Al óńirdegi ómirdiń negizgi ózegi ári ekonomıkanyń damýyna serpin berip otyrǵan mańyzdy qatynas jolynyń qıyndyǵy turǵyndardyń ashý-yzasyn týǵyzǵany – zańdy qubylys. Máselen, kúni keshe Almaty oblysyndaǵy Kegen aýdanynyń aýmaǵynan ótip jatqan Almaty – Narynqol tas jolynyń sapasyna narazy jurt joldy jaýyp, kólik qozǵalysyn birneshe saǵatqa toqtatty.
– Respýblıkalyq mańyzy bar Almaty – Narynqol tas jolynyń Kegen, Raıymbek aýdandary aýmaǵyndaǵy sapasy jaqsy emes. Bul eki aýdannyń ǵana emes, osy jolmen júretin barsha aǵaıynnyń oryndy narazylyǵyn týdyryp keledi. Byltyr kúz aıynda «Qazavtojol» mekemesi Kegen aýylynan shyqqannan keıingi áıgili Qaıqy asýyndaǵy 15 shaqyrym joldyń asfaltyn kúrep, qyryp tastaǵan bolatyn. Jol sol kúıinde qaldy. Qazir kedir-budyr, oıyq-oıyq shańdaq jolmen júrý qıyndap ketti. Ári árli-berli ótken jolaýshylardyń oryndy renishin týǵyzyp keledi. Al Kegen aýylynan Narynqolǵa deıingi jol múlde oıylyp, shuryq-tesik bolyp ketti. Birli-jarym jerleri jamalǵanmen, jalpy jaǵdaıy syn kótermeıdi.
Bul másele Parlament depýtattaryna, oblystan kelgen mártebeli qonaqtarǵa az aıtylǵan joq. Ony ózderi de kózderimen kórip, jandarymen sezip júr. Biraq seń qozǵalar emes. Buǵan narazylyq retinde Raıymbek pen Kegen aýdandarynyń turǵyndary Qaıqy asýyndaǵy joldy jaýyp tastady. Ondaǵy oılary, maqsattary – qyrylyp, súrilip qaıtadan qolǵa alýsyz qalǵan joldyń jaıyn el Prezıdenti estise degen úmit. Bul jol azabyn tartqan halyqtyń shyn mánindegi oryndy talaby, janaıqaıy, – dedi bizge oqıǵa ortasynda bolǵan jergilikti turǵyn, jýrnalıst Qanat Birjansal.
Aqıqatynda, aýdan turǵyndarynyń talaby oryndy. О́ıtkeni bul jol – eki aýdan turǵyndaryn ortalyqpen baılanystyryp otyrǵan jalǵyz qatynas quraly. Ásirese Narynqol aýdanynyń turǵyndary úshin jol sapasynyń tómendigi aýmaqtaǵy tirshiliktiń órkendeýine kedergi bolyp otyrǵan kórinedi. 89 shaqyrymǵa sozylyp jatqan Kegen – Narynqol avtomobıl jolyn qalypta ustaý mindeti «Qazavtojol» ulttyq kompanııasyna júktelgen eken.
Kompanııanyń baspasóz qyzmeti oqıǵaǵa oraı túsinikteme de berdi. «Respýblıkalyq mańyzy bar Kegen – Narynqol avtomobıl jolynyń jalpy uzyndyǵy 89 shaqyrymdy quraıdy, sıpaty boıynsha III tehnıkalyq sanatqa jatady. Jol 1970 jyly salynǵan, Almaty oblysyndaǵy Kegen jáne Raıymbek aýdandary arqyly ótedi. Joldy ortasha jóndeý jumysy 2016-2017-jyldary júrgizildi. Qazir tas joldyń 35 shaqyrymy boıynsha irgeles eldi meken turǵyndarynan birqatar shaǵym tústi. Joldy qaıta jóndeý 2023 jylǵa josparlanǵan. Ortasha jóndeý jumysy júrgizilgen kezde resaıldeý ádisi qoldanylmaq. Joldy kútip-ustaýmen «Qazaqavtodor» mekemesiniń merdiger uıymy aınalysady. Bıyl joldaǵy 9000 sharshy metr shuńqyr jóndelip, jol belgileri, belgi baǵanalaryn aýystyrý sııaqty jumys júrgizildi», dep jazylǵan «Qazavtojol» kompanııasy taratqan baspasóz málimdemesinde.
Narynqol men Kegen aýdandaryn oblys ortalyǵymen baılanystyryp turǵan kúre joldyń jyrymen óńirge arnaıy issaparmen kelgen depýtattar da jiti tanys eken. Alaıda bıik minberlerden birneshe ret aıtylǵan joldyń jaıy báribir sheshimin tappaı keledi. Aýdan turǵyndarynyń jappaı narazylyq tanytyp, joldy jabýyna osy jaǵdaı da sebepshi bolsa kerek.
– Kez kelgen memleket áleýetiniń kórsetkishi – sapaly jol. Elimizdiń damyǵan elderdiń qataryna qosylamyz degen úlken maqsaty bar. Jan-jaqty jumystar jasalyp ta jatyr. Alaıda júıeli túrde sheshilmeı kele jatqan máseleniń biri – osy joldardyń jaǵdaıy. Bul týraly jıi aıtylyp ta júr. Elimizdiń túkpir-túkpirinde kóterilip te júr. Sony eskere kele kúni keshe ótken Úkimet otyrysynda Memleket basshysy sapasyz joldy synǵa alyp: «Elimizdiń joldary nashar ekeni jáne jol qurylysy salasyn jemqorlyq jaılaǵany eshkimge jasyryn emes. Tipti basqa jerdi aıtpaǵan kúnniń ózinde Aqordaǵa aparatyn joldyń ózi jamaý-jamaý quraq kórpege uqsaıtyn boldy», deýi beker emes, – deıdi Májilis depýtaty Maqpal Tájmaǵambetova.
Úlken qalalardaǵy jaǵdaı solaı bolsa, shetkeri ornalasqan óńirlerde ahýal tipti nashar, deıdi ári qaraı depýtat. Ásirese shekara aımaǵynda ornalasqan Kegen – Narynqol kúre jolyna qatysty másele sheshilmeı-aq qoıdy. Osy jolǵy Raıymbek aýdanyna barǵan saparymda qarttyń da, jastyń da ashyna aıtqany osy boldy. El ishinde qalaǵa adam tasymaldap júrgen júrgizýshilerdiń de kóligi qaıta-qaıta buzylyp, jolaqyny da kóterip jibergen. Jurt ashynyp otyr. Bul máseleni Parlament minberinde birneshe ret kóterdik. Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń bizge jibergen jaýaby boıynsha bıylǵy jyly shuńqyrlardy jamaý jumystary júrgizilýde, keler jyldary ortasha jóndeý jumystaryna jobalyq-smetalyq qujattar ázirlenýde eken. Osyǵan baılanysty ortasha jóndeý máselesi 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet jobasyn qalyptastyrý kezinde qaralady delingen.
Jalpy, shekaraly aımaqtyń áleýetin kóterý – aýdannyń, oblystyń emes, respýblıkalyq deńgeıde nazar aýdarylýǵa tıis strategııalyq mindet. Odan bólek bul óńirdiń aýylsharýashylyq, týrıstik áleýeti óte úlken ekeni belgili. Sol áleýetti tıimdi paıdalaný da joldyń sapasyna tikeleı táýeldi. Bul másele qoıyrtpaqtanyp qaıta ysyrylmaý kerek. Endigi jerde bul problema depýtattardyń da, ashynǵan halyqtyń da jiti baqylaýynda bolmaq.
Aıtpaqshy, Almaty – Narynqol tas jolynyń sapasyna narazy jurtpen Kegen aýdanynyń ákimi Talǵat Baıedılov pen «Qazavtojol» ulttyq kompanııasy Almaty oblysy fılıalynyń ókilderi keldi. Ashyq áńgime barysynda turǵyndar byltyr bastalǵan joldyń jóndeý jumystary aıaqsyz qalǵanyn alǵa tartyp, taǵy da shaǵymdaryn jetkizdi. Búginde respýblıkalyq joldyń qurylysyna salǵyrt qaraǵan merdiger mekeme jumystan shettetilip, qurylys jumysyn jalǵastyrý úshin taǵy da konkýrs ótpekshi eken. Al «Qazavtojol» ulttyq kompanııasynyń ókilderi negizgi jumys bastalǵanǵa deıin joldy greıdermen tegistep otyrýdy mindetterine aldy. Bul sheshim turǵyndardyń talabymen saı kelip, narazylyq bildirgen jurt tarady.
Almaty oblysy
