Batys Qazaqstan oblysynyń bilim salasynda sapany qamtamasyz etý departamenti basshysynyń orynbasary Nurlan Ǵabdýshevtyń aıtýynsha, óńirdegi bilim sapasynyń jaǵdaıy kóńil kónshiterlik emes.
Qarańyz, bıylǵy alty aı ishinde departament óńirdegi 47 bilim berý uıymyna memlekettik attestattaý júrgizgen. Onyń 28-i – mektepke deıingi oqytý jáne tárbıeleý uıymdary, 13-i – bastaýysh, negizgi jáne jalpy orta bilim beretin mektepter, altaýy tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıymdary eken. Nátıjesinde, 7 uıym ǵana attestattaýdan ótken. Tekserilgen bilim mekemeleriniń 85%-y attestattaýdan óte almaǵan. О́zin-ózi baǵalaý kezinde 13 mekteptiń 4, 9, 11 synyp oqýshylary test synamalaryn tapsyrǵan bolsa, sonyń ishinde 5 mektep tıisti nátıje kórsete almady. Synaqqa qatysqan 405 oqýshynyń bilim sapasy 14,8%-dy qurapty.
– Memlekettik attestattaý kezinde anyqtalǵan zań buzýshylyqtyń 90 paıyzy – oqý-tárbıe barysynda standart talaptarynyń saqtalmaýy. Bul másele boıynsha bilim berý mekemelerine ádistemelik kómek kórsetip jatyrmyz. Al qalǵan 10% sáıkessizdik – materıaldyq-tehnıkalyq bazaǵa, qaýipsizdik sharalaryna baılanysty. Bul kemshilikterdi joıý úshin bilim mekemelerine qarajat qajet. Sondyqtan qarjy bólý máselesi jergilikti atqarýshy organdarǵa joldandy, – deıdi Nurlan Baımuratuly.
Bilim sapasyn qadaǵalaıtyn departament atqaratyn jumystyń taǵy bir salasy – bilim mekemelerin josparly jáne aryz-shaǵymdar boıynsha tekserý. Jyl basynan beri óńirde aryz-shaǵym boıynsha 11 tekseris jasalsa, budan buryn berilgen uıǵarym-eskertýlerdiń nátıjesin anyqtaý úshin jospardan tys 10 tekseris bolǵan.
Departament basshysy jyl ótken saıyn aryz-shaǵym kóbeıip kele jatqanyn aıtady. Onyń sebebi – «Pedagog mártebesi týraly» zańnyń qoldanysqa enýi. Shynymen de jospardan tys tekserýlerdiń basym bóliginde pedagogıkalyq ádep qaǵıdalarynyń buzylǵany anyqtalǵan. Iаǵnı batysqazaqstandyq bilim mekemelerinde Bilim jáne ǵylym mınıstriniń buıryǵymen bekitilgen «Pedagogıkalyq ádep qaǵıdalary» talaptary jetkilikti deńgeıde oryndalmaı otyr. N.Ǵabdýshevtiń aıtýynsha, ásirese Oral qalasynyń, Terekti, Qaratóbe, Jańaqala aýdandarynyń bilim berý uıymdarynda zańsyzdyq kóp. Tekserýlerdiń qorytyndysynda 2 laýazymdyq tulǵa 10 AEK mólsherinde, 1 basshy 50 AEK mólsherinde aıyppul «arqalady». 10 túrli quqyq buzýshylyqty joıý týraly uıǵarym berilgen.
Batys Qazaqstan oblysynyń bilim salasynda sapany qamtamasyz etý departamenti «Bilim týraly», «Pedagog mártebesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdaryna, «Pedagogıkalyq ádep qaǵıdalaryna» sáıkes pedagogterdiń quqyǵyn qorǵaý jáne ádep máselesin únemi qadaǵalap otyrǵanyn aıtady. Ásirese pedagogti kásibı qyzmetinen basqa sharýaǵa tartýǵa baılanysty, basqa da zańsyzdyqtardy shuǵyl sheshý, jedel joıý úshin kún saıyn qońyraý qabyldaýǵa daıyn bolyp, BAQ, ınternet resýrstary jáne áleýmettik jelilerge monıtorıng jasaý jolǵa qoıylǵan.
Departament basshysy jyl basynan beri áleýmettik jelilerden jáne telefon arqyly túsken 30-dan astam másele boıynsha jumys júrgizgenin aıtty. Talap-shaǵymnyń basym bóligi jalaqy, pedagog mindetine qatysty máseleler, attestattaý nátıjesi týraly bolǵan. Árıne, bul shaǵymnyń bári der kezinde tekserilip, tıisti nátıje alyndy: bilim berý uıymdary atalǵan túıtkilderdi sheshti, qajet jerde zańnamalyq aqyl-keńes berildi. Departamenttiń senim telefonyna túsken ata-analar men basqa da tulǵalardyń qońyraýynan keıin 2 mektepte oqýshyǵa dóreki minez-qulyq kórsetken muǵalimder jaýapkershilikke tartylǵan. Sabaqqa qabyldaý jáne synyptardy irikteý boıynsha narazylyqtar qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes rettelgen. Tıisti qaýipsizdik sharasyn qamtamasyz etpegeni úshin mektep basshylyǵy tártiptik jaýapkershilikke tartylǵan. Sondaı-aq mektepter men balabaqshalardaǵy muǵalimderdiń eńbekaqysyn durys tóleý, bala kútimine baılanysty demalysty durys resimdeý jáne t.b. máseleler birlesip sheshilgen.
– О́tken alty aı ishinde bizdiń departament jospardan tys júrgizgen 8 tekseris kezinde pedagogıkalyq ádep qaǵıdalarynyń buzylǵanyn anyqtady. Atalǵan kemshilikterdi joıý úshin tıisti sharalar qabyldandy. Sondaı-aq departamentke kelip túsken nemese áleýmettik jelide, BAQ-ta jarııalanǵan zań buzýshylyqtar boıynsha bilim berý uıymdarynyń 3 basshysyn, 1 basshynyń orynbasaryn, 7 pedagogti tártiptik jaýapkershilikke tartý boıynsha usynym shyǵaryp, tártiptik shara qoldanyldy, – dedi N.Ǵabdýshev.
Batys Qazaqstan oblysynyń bilim salasynda sapany qamtamasyz etý departamenti 2022 jyldyń 6 aıynda «Bilim berý qyzmetimen aınalysýǵa lısenzııa berý», «Bilim berý uıymdarynan shyǵatyn resmı qujattardy apostıldeý» boıynsha da 204 márte memlekettik qyzmet kórsetken eken. Bul ótinishterdiń 39-y – bilim berý qyzmetine lısenzııa berý boıynsha, al 165 ótinish – bilim berý uıymdarynan shyǵatyn resmı qujattardy apostıldeý úshin kelgen. Departamenttiń arnaıy komıssııasy ár ótinishti qarap, tıisti sheshim shyǵarǵan: lısenzııaǵa 3 qosymsha berilip, 31 ótinish keri qaıtarylǵan. Lısenzııa men lısenzııaǵa qosymshany qaıta resimdeý týraly 5 ótinish qanaǵattandyrylǵan. «Bilim berý uıymdarynan shyǵatyn resmı qujattardy apostıldeý» memlekettik qyzmeti boıynsha 165 ótinish qanaǵattandyrylyp, 69 ótinishke dáleldi bas tartylǵan.
Qazir kanıkýl kezi. Biraq departament mamandary oblys mektepteriniń jańa oqý jylyna daıyndyǵyna keshendi monıtorıng júrgizýde. Monıtorıng barysynda ǵımarattyń jaı-kúıi, materıaldyq jabdyqtalýy, kadrmen qamtylýy jáne t.b. máseleler qadaǵalanady. Sondaı-aq bilim mekemeleri basshylaryn úsh jylda bir attestattaýdan ótkizý de departament quzyrynda. Buǵan qosa mektepterdegi bos jumys oryndaryna baıqaý jarııalaý, konkýrstyń ádil ótýi, pedagog júktemeleriniń saqtalýy, t.b. san-salaly máseleler de qatań qadaǵalanýda. Máselen, oblysta jyl basynan beri konkýrs arqyly 200 pedagog túrli laýazymǵa taǵaıyndalǵan eken.
Batys Qazaqstan oblysy
