2022 jylǵy 21 shildede Ortalyq Azııa memleketteri basshylarynyń IV Konsýltatıvtik kezdesýine barǵan Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde «Ortalyq Azııa halyqtarynyń tarıhı jáne mádenı mol murasyn nasıhattaýdy birlesken jumystyń mańyzdy baǵyty dep sanaımyn. Osy oraıda etnogeografııalyq jáne tarıhı zertteýlerdi uıymdastyrý, sondaı-aq ǵylymı eńbekterdi jarııalaý maqsatymen elderimizdiń Ǵylym akademııalary arasynda tyǵyz baılanys ornatý usynylady. Ulttyq arhıv ortalyqtary men kitaphanalardyń yntymaqtastyǵy negizinde arhıv jáne zertteý málimetterin almasý úshin Birikken onlaın-platforma qurýdy usynamyn. Bul ǵylym salasyndaǵy kooperasııany tereńdetýge múmkindik beredi. Búkil aımaqqa zııan keltiretin aqparattyq keńistiktegi jaǵymsyz qubylystardyń aldyn alý úshin kúsh-jiger biriktirgen jón. Bul jumystardyń maqsaty – dostyǵymyzǵa syzat túsirmeý», degen sózi bizge anyq baǵyt-baǵdar usynyp otyr dep bilemin.
Osy turǵyda, Prezıdent Arhıviniń halyqaralyq jobalardy damytýdyń baǵyttary anyqtalǵan 2035 jylǵa deıingi Tujyrymdamasy ázirlendi. Osylaısha, arhıvtik saqtaýdyń álemdik praktıkalaryn tabysty engizý, Qazaqstandaǵy arhıvtik jumystyń ádisnamalyq ortalyǵy fýnksııasyn oryndaý, elimizdiń arhıvterin turaqty jetildirý men údemeli ósirýdiń bastamashysy jáne ıntegratoryna aınaldyrý kózdeledi.
Arhıv jumysyn jetildirý maqsatynda jetekshi respýblıkalyq jáne sheteldik ǵylymı-zertteý ortalyqtarymen uzaq merzimdi áriptestik qatynas ornatylmaq. Tujyrymdamada arhıvshilerdiń Kongresin ótkizý josparlanǵan. Kásibı qoǵamdastyqtyń ózara is-qımyly men syndarly dıalogy, arhıvterdi damytýdyń ınnovasııalyq ıdeıalaryn jasaý, jobalardy iske asyrý jáne úzdik arhıvtik praktıkalardy taratý, jas mamandardy oqytý alańyna aınalady. Bul baǵyt boıynsha ózbek jáne qyrǵyz áriptesterimizben kelissózder júrgizip jatyrmyz. Bıylǵy qazan aıynda alǵash ret Almatyda I kongreske ótpek.
Salanyń jetekshi mamandarynan jáne shet elder mamandarynan turatyn sarapshylar klýbynyń jumysy – arhıv qyzmetin jetildirý men Arhıvti jetekshi ádisnamalyq ortalyq retinde qarastyrýdyń jańa quraly. Sarapshylar klýby jańa ıdeıalardy, jobalardy jınaqtaýǵa, arhıv isiniń ınnovasııalyq sheshimderin praktıkada baıqap kórýge arnalǵan zamanaýı zııatkerlik alań retinde áreket etýge bel býǵan. Bul baǵyttaǵy is-qımyldardyń bastamasy retinde dástúrli túrde uıymdastyryp kele jatqan halyqaralyq Jas arhıvshilerdiń jazǵy mektebin atap kórsetsek bolady. Onda Qyrǵyzstan men О́zbekstannyń jas arhıvshileri turaqty qatysyp, TMD-nyń úzdik arhıvshileriniń semınarlaryn tyńdap, elimizdiń arhıv salasyndaǵy jumystarymen tanysyp, tájirıbe almasyp keledi.
Arhıvterdi sıfrlandyrý isinde Prezıdent arhıvi aldyńǵy qatarda tur. Qazirgi tańda 23 mln paraqty quraıtyn 192 myńnan astam is sıfrlanǵan. Arhıvtiń damý tujyrymdamasynda belgilengendeı Prezıdent arhıvi qajyrly eńbektiń arqasynda jýyrda ǵylymı jáne ǵylymı-tehnıkalyq qyzmet sýbektisi retinde bes jyl merzimge akkredıtteldi. Endi Arhıv memlekettik bıýdjetten jáne QR zańnamasynda tyıym salynbaǵan ózge de kózderden qarjylandyrylatyn ǵylymı-tehnıkalyq jobalar men baǵdarlamalar konkýrstaryna, baǵdarlamalyq-nysanaly jáne granttyq qarjylandyrý jobalaryna qatysa alady. Sonymen qatar Arhıvtiń jańa baǵyty sheteldik arhıvter men jeke kolleksııalardaǵy Qazaqstan tarıhy boıynsha arhıv materıaldaryn anyqtaý jónindegi jumysy qolǵa alyndy.
Bolashaqta sheteldik arhıvterdiń Qazaqstan týraly qorlarynyń anyqtamasy berilgen katalog ázirleý josparlanǵan. Bul jumysty sheteldik mamandarmen jáne áriptestermen birlesip uıymdastyryp, onyń ishinde Ortalyq Azııa elderiniń arhıv mekemelerimen shyǵarmashylyq jáne kásiptik baılanystarymyzdy odan ári damytýdy osy tujyrymdama negizinde júzege asyrý kózdelip otyr.
Nurlan TOQSABAEV,
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti arhıviniń qyzmetkeri
