Skrınıngten ótý úshin emdelýshi turǵylyqty jeri nemese tirkelgen mekenjaıy boıynsha emhanaǵa habarlasýy kerek. Dárigerlerdiń aıtýynsha, profılaktıkalyq medısınalyq qaralý tolyǵymen aqysyz. Tekseristi qarjylandyrý mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesiniń esebinen júzege asyrylady. Sondyqtan skrınıngten ótý úshin saqtandyrý mártebesi bolýǵa tıis. Atalǵan medısınalyq tekseris naqty bir aýrýlar úshin jáne belgili bir jas toptary úshin júrgiziledi. Aldymen 18 jasqa deıingi balalarǵa pedıatrdyń, ózge de dáriger mamandardyń qaraýy, qan men zár taldaýy, medısınalyq-aspaptyq tekserýler júrgiziledi. Sáıkesinshe, balalar jyl saıyn kámeletke tolǵanǵa deıin profılaktıkalyq tekserýden ótýi shart. Sodan soń 30 jastan 70 jasqa deıingi eresekter qamtylady. Tekserýdiń bul túrine salalyq mamandardyń konsýltasııasy men zerthanalyq-dıagnostıkalyq zertteýler kiredi. Al 40-70 jastaǵy erler men áıelder qan aınalymy júıesi aýrýlaryn (arterııalyq gıpertenzııa, júrektiń ıshemııalyq aýrýy) jáne qant dıabetin erte anyqtaý úshin tekseristen ótkeni abzal. Sondaı-aq kóz aýrýy – glaýkomany erte anyqtaý úshin dıspanserlik esepte turmaǵan azamattar, sút beziniń qaterli isigi men jatyr moıny obyryn erte anyqtaý úshin 30-70 jastaǵy áıelder emhanada kútiledi.
– Bizdiń emhanamyzda qala boıynsha 70 347 adam tirkelse, sonyń 22 myńnan astamy bıyl skrınıngtik tekserýden ótýge tıis. Skrınıngtik tekserý ár jas shamasyna qaraı túrli dıagnozdardy anyqtaý maqsatynda júrgiziledi. Máselen, áıelderdiń jatyr moıny qaterli isigin anyqtaý úshin 30 jastan bastap tekserýden ótkizemiz. Sút beziniń qaterli isigine tekserý 40 jastan bastalady. Al erler men áıelder 50 jasqa tolǵanda toq jáne tik ishek qaterli isigi boıynsha táýekel tobyna jatqyzylady. Sondyqtan bul shamadaǵy emdelýshilerge mindetti túrde skrınıngten ótińizder dep eskertemiz, – deıdi Pavlodar qalasynyń №4 emhanasyndaǵy profılaktıka bóliminiń meńgerýshisi Aıgerim Qaıyrova.
Jyl basynan beri bul emhanada kolorektaldi qaterli isigine qatysty gomokýlt-testin tapsyrǵan 122 adamda aýrý kórsetkishteri baıqalǵan. Toq jáne tik ishektiń qatersiz isigi 69 adamda anyqtalyp, bir turǵynda onkologııalyq derttiń qaterli túri tirkelipti. Sút bezi qaterli isigi boıynsha 826 adam tirkeýge alynsa, jatyr moınynyń onkologııalyq aýrýlaryna qatysty – 91, qan aınalym júıesinde derti asqynǵan 748 adam dıspanserlik esepte tur.
«Qant dıabetine shaldyqqan, glaýkoma dıagnozy qoıylǵan turǵyndar da mezgil saıyn tirkeledi. Bul adamdardyń barlyǵy dıspanserlik esepke qoıylyp, qajetti em-dom jazylady. Onkologııalyq aýrý anyqtalǵan naýqastardan bıopsııa alynyp, birden oblystyq onkologııalyq dıspanserge jiberemiz. Ol jaqta tekserýden ótip, isikke qaterli nemese qaterli emes degen sıpattama beriledi», dep túsindirdi dáriger maman.
Al oblystyq onkologııalyq dıspanserdiń esebine súıensek, ótken jeti aıda óńir boıynsha 98 757 myń adam kolorektaldi qaterli isik, sút bezi obyry jáne jatyr moıny qaterli isigi boıynsha tekserýden ótken. Nátıjesinde, mamandar atalǵan negizgi úsh obyr túrine jańadan 82 adamnyń shaldyqqanyn anyqtapty. Negizgi dep otyrǵanymyz, Pavlodar oblysynda joǵaryda atalǵan qaterli isiktiń osy túrleri keń taralǵan. Onkologııalyq dıspanserdiń uıymdastyrý-ádistemelik kómek bóliminiń meńgerýshisi Ásem Asqarova búginde áıelderdiń sút bezi obyryna – 2 966 ana, jatyr moıny qaterli isigine – 1 041 jáne kolorektaldi qaterli isik túrlerine 599 turǵyn shaldyqqanyn aıtady.
– Áıelderde kezdesetin qaterli isik kóbinde 45-55 jastaǵylarda anyqtalýda. Tik jáne toq ishektiń obyry er jáne áıel adamdarda 50-55 jasta damı bastaıtynyn baıqaımyz. Osy jasqa jaqyndap qalǵan aǵa-apalarymyz saqtanyp júrgeni durys. Aýrý aıtyp kelmeıdi. Adam óziniń dertke shaldyqqanyn bilmeı júre beretin jaǵdaılar jıi kezdesýde. Bizdiń dıspanserimizde aı saıyn «Ashyq esik» kúnderi ótkizilip, mamandarymyz kelýshilerge túrli konsýltasııa beredi. Osyny paıdalanyp, egde jastaǵy turǵyndar densaýlyǵyn kútýdiń joldaryn izdestirgeni abzal, – dep keńes berdi bólim meńgerýshisi.
Atap óterligi, oblysta jyl basynan beri «jasyl dáliz» qaǵıdaty negizge alynǵan. Iаǵnı naýqas adam mamandardan keńes alyp jáne ambýlatorııalyq jaǵdaıda qaterli isik bolýy múmkin degen kúdikke ilinse, ol túrli tekserýlerge kezekten tys baǵyttalady. Barlyq dıagnostıkalyq anyqtaý sharalary jıyny on segiz jumys kúni ishinde júrgiziledi eken. Bul jańashyldyq qaterli isik dıagnozyn qoıý kezinde emdelýshilerdiń dıagnostıkalyq qyzmetterge qoljetimdiligin arttyrýǵa múmkindik berip otyr.
О́kinishke qaraı, jyl basynan beri óńirde obyr aýrýynan 465 adam qaıtys bolǵan. Mamandar qaterli isikke shaldyqqandardyń deni Pavlodar qalasynda turatynyn aıtady.
Pavlodar oblysy
