Álem • 17 Tamyz, 2022

Elektr energııasynan bas tartý kimge utymdy?

974 ret kórsetildi

Eýropa jahandyq energııa baǵasynyń sharyqtaýyna baılanysty elektr qýatyn únemdeýge kóshti. Kosovo budan bylaı elektr qýatyn ımporttaýǵa shamasy joq ekenin málimdedi. Al Azııa elderi ázirge Reseıden alatyn elektr energııasynyń mólsherin azaıta qoıǵan joq.

Keshe Kosovonyń energııa taratýshy KEDS kompanııasy turǵyndarǵa elektr energııasynyń óshiriletinin resmı túrde málimdedi dep habarlaıdy Reuters agenttigi. «Elektr qýaty kúnine alty saǵat berilip, eki saǵat óshiriledi», dedi KEDS ókili Vıktor Býjala. Ol sonymen qatar Reseıden elektr energııasyn alýdy toqtatatynyn málimdedi. Sondyqtan elektr qýatyn únemdeýden basqa amal qalmaıdy. О́ıtkeni eldiń kómir elektr stansalary men jańartylatyn energııa kózderinen saǵatyna nebári 500 MVt óndiriledi, al tutyný saǵatyna 800 MVt-ty qurap otyr. V.Býjala jaryqtyń qaı ýaqytta qalypqa keletinin aıtpady. Kosovo bıligi bolsa otandyq óndiriske senýi kerektigin alǵa tartyp otyr. Son­daı-aq qańtarda úkimet elektr energııasyn tutynýdy shekteý maqsatynda krıptovalıýtany óndirýge tyıym salǵan bolatyn. Al jeltoqsan aıynda Kosovoda 60 kúndik tótenshe jaǵdaı jarııalandy, onda úkimet halyqty elektr qýatyn únemdeýge shaqyryp, energııa óndirýshilerge kóbirek qarjy bólýge tyrysty. Sonymen qatar mundaı daǵdarys kezinde otandyq KOSSTT elektr jelileriniń operatory eldiń soltústigindegi serbter kóp shoǵyr­lan­ǵan tórt mýnısıpalıtettiń tutyný­shylaryna budan bylaı tegin elektr qýatyn bermeıtinin málimdedi.

Sarapshylar Kosovo Eýropadaǵy eń kishkentaı jáne eń kedeı elderdiń biri bolǵanymen, elektr qýatyn josparly túrde óshirý Eýropanyń ózge elderi de budan úlgi alýǵa májbúr bolýy múmkin degen boljam aıtady. О́ıtkeni «Reseı men Ýkraına arasyndaǵy qaqtyǵys saldarynan munaı men gazdyń sharyqtap ketken baǵalary eýropalyq kóshbasshylardyń gaz tutynýdy azaıtýdyń kópjaqty ári kópjyldyq josparyn bir kúnde joq qylǵanyn kórip otyrmyz. Elektr energııasyna táýeldilik gazdan artyq bolmasa kem emes», dep pikir bildirdi The Guardian basylymyna halyqaralyq sarapshynyń biri.

Reseıden elektr energııasynyń ımportyn shektegen eldiń taǵy biri – Fın­lıan­dııa. Sáýir aıynda Fınlıandııanyń negizgi Fingrid energetıkalyq jelileriniń ulttyq operatory «Fingrid 2022 jyldyń 24 sáýirinde saǵat 01:00-den bastap Reseı Federasııasymen transshekaralyq baılanystardaǵy elektr qýatynyń ımportyn shektedi, endi 1300 MVt ornyna 900 MVt tasymaldanady», dep Reseıden elektr energııasynyń ımportyn úshten birge shektegenin habarlaǵan bolatyn. Al Fınlıandııadan Reseıge eksport kólemi ádettegideı 320 MVt bolyp ózgerissiz qaldy. Biraq 2025 jylǵa deıin el Reseı jaryǵynan tolyq bas tarta almaıdy.

О́tken jyldyń qazan aıynda «Inter RAO» mekemesiniń saýda blogynyń basshysy Aleksandra Panına kompanııa shetelge 20 mıllıard kVtsaǵ elektr energııasyn tasymaldaýdy josparlap jatqanyn, onyń ishinde Qytaıǵa eksportty jylyna 4 mıllıard kVt/saǵ-ǵa deıin (Qytaı Reseıden ishki energııa tapshylyǵyna baılanysty tasymaldaý kólemin kóbeıtýdi suraǵan) arttyrýdy kózdep otyrǵanyn málimdedi. Sondaı-aq Fınlıandııamen birge reseılik elektr energııasynyń eń iri tutynýshysy bolyp tabylatyn Baltyq jaǵalaýy elderine (Lıtva, Latvııa jáne Estonııa) jetkizý kólemin arttyrý da sóz boldy. Al ótken jyl qorytyndysynyń málimetine kóz salsaq, Qytaıǵa energııa eksporty – 30 paıyzǵa, 3,97 mlrd kVtsaǵ-qa deıin, Baltyq jaǵalaýy elderine – 37 paıyzǵa, 4,7 mlrd. Sondaı-aq Qazaqstanǵa jetkizý kólemi 43,4 paıyzǵa, 1,8 mlrd kVt/saǵ, Grýzııaǵa 3 esege – 1,7 mlrd kVt/saǵ, Mońǵolııaǵa 56 paıyzǵa, 0,49 mlrd kVt/saǵatqa deıin ósken. Degenmen 2020 jyly «Inter RAO»-nyń Eýropa men Qytaıǵa eksport kólemin qosa alǵanda, elektr energııasynyń saýdasynan túsken kirisi 53,6 mıllıard rýbldi quraǵan, bul 2019 jylmen salystyrǵanda 30 paıyzǵa az.

KPMG energetıka sektorynyń tá­jirı­­belik menedjeri Oleg Dýdıhın Fınlıan­dııanyń reseılik elektr ene­gııa­synyń ımportyn tolyq toq­tatý nusqasy ishinara Nord Pool Nord eýropalyq naryqtaǵy damyǵan saýdanyń arqasynda múmkin ekendigimen kelisedi. Alaıda aradaǵy aıyrmashylyǵyn tutynýshylar tóleýge májbúr bolady. «Sońǵy aılarda NordPool naryǵynda elektr ener­gııa­synyń quny búginde 100 eýro/mVt saǵatqa jetti, bul Reseı­den keletin ener­gııadan birneshe ese qymbat», dep atap ótti Vygon Consulting ókili. Oleg Dýdıhın sondaı-aq Reseı elektr ener­gııa­­sy qosymsha jaryq kózi jáne esh­qashan artyq bolmaıtynyn aıtady, «ásirese jańa atom elektr stansasyn iske qosý kezinde onyń qajeti sózsiz», deıdi ol.

Sońǵy jańalyqtar

Munaı men teńge baǵamyndaǵy táýekelder

Ekonomıka • Búgin, 00:23

Áleýmettik qyzmetterdi damytý ózekti

Qazaqstan • Búgin, 00:21

Elektr qýatyn óndirý ulǵaıady

Aımaqtar • Búgin, 00:19

Saıası júıeni túbegeıli jańartý

Saıasat • Búgin, 00:14

Ulttyq qundylyqtardy ulyqtaý

Pikir • Búgin, 00:06

Atomǵa alańdaǵan álem

Álem • Búgin, 00:04

Bıznestegi áıelder úlesi

Bıznes • Búgin, 00:01

Yrysty molaıtqan naýqan

Ekonomıka • Keshe

AQSh-qa eksport artty

Ekonomıka • Keshe

Qandastardyń hali qalaı?

Qoǵam • Keshe

Engel zańy

Qoǵam • Keshe

Qymyzhanadaǵy mýzeı

Qoǵam • Keshe

Án oqý

Rýhanııat • Keshe

«Áselim» áni

О́ner • Keshe

Jyr alyby dáripteldi

Qoǵam • Keshe

Uqsas jańalyqtar