Medısına • 10 Tamyz, 2022

«Jasyl dálizdiń» jaqsylyǵy mol

38 ret kórsetildi

Búginde Densaýlyq saqtaý kodek­siniń talaptaryna sáı­kes azamattar ómir ja­sy­nyń ár kezeńinde ártúrli dertti erte anyqtaý maq­sa­tynda skrınıngke shaqy­rylady. Bul tekserý – aýrýdy aldyn ala anyqtap, ońtaıly emdeý ádisin tańdaýǵa, ýaqtyly em-dom qabyldaýǵa kómek. О́ńirde engizilgen «jasyl dáliz» qaǵıdaty qaterli isikti der ýaqytynda aıqyndaýǵa múmkindik berip otyr. Pavlodar oblysy onkologııalyq aýrýlar boıynsha respýblıkada kósh bastap turǵany málim. Jergilikti aq jeleńdilerdiń sózine qaraǵanda, jyl basynan beri aıyqpas dertten 465 adam kóz jumǵan.

Skrınıngten ótý úshin emdelýshi turǵylyqty jeri nemese tirkelgen mekenjaıy boıynsha emhanaǵa ha­barlasýy kerek. Dárigerlerdiń aı­týynsha, profılaktıkalyq me­dı­sınalyq qaralý tolyǵymen aqy­syz. Tekseristi qarjylandyrý min­detti medısınalyq saqtandyrý júıe­siniń esebinen júzege asyrylady. Sondyqtan skrınıngten ótý úshin saqtandyrý mártebesi bolýǵa tıis. Atal­ǵan medısınalyq tekseris naq­ty bir aýrýlar úshin jáne belgili bir jas toptary úshin júrgiziledi. Aldymen 18 jasqa deıingi balalarǵa pedıatrdyń, ózge de dáriger maman­dardyń qaraýy, qan men zár taldaýy, medısınalyq-aspaptyq tekserýler júrgiziledi. Sáıkesinshe, balalar jyl saıyn kámeletke tolǵanǵa deıin profılaktıkalyq tekserýden ótýi shart. Sodan soń 30 jastan 70 jasqa deıingi eresekter qamtylady. Tekserýdiń bul túrine salalyq ma­man­dardyń konsýltasııasy men zerthanalyq-dıagnostıkalyq zert­teý­­ler kiredi. Al 40-70 jastaǵy er­ler men áıelder qan aınalymy jú­ıesi aýrýlaryn (arterııalyq gıpertenzııa, júrektiń ıshemııalyq aýrýy) jáne qant dıabetin erte anyqtaý úshin tekseristen ótkeni abzal. Sondaı-aq kóz aýrýy – glaýkomany erte anyqtaý úshin dıspanserlik esepte turmaǵan azamattar, sút bezi­niń qa­terli isigi men jatyr moıny oby­­ryn erte anyqtaý úshin 30-70 jas­­taǵy áıelder emhanada kútiledi.

– Bizdiń emhanamyzda qala bo­ıynsha 70 347 adam tirkelse, so­nyń 22 myńnan astamy bıyl skrınıngtik tekserýden ótýge tıis. Skrınıngtik tekserý ár jas shamasyna qaraı túrli dıagnozdardy anyqtaý maqsatynda júrgiziledi. Máselen, áıelderdiń jatyr moıny qaterli isigin anyqtaý úshin 30 jastan bastap tekserýden ótkizemiz. Sút beziniń qaterli isi­gine tekserý 40 jastan bas­ta­lady. Al erler men áıelder 50 jasqa tolǵanda toq jáne tik ishek qaterli isigi boıynsha táýekel tobyna jatqyzylady. Sondyqtan bul shamadaǵy emdelýshilerge mindetti túrde skrınıngten ótińizder dep es­ker­temiz, – deıdi Pavlodar qala­synyń №4 emhanasyndaǵy profılaktıka bóliminiń meńgerýshisi Aıgerim Qaıyrova.

Jyl basynan beri bul emhanada kolorektaldi qaterli isigine qatysty gomokýlt-testin tapsyrǵan 122 adamda aýrý kórsetkishteri baıqalǵan. Toq jáne tik ishektiń qatersiz isigi 69 adamda anyqtalyp, bir turǵynda onkologııalyq derttiń qa­terli túri tirkelipti. Sút bezi qater­li isigi bo­ıynsha 826 adam tir­keýge alynsa, jatyr moınynyń onkolo­gııalyq aýrý­laryna qatysty – 91, qan aınalym júıesinde derti asqynǵan 748 adam dıspanserlik esepte tur.

«Qant dıabetine shaldyqqan, glaý­koma dıagnozy qoıylǵan turǵyndar da mezgil saıyn tirkeledi. Bul adam­dardyń barlyǵy dıspanserlik esepke qoıylyp, qajetti em-dom jazylady. Onkologııalyq aýrý anyqtalǵan naý­qastardan bıopsııa alynyp, bir­den oblystyq onkologııalyq dıs­panserge jiberemiz. Ol jaqta tek­serýden ótip, isikke qaterli nemese qaterli emes degen sıpattama beriledi», dep túsindirdi dáriger maman.

Al oblystyq onkologııalyq dıs­panserdiń esebine súıensek, ótken jeti aıda óńir boıynsha 98 757 myń adam kolorektaldi qa­terli isik, sút bezi obyry jáne jatyr moıny qaterli isigi boıynsha tek­serýden ótken. Nátıjesinde, mamandar atalǵan negizgi úsh obyr túrine jańadan 82 adamnyń shal­dyq­qanyn anyqtapty. Negizgi dep otyrǵanymyz, Pavlodar oblysynda joǵaryda atalǵan qaterli isiktiń osy túrleri keń taralǵan. Onkologııalyq dıspanserdiń uıymdastyrý-ádis­temelik kómek bóliminiń meń­gerýshisi Ásem Asqarova búginde áıelderdiń sút bezi obyryna – 2 966 ana, jatyr moıny qaterli isigine – 1 041 jáne kolorektaldi qaterli isik túrlerine 599 turǵyn shaldyqqanyn aıtady.

– Áıelderde kezdesetin qaterli isik kóbinde 45-55 jastaǵylarda anyqtalýda. Tik jáne toq ishektiń obyry er jáne áıel adamdarda 50-55 jasta damı bastaıtynyn baıqaımyz. Osy jasqa jaqyndap qalǵan aǵa-apa­larymyz saqtanyp júrgeni durys. Aýrý aıtyp kelmeıdi. Adam óziniń dertke shaldyqqanyn bilmeı júre beretin jaǵdaılar jıi kezdesýde. Bizdiń dıspanserimizde aı saıyn «Ashyq esik» kúnderi ótkizilip, mamandarymyz kelýshilerge túrli konsýltasııa beredi. Osyny paıdalanyp, egde jastaǵy turǵyndar densaýlyǵyn kútýdiń joldaryn izdestirgeni abzal, – dep keńes berdi bólim meńgerýshisi.

Atap óterligi, oblysta jyl basynan beri «jasyl dáliz» qaǵıdaty negizge alynǵan. Iаǵnı naýqas adam mamandardan keńes alyp jáne ambýlatorııalyq jaǵdaıda qaterli isik bolýy múmkin degen kúdikke ilinse, ol túrli tekserýlerge kezekten tys baǵyttalady. Barlyq dıagnostıkalyq anyqtaý sharalary jıyny on segiz jumys kúni ishinde júrgiziledi eken. Bul jańashyldyq qaterli isik dıagnozyn qoıý kezinde em­delýshilerdiń dıagnostıkalyq qyz­­metterge qoljetimdiligin art­ty­rýǵa múmkindik berip otyr.

О́kinishke qaraı, jyl basynan beri óńirde obyr aýrýynan 465 adam qaıtys bolǵan. Mamandar qa­ter­li isikke shaldyqqandardyń deni Pavlodar qalasynda turatynyn aıtady.

 

Pavlodar oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Messı jeńiske jeteleı almady

Fýtbol • Búgin, 07:35

Shırek fınalǵa ótti

Tennıs • Búgin, 07:33

Tórtinshi orynǵa turaqtady

Tennıs • Búgin, 07:32

Jýrnalıster arasyndaǵy jarys

Qoǵam • Búgin, 07:30

Júldeniń aýyly alys emes

Sport • Búgin, 07:28

Shırek fınalǵa shyqqandar belgili

Sport • Búgin, 07:27

Barymtaǵa – «qarymta»

Qoǵam • Búgin, 07:25

Asyq atýdan álem chempıony

Ulttyq sport • Búgin, 07:24

Úzdik pedagogke – jeńil kólik

Bilim • Búgin, 07:22

Adam kapıtalyn arttyrýǵa arnalady

Ekonomıka • Búgin, 07:20

Jańa qundylyqtar – bılik ózegi

Pikir • Búgin, 07:18

Jańa reformaǵa senim zor

Pikir • Búgin, 07:16

Kóptiń kókeıindegini dóp basty

Pikir • Búgin, 07:15

Jol jaqsarmaı, is ońǵarylmaıdy

Pikir • Búgin, 07:13

Úmit sózi

Pikir • Búgin, 07:12

Bul – bolashaqtyń tańdaýy

Pikir • Búgin, 07:08

Ashyqtyqty arttyratyn ıgi ister

Qazaqstan • Búgin, 07:05

Quqyq ústemdigi – kelisim kepili

Qazaqstan • Búgin, 07:03

Judyryqtaı jumylý eldi jigerlendiredi

Saıasat • Búgin, 07:02

Erteńimiz úshin utymdy sheshim

Saıasat • Búgin, 07:00

Alashtyń aq joly ardaqtaldy

Saıasat • Keshe

Kemedeginiń jany bir...

Saıasat • Keshe

Kásip kózi – násip kózi

Ekonomıka • Keshe

Tuńǵysh tóraǵanyń toıy

Qazaqstan • Keshe

Ormanmen syrlasqan ǵalym

Aımaqtar • Keshe

Lývrda qalǵan shyraǵdan

Suhbat • Keshe

Sheberler sherýi

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar