«Kókshetaý» mádenıet saraıynda ótkizilgen agroónerkásip kesheni qyzmetkerleriniń keńesi ádettegideı aýylsharýashylyq tehnıkalarynyń kórmesimen bastaldy.
Dıqandardyń basty jınalysyna aýdandardyń, Kókshetaý jáne Stepnogor qalalarynyń ákimderi, oblystyq departamentter men basqarmalardyń, aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bólimderiniń, astyq kompanııalarynyń, ǵylymı-zertteý mekemeleriniń, aýyl sharýashylyǵy kásiporyndarynyń basshylary, sharýa qojalyqtarynyń jetekshileri, janar-jaǵarmaımen jabdyqtaý operatorlary, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn jáne ósimdik qorǵaý quraldaryn satýmen aınalysatyn dılerlik kompanııalardyń, buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysty.
– Elimizdegi astyqty óńirdiń biri bolyp sanalatyn Aqmola oblysy úshin kóktemgi egis naýqany – asa jaýapty syn bolyp tabylady, – dedi Aqmola oblysynyń ákimi Qosman Aıtmuhametov kirispe sózinde. – Sondyqtan, bizde jyl saıyn osyndaı deńgeıde kezdesip, alda turǵan mańyzdy mindetterge qatysty máselelerdi keńinen talqylap alý dástúri qalyptasqan. Osy qarbalas shaqta materıaldyq resýrstardy, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn, janar-jaǵarmaıdy, tuqym men tyńaıtqyshtar qoryn shoǵyrlandyryp, kóktemgi egis jumystaryn qysqa merzimde ótkizý aıryqsha mańyzdy. Bıylǵy jyly oblystyń agroónerkásip kesheni aldynda Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń tapsyrmalary men 2020 jylǵa deıin salany damytýdyń strategııalyq josparynan týyndaıtyn úlken ári jaýapty mindetter tur.
Bıyl dıqandar nazary eginshilik sharýashylyǵyn ártaraptandyrýǵa jáne daqyldardy ósirýdiń qazirgi zamanǵy tehnologııasyna kóshý jolymen salanyń kirisin odan ári arttyrýǵa baǵyttalatyn bolady. Bul óz kezeginde etti mal sharýashylyǵyn damytý boıynsha Elbasynyń tapsyrmasyn oryndaýǵa múmkindik beredi. О́tken jyldyń qıyndyǵyna qaramastan, oblystyń aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshileri 5 mıllıon tonnaǵa jýyq astyq jınap aldy. Bul Qazaqstanda óndirilgen astyq kóleminiń besten bir bóligin quraıdy. Sondyqtan, bıyl barlyq sharalar jerdi tıimdi óńdeýge, ońtaıly strategııa men egis jumystaryn ótkizý ádisterine negizdeletini belgili.
2014 jyl – biz úshin erekshe jyl. Bıyl Tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerýdiń 60 jyldyq merekesi atalyp ótedi. Osynaý úlken merekeniń respýblıkalyq deńgeıdegi keńesin tyń tiregi bolyp tabylatyn Aqmola oblysynyń ortalyǵy Kókshetaý qalasynda ótkizý kózdelip otyr. Bul barshamyzǵa zor jaýapkershilik júkteıtin mindet.
Budan keıin keńeske jınalǵandar oblys ákiminiń birinshi orynbasary Ráshıt Ákimovtiń «2014 jyldyń kóktemgi dala jumystaryna daıyndyqtyń barysy jáne ony uıymshyldyqpen ári sapaly ótkizý jóninde alda turǵan mindetter týraly» baıandamasyn tyńdady.
– Agroónerkásip kesheni Aqmola oblysy ekonomıkasynyń mańyzdy salalarynyń biri bolyp tabylady, – dedi baıandamashy óz sóziniń basynda.
– Elbasynyń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty halyqqa Joldaýynda elimizdi 2050 jylǵa deıin damytý strategııasy aıqyndaldy. Ishki jalpy óniminiń bıylǵy jylǵy ósimin 7 paıyzdan kem etpeý kerek. Sondaı-aq, ınvestısııa kólemin 18 paıyzdan 30 paıyzǵa deıin ulǵaıtý, al 2050 jylǵa qaraı eńbek ónimdiligin bes ese arttyrý qajet degen mindet qoıylyp otyr. Osy oraıda, agroónerkásip keshenine júkteletin salmaq kúsheıe túspek.
Sońǵy jyldary oblys boıynsha mal sharýashylyǵy men ónim óńdeýdi damytýdy yntalandyratyn basymdyq daqyldar alqaptaryn ártaraptandyrý jumysy jandandy. Egistik qurylymyn ońtaılandyrý aıasynda, oblys boıynsha 2013 jylǵy deńgeıden dándi jáne burshaqty daqyldardyń 45 myń gektaryn, basymdyq daqyldar alqabyn ulǵaıtý esebinen bıdaıdyń 69 myń gektaryn qysqartý kózdelgen. Maıly daqyldar alqaby 279 myń gektardy quraıdy. Bul 2013 jylǵy deńgeıden 27 myń gektarǵa artyq. Maıly daqyldar zyǵyr egýdi 49 myń gektarǵa arttyrý esebinen ulǵaıtylady. Jarqaıyń, Arshaly, Astrahan, Sandyqtaý jáne Selınograd aýdandarynda keıbir maıly daqyldar alqaby qysqartylmaqshy. Azyqtyq daqyldar (ótken jyldarǵy kóp jyldyq shópti eseptegende) 531 myń gektar jerge ornalastyrylady. Bul byltyrǵy jylǵy deńgeıden 54 myń gektarǵa kóp. Degenmen, Arshaly jáne Selınograd aýdandarynda bir jáne kóp jyldyq shóp egý azaıtylmaqshy. Sondaı-aq, Selınograd pen Astrahan aýdandarynda súrlemdik kúnbaǵys sebýdi qysqartý kózdelýde. Munyń barlyǵy salanyń tıimdiligin arttyrýdy kózdeıdi. Kartop otyrǵyzý alqaby 18,4 myń gektardy, kókónis – 4,4 gektardy quraıdy. Bul 2013 jylǵy kórsetkishten sáıkesinshe 98 jáne 90 gektarǵa artyq.
Bıylǵy jyly maıly daqyldar 7 myń teńgege deıin, azyqtyq daqyldar 6 myń teńgege deıin, kókónis 30 myń teńgege deıin, jabyq jerdegi kókónis 2,5 mıllıon teńgege deıin sýbsıdııalanatynyn atap ótken jón. Sondaı-aq, oblysta tamshylatyp sýarylatyn kartop pen baý-baqshadaǵy kókónisti sýbsıdııalaýǵa 75 myń teńge qarastyrylǵan. Búgingi tańda dıqandar aldynda topyraqtaǵy ylǵaldy mol saqtaý, barlyq agrotehnıkalyq sharalardy qysqa merzimde atqarý mindeti tur. Bıylǵy jyly 3,2 mıllıon gektar alqapqa ylǵal resýrstaryn saqtaıtyn tehnologııa qoldanylmaqshy. Ozyq sharýashylyqtardyń tájirıbesi osy tehnologııanyń oń nátıjesi men joǵary tıimdiligin dáleldeıdi. Oblysta qazirgi zamanǵy ónimdiligi joǵary tehnıkamen mashına-traktor parkin jańartý boıynsha birqatar sharalar qolǵa alyndy. Máselen, jyl basynan beri 56 traktor, 30 egis kesheni satyp alyndy. Jalpy egis naýqanyna 29 myń arnaıy tehnıka qatysady. Dándi jáne burshaqty daqyldardy sebýdi 20 jumys kúniniń ishinde ótkizý kózdelip otyr. Bıylǵy jyly eginshilik salasyn sýbsıdııalaýǵa 9,6 mıllıard teńge, tuqym sharýashylyǵyn damytýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 379 mıllıon 300 myń teńge bólindi, – dedi aldaǵy dala jumystarynyń mán-mańyzyna jete toqtalyp ótken baıandamashy.
Keńesti qorytyndylaǵan óńir basshysy óz sózinde oblys boıynsha kóktemgi egiske daıyndyq oıdaǵydaı ekenin, qajetti tuqym men janar-jaǵarmaı qory jasalǵanyn, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalarynyń jóndelgenin atap ótti. Sondaı-aq, ol kóktemgi dala jumystaryn ýaqytynda ótkizýdiń mańyzdylyǵyna ekpin túsirip, oblys ákiminiń birinshi orynbasaryna, oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmalary men óńir ákimderine birqatar mindetter júktedi.
Baqbergen AMALBEK,
«Egemen Qazaqstan».
KО́KShETAÝ.
Sýretti túsirgen Tólegen Qosshyǵulov.
Dıqandardyń basty jınalysyna aýdandardyń, Kókshetaý jáne Stepnogor qalalarynyń ákimderi, oblystyq departamentter men basqarmalardyń, aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bólimderiniń, astyq kompanııalarynyń, ǵylymı-zertteý mekemeleriniń, aýyl sharýashylyǵy kásiporyndarynyń basshylary, sharýa qojalyqtarynyń jetekshileri, janar-jaǵarmaımen jabdyqtaý operatorlary, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn jáne ósimdik qorǵaý quraldaryn satýmen aınalysatyn dılerlik kompanııalardyń, buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysty.
– Elimizdegi astyqty óńirdiń biri bolyp sanalatyn Aqmola oblysy úshin kóktemgi egis naýqany – asa jaýapty syn bolyp tabylady, – dedi Aqmola oblysynyń ákimi Qosman Aıtmuhametov kirispe sózinde. – Sondyqtan, bizde jyl saıyn osyndaı deńgeıde kezdesip, alda turǵan mańyzdy mindetterge qatysty máselelerdi keńinen talqylap alý dástúri qalyptasqan. Osy qarbalas shaqta materıaldyq resýrstardy, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn, janar-jaǵarmaıdy, tuqym men tyńaıtqyshtar qoryn shoǵyrlandyryp, kóktemgi egis jumystaryn qysqa merzimde ótkizý aıryqsha mańyzdy. Bıylǵy jyly oblystyń agroónerkásip kesheni aldynda Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń tapsyrmalary men 2020 jylǵa deıin salany damytýdyń strategııalyq josparynan týyndaıtyn úlken ári jaýapty mindetter tur.
Bıyl dıqandar nazary eginshilik sharýashylyǵyn ártaraptandyrýǵa jáne daqyldardy ósirýdiń qazirgi zamanǵy tehnologııasyna kóshý jolymen salanyń kirisin odan ári arttyrýǵa baǵyttalatyn bolady. Bul óz kezeginde etti mal sharýashylyǵyn damytý boıynsha Elbasynyń tapsyrmasyn oryndaýǵa múmkindik beredi. О́tken jyldyń qıyndyǵyna qaramastan, oblystyń aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshileri 5 mıllıon tonnaǵa jýyq astyq jınap aldy. Bul Qazaqstanda óndirilgen astyq kóleminiń besten bir bóligin quraıdy. Sondyqtan, bıyl barlyq sharalar jerdi tıimdi óńdeýge, ońtaıly strategııa men egis jumystaryn ótkizý ádisterine negizdeletini belgili.
2014 jyl – biz úshin erekshe jyl. Bıyl Tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerýdiń 60 jyldyq merekesi atalyp ótedi. Osynaý úlken merekeniń respýblıkalyq deńgeıdegi keńesin tyń tiregi bolyp tabylatyn Aqmola oblysynyń ortalyǵy Kókshetaý qalasynda ótkizý kózdelip otyr. Bul barshamyzǵa zor jaýapkershilik júkteıtin mindet.
Budan keıin keńeske jınalǵandar oblys ákiminiń birinshi orynbasary Ráshıt Ákimovtiń «2014 jyldyń kóktemgi dala jumystaryna daıyndyqtyń barysy jáne ony uıymshyldyqpen ári sapaly ótkizý jóninde alda turǵan mindetter týraly» baıandamasyn tyńdady.
– Agroónerkásip kesheni Aqmola oblysy ekonomıkasynyń mańyzdy salalarynyń biri bolyp tabylady, – dedi baıandamashy óz sóziniń basynda.
– Elbasynyń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty halyqqa Joldaýynda elimizdi 2050 jylǵa deıin damytý strategııasy aıqyndaldy. Ishki jalpy óniminiń bıylǵy jylǵy ósimin 7 paıyzdan kem etpeý kerek. Sondaı-aq, ınvestısııa kólemin 18 paıyzdan 30 paıyzǵa deıin ulǵaıtý, al 2050 jylǵa qaraı eńbek ónimdiligin bes ese arttyrý qajet degen mindet qoıylyp otyr. Osy oraıda, agroónerkásip keshenine júkteletin salmaq kúsheıe túspek.
Sońǵy jyldary oblys boıynsha mal sharýashylyǵy men ónim óńdeýdi damytýdy yntalandyratyn basymdyq daqyldar alqaptaryn ártaraptandyrý jumysy jandandy. Egistik qurylymyn ońtaılandyrý aıasynda, oblys boıynsha 2013 jylǵy deńgeıden dándi jáne burshaqty daqyldardyń 45 myń gektaryn, basymdyq daqyldar alqabyn ulǵaıtý esebinen bıdaıdyń 69 myń gektaryn qysqartý kózdelgen. Maıly daqyldar alqaby 279 myń gektardy quraıdy. Bul 2013 jylǵy deńgeıden 27 myń gektarǵa artyq. Maıly daqyldar zyǵyr egýdi 49 myń gektarǵa arttyrý esebinen ulǵaıtylady. Jarqaıyń, Arshaly, Astrahan, Sandyqtaý jáne Selınograd aýdandarynda keıbir maıly daqyldar alqaby qysqartylmaqshy. Azyqtyq daqyldar (ótken jyldarǵy kóp jyldyq shópti eseptegende) 531 myń gektar jerge ornalastyrylady. Bul byltyrǵy jylǵy deńgeıden 54 myń gektarǵa kóp. Degenmen, Arshaly jáne Selınograd aýdandarynda bir jáne kóp jyldyq shóp egý azaıtylmaqshy. Sondaı-aq, Selınograd pen Astrahan aýdandarynda súrlemdik kúnbaǵys sebýdi qysqartý kózdelýde. Munyń barlyǵy salanyń tıimdiligin arttyrýdy kózdeıdi. Kartop otyrǵyzý alqaby 18,4 myń gektardy, kókónis – 4,4 gektardy quraıdy. Bul 2013 jylǵy kórsetkishten sáıkesinshe 98 jáne 90 gektarǵa artyq.
Bıylǵy jyly maıly daqyldar 7 myń teńgege deıin, azyqtyq daqyldar 6 myń teńgege deıin, kókónis 30 myń teńgege deıin, jabyq jerdegi kókónis 2,5 mıllıon teńgege deıin sýbsıdııalanatynyn atap ótken jón. Sondaı-aq, oblysta tamshylatyp sýarylatyn kartop pen baý-baqshadaǵy kókónisti sýbsıdııalaýǵa 75 myń teńge qarastyrylǵan. Búgingi tańda dıqandar aldynda topyraqtaǵy ylǵaldy mol saqtaý, barlyq agrotehnıkalyq sharalardy qysqa merzimde atqarý mindeti tur. Bıylǵy jyly 3,2 mıllıon gektar alqapqa ylǵal resýrstaryn saqtaıtyn tehnologııa qoldanylmaqshy. Ozyq sharýashylyqtardyń tájirıbesi osy tehnologııanyń oń nátıjesi men joǵary tıimdiligin dáleldeıdi. Oblysta qazirgi zamanǵy ónimdiligi joǵary tehnıkamen mashına-traktor parkin jańartý boıynsha birqatar sharalar qolǵa alyndy. Máselen, jyl basynan beri 56 traktor, 30 egis kesheni satyp alyndy. Jalpy egis naýqanyna 29 myń arnaıy tehnıka qatysady. Dándi jáne burshaqty daqyldardy sebýdi 20 jumys kúniniń ishinde ótkizý kózdelip otyr. Bıylǵy jyly eginshilik salasyn sýbsıdııalaýǵa 9,6 mıllıard teńge, tuqym sharýashylyǵyn damytýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 379 mıllıon 300 myń teńge bólindi, – dedi aldaǵy dala jumystarynyń mán-mańyzyna jete toqtalyp ótken baıandamashy.
Keńesti qorytyndylaǵan óńir basshysy óz sózinde oblys boıynsha kóktemgi egiske daıyndyq oıdaǵydaı ekenin, qajetti tuqym men janar-jaǵarmaı qory jasalǵanyn, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalarynyń jóndelgenin atap ótti. Sondaı-aq, ol kóktemgi dala jumystaryn ýaqytynda ótkizýdiń mańyzdylyǵyna ekpin túsirip, oblys ákiminiń birinshi orynbasaryna, oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmalary men óńir ákimderine birqatar mindetter júktedi.
Baqbergen AMALBEK,
«Egemen Qazaqstan».
KО́KShETAÝ.
Sýretti túsirgen Tólegen Qosshyǵulov.
