Keshe Kosovonyń energııa taratýshy KEDS kompanııasy turǵyndarǵa elektr energııasynyń óshiriletinin resmı túrde málimdedi dep habarlaıdy Reuters agenttigi. «Elektr qýaty kúnine alty saǵat berilip, eki saǵat óshiriledi», dedi KEDS ókili Vıktor Býjala. Ol sonymen qatar Reseıden elektr energııasyn alýdy toqtatatynyn málimdedi. Sondyqtan elektr qýatyn únemdeýden basqa amal qalmaıdy. О́ıtkeni eldiń kómir elektr stansalary men jańartylatyn energııa kózderinen saǵatyna nebári 500 MVt óndiriledi, al tutyný saǵatyna 800 MVt-ty qurap otyr. V.Býjala jaryqtyń qaı ýaqytta qalypqa keletinin aıtpady. Kosovo bıligi bolsa otandyq óndiriske senýi kerektigin alǵa tartyp otyr. Sondaı-aq qańtarda úkimet elektr energııasyn tutynýdy shekteý maqsatynda krıptovalıýtany óndirýge tyıym salǵan bolatyn. Al jeltoqsan aıynda Kosovoda 60 kúndik tótenshe jaǵdaı jarııalandy, onda úkimet halyqty elektr qýatyn únemdeýge shaqyryp, energııa óndirýshilerge kóbirek qarjy bólýge tyrysty. Sonymen qatar mundaı daǵdarys kezinde otandyq KOSSTT elektr jelileriniń operatory eldiń soltústigindegi serbter kóp shoǵyrlanǵan tórt mýnısıpalıtettiń tutynýshylaryna budan bylaı tegin elektr qýatyn bermeıtinin málimdedi.
Sarapshylar Kosovo Eýropadaǵy eń kishkentaı jáne eń kedeı elderdiń biri bolǵanymen, elektr qýatyn josparly túrde óshirý Eýropanyń ózge elderi de budan úlgi alýǵa májbúr bolýy múmkin degen boljam aıtady. О́ıtkeni «Reseı men Ýkraına arasyndaǵy qaqtyǵys saldarynan munaı men gazdyń sharyqtap ketken baǵalary eýropalyq kóshbasshylardyń gaz tutynýdy azaıtýdyń kópjaqty ári kópjyldyq josparyn bir kúnde joq qylǵanyn kórip otyrmyz. Elektr energııasyna táýeldilik gazdan artyq bolmasa kem emes», dep pikir bildirdi The Guardian basylymyna halyqaralyq sarapshynyń biri.
Reseıden elektr energııasynyń ımportyn shektegen eldiń taǵy biri – Fınlıandııa. Sáýir aıynda Fınlıandııanyń negizgi Fingrid energetıkalyq jelileriniń ulttyq operatory «Fingrid 2022 jyldyń 24 sáýirinde saǵat 01:00-den bastap Reseı Federasııasymen transshekaralyq baılanystardaǵy elektr qýatynyń ımportyn shektedi, endi 1300 MVt ornyna 900 MVt tasymaldanady», dep Reseıden elektr energııasynyń ımportyn úshten birge shektegenin habarlaǵan bolatyn. Al Fınlıandııadan Reseıge eksport kólemi ádettegideı 320 MVt bolyp ózgerissiz qaldy. Biraq 2025 jylǵa deıin el Reseı jaryǵynan tolyq bas tarta almaıdy.
О́tken jyldyń qazan aıynda «Inter RAO» mekemesiniń saýda blogynyń basshysy Aleksandra Panına kompanııa shetelge 20 mıllıard kVtsaǵ elektr energııasyn tasymaldaýdy josparlap jatqanyn, onyń ishinde Qytaıǵa eksportty jylyna 4 mıllıard kVt/saǵ-ǵa deıin (Qytaı Reseıden ishki energııa tapshylyǵyna baılanysty tasymaldaý kólemin kóbeıtýdi suraǵan) arttyrýdy kózdep otyrǵanyn málimdedi. Sondaı-aq Fınlıandııamen birge reseılik elektr energııasynyń eń iri tutynýshysy bolyp tabylatyn Baltyq jaǵalaýy elderine (Lıtva, Latvııa jáne Estonııa) jetkizý kólemin arttyrý da sóz boldy. Al ótken jyl qorytyndysynyń málimetine kóz salsaq, Qytaıǵa energııa eksporty – 30 paıyzǵa, 3,97 mlrd kVtsaǵ-qa deıin, Baltyq jaǵalaýy elderine – 37 paıyzǵa, 4,7 mlrd. Sondaı-aq Qazaqstanǵa jetkizý kólemi 43,4 paıyzǵa, 1,8 mlrd kVt/saǵ, Grýzııaǵa 3 esege – 1,7 mlrd kVt/saǵ, Mońǵolııaǵa 56 paıyzǵa, 0,49 mlrd kVt/saǵatqa deıin ósken. Degenmen 2020 jyly «Inter RAO»-nyń Eýropa men Qytaıǵa eksport kólemin qosa alǵanda, elektr energııasynyń saýdasynan túsken kirisi 53,6 mıllıard rýbldi quraǵan, bul 2019 jylmen salystyrǵanda 30 paıyzǵa az.
KPMG energetıka sektorynyń tájirıbelik menedjeri Oleg Dýdıhın Fınlıandııanyń reseılik elektr enegııasynyń ımportyn tolyq toqtatý nusqasy ishinara Nord Pool Nord eýropalyq naryqtaǵy damyǵan saýdanyń arqasynda múmkin ekendigimen kelisedi. Alaıda aradaǵy aıyrmashylyǵyn tutynýshylar tóleýge májbúr bolady. «Sońǵy aılarda NordPool naryǵynda elektr energııasynyń quny búginde 100 eýro/mVt saǵatqa jetti, bul Reseıden keletin energııadan birneshe ese qymbat», dep atap ótti Vygon Consulting ókili. Oleg Dýdıhın sondaı-aq Reseı elektr energııasy qosymsha jaryq kózi jáne eshqashan artyq bolmaıtynyn aıtady, «ásirese jańa atom elektr stansasyn iske qosý kezinde onyń qajeti sózsiz», deıdi ol.
