Kofe jáne ádebıet - 6

О́leń – júrektiń sózi. Ol jan­nyń tolqynysynan týsa kerek. Kóńildegi kirbiń, zar, muń, saǵynysh pen ókinish, arman men ańsardyń túbi – óleń. Móldir óleń. Eshkim jazaıyn dep jazbaıdy hám jazbaıyn dep jazbaı ketpeıdi eken. Aqyn qalamynan týǵan óleńniń bári – ómirdiń isi. Jalpy, óleńdi jazý da, óleńdi oqý da – júrekpen. Adam kez kelgen ýaqytta óleńge barmaıtyny taǵy anyq. Qulazıdy. Kóńili bosaıdy. Jalyǵady. Bálkı, bireýdi saǵynar. Sosyn óleń oqıdy. Aqyn sózimen jyrtyq kóńilin jamaıdy. Jubanady.

О́leń oqıtyn ár jannyń óz aqyn­dary bar. Ol endi talǵamǵa baılanysty. Bireý Abaıdy, bireý Qasymdy, Jumeken, Muqaǵalı, Farıza, Tumanbaı, Saǵı, Syrbaı, Jumataı – qazaqta jaqsy aqyn kóp.

О́leń oqý da bir sátpen, kóńil kúımen keledi. Mysaly, Almaty­ny saǵynǵanda Esenǵalı esińe tú­sedi. «Sol Almaty, sol ózen...» Jal­py, Esenǵalı Raýshanovty sú­ıip oqıtyndar kóp. Árkimniń óz Esen­ǵalıy bar degen sóz de ras. Aqynnyń sózi – óleń. Aqynnyń sálemi – óleń.

– Mama, – deımin, – bári jaqsy, din aman.

Jylama dep aıtyp eń ǵoı, jylaman.

Bári oıymda – ata minez, salt-sana,

Eldiń saltyn esten nege shyǵaram.

Bilem, endi oralmaıdy bal kúnim,

Meniń bultym tejep áreń jańbyryn,

Aýlaq baryp, ishki sherin tarqatyp,

О́ksip-óksip jylaıdy bir zarlyǵym.

– Mama, – deımin, – bári jaqsy, din aman,

Eldiń saltyn esten nege shyǵaram.

Men shydaımyn, shydaı berem, shydaǵam,

Bult qoı anaý jylaǵan...

Endi bir oqyrman Gúlnar Sa­lyq­baıǵa «shaǵym aıtady». Júrek­ti aıamaıdy deıdi. Jaza salady.

Biz endi qaıter ekenbiz?

Jaqynbyz jáne bótenbiz.

Alystan kelseń, aldyńnan

Sý alyp shyǵar bóten qyz...

Biz endi qaıter ekenbiz?..

Mazamdy aldy myna aqsham,

Semserin kezep suraq san.

Kúldirip otyr basqa jan,

Jaqsy edi sen kep jylatsań...

Keıde óleń aqynnyń kóz jasy sııaqty. Qosylyp sen de jylaısyń. Keıde qara túndi buzyp-jaryp estilgen shat kúlki sııaqty. Onda da tymyraıyp otyrmaısyń: sen de jymııasyń. О́leń tabıǵaty janyńa medeý bolǵan soń aqynnyń kóńil kúıinen alystap ketkiń kelmeıdi. Qashanda aqyn janynyń tolqynymen birge júzgiń keledi. О́ıtkeni eki júrektiń arasynda perde joq. Tek uqsastyq bar. Keıde sendegi oı óleńnen tabylady. О́z sózińniń aqyn qalamymen jymdasyp, úndesip jatqanyna, árıne, ishiń jylıdy. Biraq sendegi tereńde tunyp jatqan marjan-syrdy kúlli jurtqa jaıyp salǵan óleńge, bir jaǵy, ókpeleısiń. Máselen, Janna Eleýsizge.

...Ańyz ǵana – ólmeı qaldy.

Az...

áıtpese, Naǵyz adam...

Júregimdi sezbeıdi álgi...

qalasy kóp taǵy zaman.

Baspana bop janyma О́leń.

Ketem shyǵar...

súıip Eles.

...men Bireýdi saǵynar em!

Átteń...

eshkim – Bıik emes...

Al lırıkalyq ıýmordy una­ta­tyn jastar Aıjan Tábarakty oqıdy. Aqyn bııazy ısharamen lırı­kalyq qaharmanǵa nazdana ún qatady.

Nazy kóp bul júrekti qaıter ekem?

Bilmeımin, qaı taǵdyrǵa buıyrasyz...

... О́mir jaıly birdeńe aıtar desem,

«О́leńderiń jaqsy...» – dep jymııasyz...