy anyqtalǵan kezde betonnyń sý ótkizbeýin qalpyna keltirý nemese ony aýystyrý jónindegi is-sharalar júrgiziledi; 6) jergilikti jaǵdaılarǵa baılanysty betonǵa sýdyń agressıvti áser etý dárejesin aıqyndaý úshin súzilgen sýǵa hımııalyq taldaý kezeń-kezeńimen júrgiziledi. Betonǵa qatysty sýdyń joǵary agressııasy anyqtalǵan kezde onyń zııandy áserin joıý nemese azaıtý jónindegi is-sharalar qabyldanady. Qajetti is-sharalardy ázirleý úshin ǵylymı-zertteý nemese jobalaý uıymdaryn tartýǵa usynym beriledi; 7) betondy jáne temirbetondy konstrýksııalar betiniń, sondaı-aq armatýranyń qorǵanys betiniń zaqymdanýyn ýaqtyly joıý kerek. Betonnyń iri zaqymdanýlaryn joıý ǵylymı-zertteý nemese jobalaý uıymdaryn tarta otyryp, ázirlengen joba boıynsha júrgizilýge tıis; 8) gıdrotehnıkalyq jáne qurylys konstrýksııalarynyń betony oǵan mıneraldy maılardyń túsýinen qorǵalýǵa tıis; 9) betonnyń betine túsetin sý erkin aǵyp ketýge tıis. Sý aqpaı qalǵan kezde aǵyzatyn qubyrlardy tóseý nemese beton betine qajetti eńis berý arqyly onyń aǵyp ketýin qamtamasyz etý kerek; 10) temperatýralyq-shógý jáne temperatýralyq tigisterdiń gıdrooqshaýlaý synalary tigister arqyly sýdy súzgilenýden qorǵaýdy qamtamasyz etýge jáne buzylýǵa ushyramaýǵa tıis. Syna arqyly súzgileý anyqtalǵan kezde onyń jaı-kúıin muqııat tekserý, súzgilený sebepterin aıqyndaý jáne olardy joıý kerek; 11) jer qurylystarynyń jotalary men eńisteri olardyń jobalyq geometrııasynyń saqtalýyn qamtamasyz etetin jaramdy kúıde ustalady. Anyqtalǵan shaıyndylar, kóshkinder, shógýler, topyraqtyń qańsýy men shaıylýy, eńis bekitýleriniń buzylýy ýaqtyly joıylýǵa jatady jáne olardyń paıda bolý sebepteri joıylýǵa tıis; 12) jelilik jer qurylystarynda qurylystyń pıkettik uzyndyǵyn belgileıtin belgilerdiń bolýy usynylady; 13) gıdrotehnıkalyq qurylystardyń kireberis kanaldary kemelerdiń avarııasyz júzýin qamtamasyz etýge jáne olarda keme qatynaýdyń kepildik berilgen gabarıtteri bolýǵa tıis. Olardaǵy tereńdikti ólsheýler men tral jumystary ýákiletti organnyń kásiporny bekitken kestege sáıkes júrgiziledi; 14) kireberis kanaldar jaǵalaýyndaǵy navıgasııalyq jáne basqa da belgiler jaramdy kúıde bolýǵa tıis; 15) kireberis kanaldardaǵy keme qozǵalysynyń jyldamdyǵy kemeler úlgilerine, kanaldardyń tabıǵı túıisýi men eńister bekitilýiniń kúıine baılanysty belgilenedi jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2011 jylǵy 22 shildedegi № 845 qaýlysymen bekitilgen Ishki sý joldarynda júzý qaǵıdalarynyń talaptaryna sáıkes tıisti belgilerdi qoıý arqyly shekteledi. 2. Gıdromehanıkalyq jabdyq boıynsha: 1) jabyq jaǵdaıdaǵy qaqpalar men bekitpeler tabaldyryqqa durys bekitilýge nemese taýashaǵa kirýge jáne súzgige qarsy kontýrǵa irgeles bolýǵa, ashyq jaǵdaıda – gıdrotehnıkalyq qurylystyń keme júzetin gabarıtteriniń sheginen aspaýǵa tıis; 2) qysymdaǵy qaqpalar men bekitpelerdiń tirek jáne tirek-júrý toraptary jabyq jaǵdaılarda, sol sııaqty manevr jasaý kezinde de gıdrotehnıkalyq qurylystyń qalyptaryna gıdrostatıkalyq qysymdy durys berýdi qamtamasyz etýge tıis; 3) qaqpalar men bekitpelerge, olardyń tirek jáne tirek-júrý toraptaryna eseptik mánderden asatyn júktemeler túsirýge jol berilmeıdi; 4) qaqpalar men bekitpelerdiń qaýipsizdik krıterıılerimen jáne gıdrotehnıkalyq qurylys jobasymen reglamenttelip belgilengen shamalardan artyq qısaıýy men deformasııasyna jol berilmeıdi; 5) shlıýzderdi paıdalaný kezinde qysymdaǵy, sondaı-aq aǵynda jumys istep turǵan bekitpelerdiń vıbrasııasyna jol berilmeıdi; 6) bekitpelerdi vıbrasııa bolatyn jaǵdaılarda toqtatýǵa jol berilmeıdi. Qysymdaǵy jumys jaǵdaıyndaǵy bekitpelerdiń vıbrasııasy paıda bolǵan kezde vıbrasııanyń paıda bolý sebepteri dereý anyqtalady jáne olardy joıýǵa sharalar qoldanylady; 7) elektr jetekti tetikter kómegimen bekitpelermen manevrleýge avtomatty basqarý shemasynda kózdelgen basqarý men qorǵaýdyń rettelgen jáne durys jumys isteıtin apparatýrasy bolǵan kezde ǵana ruqsat etiledi. Bekitpelermen manevrleý jónindegi operasııalardyń kezektiligin buǵattaýlardyń tıisti júıesimen belgileý jáne baqylaý qajet. Qaqpalar men bekitpelerdiń qozǵalysy kedergisiz jáne bir qalypty, serpilissiz bolýǵa tıis. Qozǵalys jyldamdyǵy, sondaı-aq aralyq jáne túpki jaǵdaılardaǵy aıaldamalar jobalyq shemalarǵa sáıkes qamtamasyz etiledi; 8) sý ótetin galereıalar men basqa da sý ótkizgish shuńqyrlardyń negizgi bekitpelerinde aǵyndaǵy senimdi jabylý qamtamasyz etiledi; 9) dóńgelekti tirek-júrý bólikteriniń úıkeletin bólshekterinde, sondaı-aq taban tirekteri men galsbantty qurylǵylarda jaramdy jáne senimdi jumys isteıtin maılaǵysh qondyrǵylar bolýǵa tıis; 10) qaqpalardyń jaıaý adamdar ótetin kópirsheleri, stasıonarlyq tireýler, ótpeler men qorshaýlar jaramdy kúıde ustalady; 11) qysqy ýaqytta muzdyń kúshtik áserine eseptelmegen qaqpalar men bekitpeler aldynda qatpaıtyn muzoıyqtyń (muz sýattary) ustalady; 12) qatty aıazdardan keıingi (300S-tan tómen) yqtımal syzattar men jaryqshaqtardy anyqtaý maqsatynda qaqpalar men bekitpelerdiń barlyq dánekerlengen konstrýksııalary muqııat tekserýge jatady; 13) bekitpelerdiń qoqys jınaǵysh torkózderi únemi tazalanýǵa jatady; 14) jóndeý qorshaýlarynyń tabaldyryqtary, taýashalary men oıyqtary kezeńdik tekserýge jatady jáne árbir ornatý aldynda qoqystan tazartylady. 3. Jetekti tetikter boıynsha: 1) bekitpelerdiń jetekti tetikteri gıdrotehnıkalyq qurylys jobasynda kózdelgen sharttar men normalardy qanaǵattandyrýǵa tıis. Jetekti tetikterdiń kınematıkalyq jáne gıdromehanıkalyq shemalaryndaǵy, tetikter men gıdrojúıelerdi júktemelerden qorǵaý boıynsha mehanıkalyq jáne gıdravlıkalyq qurylǵylar quramy men konstrýksııalaryndaǵy ózgeristerge osy gıdrotehnıkalyq qurylys jobasyn ázirlegen uıymmen kelisim boıynsha ǵana jol beriledi; 2) elektr jetekti tetikter bekitpeniń kez kelgen jaǵdaıynda tetikti toqtatý úshin tejeýish qondyrǵylarmen, tetikti shekten tys júktemelerden qorǵaý qurylǵylarymen, elektr qozǵaltqyshtardy jáne tetikterdiń jekelegen toraptaryn revızııalaý úshin toqtatqysh qurylǵylarmen jabdyqtalady; 3) redýktorlar maı kórsetkishtermen jabdyqtalady, onda táýekeldermen ruqsat etilgen maı deńgeıin belgileý kerek. Barlyq navıgasııalyq kezeńde redýktorlar plombalanǵan bolýǵa tıis; 4) tetikterdiń jumysyna ruqsat etilgen mánderden asatyn deformasııa jáne qaqpalar men bekitpeler tetikteriniń nemese metall konstrýksııalarynyń jaýapty bólikteriniń buzylýy kezinde, berilis bólshekterinde syzattar men deformasııalardyń paıda bolýy kezinde, bólshekter ruqsat etilgen mánderden asyp tozýy kezinde, jaýapty bólshekter bekitkishiniń nasharlaýy jáne buzylýy kezinde, tejegish qurylǵylaryndaǵy aqaýlyqtar kezinde, qaqpalar men bekitpelerdiń kúıine jetek tetikteri toraby kúıiniń sáıkes bolmaǵan kezde, redýktorlardaǵy maı deńgeıi ruqsat etilgen deńgeıden tómendegen kezinde, redýktorlardaǵy podshıpnıkter men maıdyń temperatýrasy +750S-tan joǵary bolǵan kezde jol berilmeıdi; 5) mehanıkalyq qorǵanystyń qurylǵylaryn shekten tys júktemelerden retteý jáne olardyń áreketin ázirleýshi zaýyttyń tehnıkalyq nusqaýlyqtaryna sáıkes júrgiziledi; 6) ózara ilespe qurylǵylarmen baılanysqan tetikterdegi tejeýishter eki tetiktiń bir ýaqytta tejelýin qamtamasyz etýge tıis; 7) plastına tárizdes shynjyrlarǵa muqııat kútim uıymdastyrylady. Shynjyrlardy olarǵa shań-tozań men kir túsýden qorǵaý, olardy mezgilimen jýyp, muqııat maılaý kerek. Shynjyrlardyń tozýyna júıeli baqylaý júrgizý qajet; 8) júkteri túsirilmegen jáne toqtatylmaǵan tetikterdiń tejeýishterin retteýge jáne toraptaryn bólshekteýge jol berilmeıdi; 9) qaqpalar men bekitpelerdiń gıdrojetekteri júıeni shekten tys júktemeden jáne maı qysymynyń joǵarylaýynan qorǵaıtyn saqtandyrǵysh klapandarmen, jumys júktemesiniń shekti mánin kórsetetin shkalasynda qyzyl syzyq bar manometrlermen, qaqpalar men bekitpelerdiń jarmalar gıdrosılındrdiń shtogy kelisilgen qozǵalysy baqylanatyn qurylǵylarmen jabdyqtalady; 10) gıdrojetekterdi jumysqa qosýǵa qysym relesiniń, tok qorǵanysynyń jaramsyzdyǵy kezinde, gıdrojetekti basqarý júıesindegi jaramsyzdyq kezinde, paıdalanylatyn normalarǵa sáıkes kelmeıtin maı sapasy kezinde, maıdyń temperatýrasy belgilengen sheginen tómen bolǵan kezde, maısorǵyshtardyń nemese iske qosýdy retteıtin apparatýranyń jaramsyzdyǵy kezinde, maısorǵysh qondyrǵysy baktaryndaǵy maı deńgeıiniń nomınaldy kórsetkishten tómen bolǵan kezde jol berilmeıdi; 11) gıdrojetek maısorǵysh qondyrǵysy baktaryndaǵy maı deńgeıi ruqsat etilgen deńgeıden tómen bolǵan kezde; sorǵylarda qaǵystar, shýyl paıda bolǵan kezde, sondaı-aq sorǵylar men qubyr ótkizgishterde vıbrasııanyń kenetten artýy kezinde; elektr qozǵaltqyshtarynyń qyzyp ketýi kezinde; tehnologııalyq qorǵanystyń jaramsyzdyǵyn anyqtaǵan kezde; maıdyń júıeden aǵyp ketýi paıda bolǵan kezde dereý toqtatýǵa jatady; 12) maı qubyrótkizgishterin, gıdrosılındrlerdi, maısorǵy qondyrǵylaryn árbir jóndegennen keıin gıdrojetekti synaýǵa deıin gıdravlıkalyq júıeniń jumys qysymynan 50%-ǵa artatyn qysymmen 10 mınýt ishinde qysymmen tyǵyzdaý júrgiziledi; 13) gıdrojetekterdiń saqtandyrǵysh klapandary nomınaldy qysymnan 10-15 %-ǵa artatyn qysymǵa rettelýge tıis; 14) maı baktary, rettegishter qaptamalary, saqtandyrǵysh klapandar, manometrler barlyq navıgasııalyq kezeń ishinde plombalanǵan túrde ustalady; 15) gıdrojetekterde paıdalanylatyn maı oǵan belgilengen talaptarǵa sáıkes bolýǵa tıis, onyń sapasyna turaqty baqylaý júrgizý qajet; 16) qaqpalar men bekitpelerdi uzaq ýaqytqa jabyq jaǵdaıǵa keltirý kezinde gıdrosılındrlerdiń shtoktary maılanady. 4. Qosalqy jabdyq boıynsha: 1) gıdrotehnıkalyq qurylystardaǵy shvarttyq qurylǵylar (stasıonarlyq rymdar men týmbalar, qalqymaly rymdar) beriktigi boıynsha eseptik kemeden qabyldanǵan shvarttyq kúshke sáıkes bolýǵa tıis; gıdrotehnıkalyq qurylysqa jaqyndaý kezinde keme júrgizýshilerine jaqsy kórinetin nómirlenýi bolýǵa tıis; qolaısyz aýa temperatýrasy kezindegi jumys kezeńinde qalqymaly rymdar rymdyq taýashalardyń ústińgi bóligine ilinedi nemese olardan alynady; sharýashylyq jáne ózge de muqtajdyqtarǵa stasıonarlyq keptirgish sorǵy agregattaryn paıdalanýǵa jol berilmeıdi; eger kóliktiń jalpy salmaǵy konstrýksııanyń júk kótergishtiginen asatyn bolsa, gıdrotehnıkalyq qurylystyń kópirli jáne konsoldy konstrýksııalary boıynsha ony ótkizýge jol berilmeıdi; júkkótergish jáne ózge de qosalqy jabdyqty, baılanys avtomattandyrý quraldaryn jáne basqa da qurylǵylardy paıdalaný ázirleýshi zaýyttyń nusqaýlyqtaryna sáıkes júzege asyrylady. 5. Metall konstrýksııalaryn tot basýdan qorǵaý boıynsha: 1) gıdrotehnıkalyq qurylystardyń barlyq metall konstrýksııalaryn, tetikterin, qosalqy jáne jóndeý jabdyqtaryn qorǵaýshy jabyndylaryn júıeli túrde jaǵý jolymen tot basýdan qorǵaý qajet; 2) árbir gıdrotehnıkalyq qurylystaǵy tot basýdan qorǵaý boıynsha jumystardy josparlaý úshin qaqpalardyń, bekitpelerdiń, tetikterdiń metall konstrýksııalarynyń boıalýǵa tıis aýmaǵy jáne kezeńdiligi kórsetilgen anyqtamalyq derekteri bolýǵa tıis; 3) árbir qurylystaǵy metall konstrýksııalardyń tot basýǵa qarsy jabyndysynyń jaı-kúıi jyl saıynǵy navıgasııanyń jabylýynan keıin, al qurylystardyń sýasty bóliginde – kameralar men galereıalardy keptirgen kezde nemese sýasty tekserýleriniń kómegimen aıqyndalady; 6. Elektr-tehnıkalyq jabdyq boıynsha: 1) I sanatty elektr qabyldaǵyshtar táýelsiz ózara rezervteıtin eki qýat berý kózinen elektr energııasymen qamtamasyz etilýge tıis, qýat berý kózderiniń birinen elektrmen jabdyqtaý buzylý kezinde olardyń elektrmen jabdyqtalý úzilisine qýat berý avtomatty qalpyna kelý ýaqytyna ǵana ruqsat etiledi. I sanatty elektr qabyldaǵyshtardyń erekshe tobyn elektrmen jabdyqtaý úshin úshinshi táýelsiz ózara rezervteıtin qýat berý kózinen qosymsha qorektendirý kózdeledi. Elektr qabyldaǵyshtardyń erekshe toby úshin úshinshi táýelsiz qýat berý kózi retinde jáne I sanatty qalǵan elektr qabyldaǵyshtar úshin ekinshi táýelsiz qorektendirý kózi retinde jergilikti elektr stansııalary, energııa júıeleriniń elektr stansııalary (atap aıtqanda, generatorlyq kerneý shınalary), arnaıy úzilissiz qorek agregattary, akkýmýlıatorlyq batareıalar jáne t.b. paıdalanylady. Eger elektrmen jabdyqtaýdy rezervteýmen tehnologııalyq prosesti qajetti úzdiksiz qamtamasyz etý múmkin bolmasa nemese eger elektrmen jabdyqtaýdy rezervteý ekonomıkalyq turǵydan orynsyz bolsa, tehnologııalyq rezervteý júzege asyrylady; 2) gıdrotehnıkalyq qurylystyń elektr qondyrǵylaryn energııa júıesine qosý gıdrotehnıkalyq qurylys jobasyna, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2013 jylǵy 10 shildedegi № 713 qaýl
