«Jyl basynan beri, ıaǵnı, 2022 jyldyń qańtar-maýsym aılary aralyǵynda mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý úshin elordalyqtar 30,9 mlrd teńge jarna aýdarǵan. Onyń 17,2 mlrd teńgege jýyǵy jumys berýshilerdiń aýdarymdary, al 13,7 mlrd teńge – jeke kásipkerlerden túsken jarna. Al osy jyldyń maýsym aıynda elordalyqtardan 5,6 mlrd teńgeden asa jarna aýdarymdary túsken. Onyń 3,2 mlrd teńgeden astamy – jumys berýshilerdiń, al 2,4 mlrd teńge – jeke kásipkerlerdiń aýdarymdary.
Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý úshin túsken barlyq jarna aýdarymdary, ıaǵnı jınaqtalǵan qarjy, senimgerlik basqarý týraly jasalǵan kelisimshartqa sáıkes, Ulttyq bankte saqtalady da, medısınalyq qyzmetter aqysyn tóleýge jumsalady. TMKKK jáne MÁMS paketteri boıynsha halyqqa kórsetilgen medısınalyq qyzmetterdiń sapasy men kólemine monıtorıng jasap, teksergennen keıin ǵana Qor jetkizýshilerine tólem júrgiziledi», dep túsindirdi «Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory» KEAQ Nur-Sultan qalasy boıynsha fılıalynyń dırektory Nurlybek Qabdyqaparov.
- Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýǵa jeke kásipker ózi úshin qansha tóleıdi?
Jeke kásipkerler jáne jeke praktıkamen aınalysatyn azamattar basqa da áleýmettik aýdarymdarmen qatar mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýǵa belgilengen mólsherde jarna tóleıdi.
2022 jyly osy sanattaǵy tóleýshiler úshin jarna mólsheri ETJ-nyń 1,4 eselengen mólsheriniń 5%-yn nemese aı saıyn 4 200 teńgeni qurady. (60 000*1,4) *5% = 4 200 teńge
- Qalaı tóleıdi?
Jeke kásipker retinde ózi úshin MÁMS tólemin ekinshi deńgeıdegi banktiń kez kelgen bólimshesi arqyly, onyń ishinde mobıldi qosymshalar arqyly, sondaı-aq «Qazposhta» AQ, Kassa 24 jáne Qiwi ámııan ózine-ózi qyzmet kórsetý termınaldary arqyly aýdarýǵa bolady. Tólem kody (TK) – 122.
Aı saıyn da, uzaq merzimge de aldyn ala tólem jasaýǵa bolady.
2-3 jumys kúni ishinde qarajattyń qaıtarylýyn mindetti túrde tekserińiz. Eger JSN nemese aty-jóni, tólem somasy durys kórsetilmegen bolsa nemese aýdarym bazasy 10 ETJ-dan asyp ketse, jarnalar qaıtarylýy múmkin.
- Jeke kásipker jumys berýshi retinde medısınalyq saqtandyrýǵa qansha tóleıdi?
Eger jeke kásipkerdiń jaldamaly qyzmetkerleri bolsa, onda jumys berýshi retinde tólemderdiń ýaqytyly júrgizilýine jaýap beredi.
- Aýdarymdar (jumys berýshi qarajaty esebinen) – qyzmetkerlerdiń jalaqysynyń 3% mólsherinde, biraq 18 myń teńgeden aspaıdy.
- Jarnalar (qyzmetkerdiń jalaqysynan) - qyzmetkerlerdiń jalaqysynan 2% mólsherinde ustalady, biraq 12 myń teńgeden aspaıdy.
Mysaly:
N atty qyzmetkerge 2022 jylǵy shilde aıyna 100 000 teńge somasynda jalaqy esepteldi. Bul jaǵdaıda qyzmetker jarnasynyń somasy 2 myń teńgeni quraıdy, jumys berýshi óz tarapynan 3 myń teńge aýdarady. Iаǵnı, ár qyzmetkerdiń jalaqysynyń mólsherine baılanysty bolady.
- Qalaı tólem jasaýǵa bolady?
Jeke kásipker qyzmetkerleri úshin MÁMS tólemin banktiń kez kelgen bólimshesi, onyń ishinde mobıldi qosymshalar jáne «Qazposhta» AQ arqyly aýdarýǵa bolady. Tólem kody (TK): 121.
- Eger jeke kásipker jeńildik sanatyna kiretin bolsa, MÁMS úshin jarna tóleýi qajet pe?
MÁMS týraly QR Zańyna jáne QR Salyq kodeksine sáıkes, salyq eseptiligin usynýdy toqtata turǵandardy nemese áreketsiz dep tanylǵandardy qospaǵanda, jeke kásipkerler mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý úshin jarna tóleıdi.
Jeke kásipker ózi nemese onyń jaldamaly qyzmetkerleri myna sanattarda bolǵan jaǵdaıda jarnalar men aýdarymdardy tólemeıdi:
- balalar (18 jasqa deıingi);
- zeınetaqy tólemderin alýshylar, onyń ishinde Uly Otan soǵysynyń qatysýshylary men múgedekteri;
- «Altyn alqa», «Kúmis alqa» alqalarymen marapattalǵan nemese buryn «Batyr Ana» ataǵyn alǵan, sondaı-aq I jáne II dárejeli «Ana dańqy» ordenderimen marapattalǵan kóp balaly analar;
- múgedekter;
- orta, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi, joǵary bilim berý, sondaı-aq joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý uıymdarynda kúndizgi oqý nysanynda bilim alatyn tulǵalar.
- Dekrettik demalystaǵy áıel jeke kásipker bolsa, MÁMS úshin tólem jasaýy kerek pe?
Kásipkerlikpen aınalyspaıtyn nemese jumys istemeıtin, tabysy joq áıelder dekrettik demalys kezinde jeńildik sanatyna kiredi.
Eger áıel jeke kásipker bolsa, onda ol ózi úshin 4 200 teńge mólsherinde belgilengen jarnany tóleıdi.
- Eger jeke kásipker zeınetker nemese múgedek bolsa, ol medısınalyq saqtandyrý úshin jarna tóleýi kerek pe?
Joq. Múgedektigi bar adamdar MÁMS jarnalaryn tóleýden tolyq bosatylǵan azamattardyń jeńildik sanatyna jatady, onyń ishinde jeke kásipker retinde de. Sondaı-aq, Qazaqstandaǵy qordan zeınetaqy alýshylar da MÁMS jarnalaryn tóleýden bosatyldy.
- Bir mezgilde jaldamaly qyzmetker de bolyp tabylatyn jeke kásipker medısınalyq saqtandyrýǵa jarna tóleı me?
Iá. Bul jaǵdaıda «MÁMS týraly» Zańnyń 28-babynyń 3 jáne 5-tarmaqtaryna sáıkes tóleýshi óziniń jalaqysynyń 2%-yn jaldamaly qyzmetker retinde jáne ETJ-niń 1,4 eselengen mólsheriniń 5%-yn, nemese 4 200 teńge jeke kásipker retinde tóleıdi.
Jeke kásipker qyzmeti (salyq eseptiligin usyný) toqtatylǵan jaǵdaıda, QR Salyq zańnamasyna sáıkes, kásipker MÁMS jarnalaryn jeke kásipker retinde tólemeýi tıis.
- Jeke kásipkerge MÁMS jarnalaryn tólemegeni úshin ósimpul eseptele me?
Iá. Tólem kúnin qosa alǵanda, merzimi ótken árbir kún úshin qaıta qarjylandyrý mólsherlemesiniń 2,5 eselengen mólsherinde ósimpul esepteledi.
О́simpuldy boldyrmaý úshin jaldamaly qyzmetkerleri bolsa, jarnalar men aýdarymdardy ýaqytyly tóleý qajet. Esepti kezeńnen keshiktirmeı, ıaǵnı kirister tólengen aıdan keıingi aıdyń 25-inen keshiktirmeý kerek.
- Medısınalyq saqtandyrý qoryna jarnalardy jáne (nemese) aýdarymdardy tóleýden jaltarǵan jaǵdaıda qandaı sharalar qoldanylady?
Memlekettik kiris organdary (salyq komıteti) aýdarymdar men jarnalardyń ýaqytyly jáne tolyq eseptelýine jáne aýdarylýyna baqylaý júrgizedi.
Eger jeke kásipker jarnalardy jáne (nemese) aýdarymdardy tóleýden jaltarsa, Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly QR Kodeksiniń 92-1 babyna sáıkes ákimshilik jaýapkershilikke tartylady.
Jumys berýshiler, jeke kásipkerler, jeke notarıýstar, jeke sot oryndaýshylar, advokattar, kásibı medıatorlar MÁMS-ke aýdarymdardy jáne (nemese) jarnalardy tólemese, ýaqytyly jáne (nemese) tolyq tólemese – eskertý jasaýǵa týra keledi. Bir jyl ishinde osy burmalaýshylyq taǵy qaıtalansa,
- MÁMS-ke aýdarymdar jáne (nemese) jarnalar tólemegen, ýaqytyly jáne (nemese) tolyq tólemegen shaǵyn kásipkerlik sýbektilerine sol somanyń 20%-y mólsherinde
- orta kásipkerlik sýbektilerine – 30% mólsherinde
- iri kásipkerlik sýbektilerine – 50% mólsherinde aıyppul salynady.
- MÁMS jarnalaryn jáne/nemese aýdarymdaryn tóleý kezinde jeke kásipker neni este saqtaýy qajet?
- Qarajattyń keri qaıtarylmaýy úshin alýshynyń JSN men aty-jónin durys kórsetý kerek;
- Medısınalyq saqtandyrýǵa tólemderdiń qabyldanýyn 2-3 jumys kúni ishinde mindetti túrde tekserý qajet. Eger tólem qaıtarylǵan bolsa, onda durys aqparatty kórsete otyryp, qaıta tólem júrgizý qajet;
- Esepti kezeńnen keshiktirmeı salyq organdaryna eseptilikti daıyndap, tapsyrý kerek;
- MÁMS tóleminiń aýdarylǵany týraly óz jumyskerlerin habardar etý kerek.
