Zavahırı 1998 jyly Kenııa men Tanzanııadaǵy AQSh elshilikterine jasalǵan shabýylǵa da kináli dep tanylǵan. Sol kezde 223 adam qaza tapqan edi. Sonymen qatar 2000 jyldyń qazan aıynda Iemendegi 17 amerıkalyq teńizshi qaza tapqan jarylysqa jáne 2001 jylǵy 11 qyrkúıektegi AQSh-ta 3000-nan astam adam shyǵyny bolǵan terrorlyq qylmysqa sebepker retinde belgili. Baıden onyń kózin joıý operasııasy «ádildiktiń» ornaǵanyn kórsetetinin jetkizdi.
«Bizdiń halqymyzǵa qaýip tóndirgen adamnyń qansha ýaqyt ótse de, qaıda jasyrynsa da, Amerıka Qurama Shtattary ol azamatty taýyp alatynyn taǵy bir ret dáleldedik», dedi Aqúı basshysy. Zavahırıge qarsy operasııany «sátti» dep sıpattaǵan Baıden AQSh barlaý bólimshelerine osy máseledegi «erekshe tabandylyq pen daǵdylary» úshin alǵys aıtty. Sonymen qatar Aýǵanstan endi lańkester panalaıtyn aımaq bolmaıtynyn da tilge tıek etip, «Aýǵanstan eshqashan terrorıster úshin qaýipsiz baspanaǵa aınaldyrylmaıdy jáne biz buǵan senimdimiz. Atyshýly lańkesterdiń basshysy endi joq», dedi.
Al «Talıban» qozǵalysynyń baspasóz hatshysy Zabıhýlla Mýdjahıd Aýǵanstan astanasy Kabýlda «ál-Qaıda» uıymynyń basshysy Aıman Zavahırıdi óltirýge baǵyttalǵan AQSh-tyń áreketin aıyptady. Bul týraly Mýdjahıd óziniń Twitter paraqshasyna jazyp, jeksenbi kúni tańerteń Kabýldyń ortalyǵyndaǵy Sherpýr aýdanyndaǵy bir úıge AQSh-tyń drony shabýyl jasaǵanyn habarlady.
Mýdjahıd shabýyldy aıyptaı otyryp, bul halyqaralyq qaǵıdattardy jáne 2020 jyly AQSh pen Talıban arasynda Aýǵanstannan sheteldik kúshterdi shyǵarý týraly Doha kelisimin buzý ekenin alǵa tartty. Mýdjahıd óz málimdemesinde Zavahırıdiń ólimine qatysty pikir bildirmedi.
Aýǵanstan ishki ister mınıstrligi Sherpýr aýdanyndaǵy bos úıge zymyrandyq shabýyl jasalǵany, biraq adam shyǵyny bolmaǵanyn málimdedi. Sonymen qatar shabýyldy dron jasaǵanyn joqqa shyǵaryp otyr.
Aqúı ákimshiligi «ál-Qaıda» jetekshisi Aıman ál-Zavahırı óltirilgennen keıin óz azamattaryn qyraǵy bolýǵa shaqyrdy. AQSh Memlekettik departamentiniń málimetinshe, onyń ólimi «ál-Qaıda» nemese onymen baılanysty basqa lańkestik toptardyń jaqtastaryn AQSh nysandaryna nemese azamattaryna qarsy áreketke ıtermeleýi múmkin. Memlekettik departament AQSh azamattaryna shetelge saıahattaý kezinde «joǵary qyraǵylyq tanytyp saq bolýdy» usynady.
«2022 jyldyń 31 shildesinde ál-Zavahırı qaıtys bolǵannan keıin «ál-Qaıda» nemese oǵan qatysy bar terrorıstik uıymdardyń jaqtastary AQSh nysandaryna, qyzmetkerlerine nemese azamattaryna shabýyl jasaýǵa árekettenýi múmkin. Memlekettik departament antıamerıkalyq zorlyq-zombylyq yqtımaly joǵary dep sanaıdy. Sondaı-aq qolda bar derekterge sáıkes, terrorıstik uıymdar álemniń kóptegen aımaǵyndaǵy AQSh nysandaryna qarsy shabýyldardy josparlaýdy jalǵastyryp keledi. Olar jankeshti operasııalar, qastandyqtar, urlaý jáne bombalaý syndy túrli ádisterdi qoldana alady», dep málimdedi AQSh memlekettik departamenti.
«Ál-Qaıda» bir kezderi shaǵyn, ortalyqtandyrylǵan ári belsendi uıym bolǵan. Búginde nashar basqarylatyn, dúnıe júzinde shashyrańqy izbasarlary bar jahandyq terrorıstik topqa aınaldy.
Qazirgi tańda «ál-Kaıda» jaqtastary kóbine Afrıkada ornalasqan. Ásirese Afrıkanyń soltústik-batysyndaǵy Sahel aımaǵy ekstremıstik toptardyń jańa shaıqas alańyna aınaldy. Mysaly, Somalıde «ál-Qaıdanyń» fılıaly «Ash-Shabab» ekstremıstik toby ústemdikke ıe. Olar tek óz kózqarastaryna qarsy rejim jáne úkimettermen ǵana emes, sondaı-aq bir-birimen de ózara kúresedi.
«Ál-Qaıda» áli kúnge deıin Taıaý Shyǵystaǵy lańkestik top retinde belgili. Sarapshylar Zavahırıdiń óliminen keıin «Ál-Qaıda» endi jańa kóshbasshy men jańa strategııa quryp burynǵy yqpalyn qalpyna keltirýge sheshim qabyldaýy múmkin ekenin aıtady. Degenmen áskerıler uıym basshysy ólgenimen, odan keletin qaýip áli de seıilmegenin alǵa tartady.
