Túrkistan oblysynyń ákimi О́mirzaq Shókeev jyl basynan beri 200-den astam kezdesý ótkizgen. Halyqpen kezdesý kezinde 1 myńnan astam másele kóterilgen. Halyqty tolǵandyrǵan jalpyǵa ortaq máselelerdiń basym bóligi búginde júzege asty. Keı máselelerdi sheshýge, ıaǵnı zań aıasynda bıýdjetten qarjy bólip, qarastyrý úshin ýaqyt qajet. Joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı oblys turǵyndarymen kezdesýler jáne olardyń erkin formatta ótkizilýi bılik pen turǵyndar arasynda ashyq dıalog ornaǵanynyń bir belgisi. Al endi kezdesýlerde kóterilgen máseleler qalaı sheshimin tabýda? Sharýany nemese dárigerdi, jalpy aýyl halqyn alańdatqan, kópshiliktiń kókeıinde júrgen máseleler jergilikti jáne oblys deńgeıindegi bılikke jetkizildi, nátıje qandaı? Saralap kórelik.
О́ńir turǵyndary, ásirese ońtústik aýdandarda kóterilgen myńnan astam máseleniń biri – aǵyn sýǵa baılanysty. Mysaly, oblys ákiminiń Jetisaı jáne Maqtaaral aýdandarynda ótken kezdesýlerinde turǵyndardan osy aǵyn sýǵa qatysty kóp ótinish túsken. Bul baǵytta qandaı jumystar atqaryldy? Jetisaıdaǵy «Tik drenajdy uńǵymalardy paıdalaný» óndiristik bólimshesi eki aýdandaǵy sýarmaly egistik alqaptarynyń ırrıgasııalyq-melıoratıvtik jaǵdaıyn jaqsartý, jerasty sýynyń deńgeıin bir qalypty jaǵdaıda ustaý, jerdiń tuzdaný mólsherin azaıtýmen aınalysady. Eki aýdandaǵy 731 tik drenajdy uńǵymanyń 392-si Jetisaı aýdanyna qarasty eken. Búginde Jetisaı aýdanynda 170 tik drenajdy uńǵyma jumysqa jaramdy. Qyzylqum, Sh.Dildábekov, Maqtaly, J.Eralıev, Abaı, Yntymaq aýyldyq okrýgterinde másele áli de ózekti. «Qazsýshar» RMK Túrkistan fılıalyna qarasty óndiristik bólimsheniń esebinde tik drenajdardyń 318-i jumysqa jaramdy, al 42 danasy qaıtadan qalpyna keltirýdi qajet etetini aıtylǵan. Tik drenajdy 360 uńǵyma 72 205,6 gektar sýarmaly jerdiń jerasty sýlarynyń deńgeıin tómendetip, topyraqtyń qunarlylyǵyn jaqsartady. Maqtaaral aýdany aýmaǵynda PÝID-2 jobasy arqyly 150 dana tik drenajdardyń qurylys jumystary júrip jatyr. Ol jumysqa qosylǵan jaǵdaıda 45 786 gektar jerdiń qunarlylyǵyn arttyrady. Al Jetisaı aýdany, Asyq ata óńirindegi jobalanǵan 210 tik drenaj iske qosylǵan jaǵdaıda 18 008,4 gektar sýarmaly jerdiń jaǵdaıy jaqsarady. Tik drenajdardyń jobalaý jumystary aıaqtalyp, memlekettik saraptamaǵa tapsyrylǵan. Jospar boıynsha jumys bıyl tórtinshi toqsanda bastalýy kerek. K-30 kanaly «Dostyq» respýblıkaaralyq magıstraldy kanalynan bastaý alyp, jalpy Jetisaı aýdanyndaǵy 4 eldi mekendegi 13 034 gektar jerdi sýmen qamtamasyz etýge negizdelgen. Qazir jumystyń 59 paıyzy aıaqtalypty. Alaıda qurylys materıaldarynyń quny kúrt ósý saldarynan jobaǵa qosymsha qarjy qajettiligi týyndaǵan. Tapsyrys berýshi tarapynan Qarjy mınıstrligine tolyq qujattar ázirlenip, jumystar atqarylýda. Bul oraıda oblys ákimi aǵyn sý máselesi myńdaǵan turǵyn úshin asa ózekti ekenin aıta kele, tapsyrys berýshi jáne merdigermen birge osy baǵytta jumysty shıratýdy tapsyrdy. Myrzashóldikter kókeıde júrgen saýaldaryn qoıyp, ózekti máselelerdi qozǵaǵan kezdesýde О́mirzaq Shókeev Maqtaaral aýdanynyń máselelerimen jaqsy tanys ekenin aıtty. Qazir oblystyń 60 paıyzy gazdandyryldy. Túrkistan qalasynda gazben qamtý eselep artyp, tolyq qamtyldy. Qubyrlar salynǵanymen 2013 jyldan beri gaz taratýshy iri kompanııalarmen túsinispeýshilik bolyp, gazdandyrý saıabyrsyp turǵan. Bul máseleni arnaıy jetkizgen soń Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev tapsyrma berip, gaz taratý isi jandandy. 2025 jylǵa deıin óńirdiń 70 paıyzy gazben qamtylýy tıis. Bıyl Maqtaaral aýdanynda halyqty tabıǵı gazben qamtamasyz etý úshin 9 nysannyń qurylysyna qarjy bólinip, jumys júrip jatyr. Bıyl el ıgiligine beriledi. Kezdesýde aıtylǵan sózder jerde qalmaıdy», dedi О́.Shókeev.
Kezdesýde maqtaaraldyq kópbalaly ana AÁK alatyn otbasylardyń balalaryna mektep formasyn alý máselesin kóterdi. О́ńir basshysy bul másele shuǵyl zerdelenip, oblystyq bıýdjetten 1,9 mlrd teńge qaralyp, 52 myńnan astam oqýshyǵa mektep formasy áperilip jatqanyn málimdedi. Oblys ákiminiń maqtaaraldyqtarmen sáýir aıyndaǵy kezdesýinen keıin birqatar másele sheshimin tapqan. Atap aıtsaq, Atakenttegi tik drenajdar uńǵymalarynyń eski nasostary qýattylyǵy joǵary jańa nasostarǵa aýystyryldy. Igilik aýylynda dárigerlik ambýlatorııanyń qurylysy bastalǵan. Bıyl tapsyrylady. Iirjar aýyldyq okrýgi, Alash eldi mekeniniń gaz qubyrlarynyń qurylysy qarqyn aldy. Iirjar eldi mekeniniń aýyz sý qubyryn qaıta qurý jumystary júrgizilýde. El usynysyna oraı О́rkenıet eldi mekeninde 200 oryndyq tıptik úlgidegi mekteptiń qurylys montaj jumystary bastalǵan. «Aýyl – el besigi» jobasy aıasynda 9 eldi mekende 28 joba iske asyrylýda.
Al Jetisaı aýdanynda sáýirdegi kezdesý men jeke qabyldaý barysynda 30-dan asa másele kóterilse, búginde onyń basym bóligi óz sheshimin tapqan. Jetisaı qalasyndaǵy 5 qabatty 6 turǵyn úıdiń aýlasyn abattandyrý úshin qarjy bólindi. J.Eralıev aýyldyq okrýginiń eldi mekenderiniń aýyz sý júıeleri men sý ólsheý shkaftaryn, Ǵ.Muratbaev eldi mekeniniń aýyz sý júıelerin aǵymdaǵy jóndeý jumystaryna tıisti qarjy qarastyrylyp, jumys bastalyp ketti. Jyly sý aýyldyq okrýgine qarasty oblystyq mańyzy bar KH-9 avtomobıl jolynyń boıynan uzyndyǵy 1,6 shaqyrym bolatyn aıaqjol salý jumystary júrip jatyr. Qyrkúıekte jol tapsyrylady. Respýblıkalyq bıýdjetten Qaraqaı aýyldyq okrýginde «Jetisaı» gaz taratý stansasyn (AGTS) salý úshin tıisti qarjy bólindi. Búginde Jetisaı aýdanynda jalpy quny 3,7 mlrd teńge bolatyn 4 mekteptiń qurylysy júrgizilýde. Jyl qorytyndysymen bir nysan paıdalanýǵa tapsyrylady, 3 nysan 2023 jylǵa ótpeli. Turǵyndardy úımen qamtamasyz etý maqsatynda Jetisaı qalasynda 5 turǵyn úıdiń qurylysy qolǵa alynǵan. Bıyl paıdalanýǵa beriledi. Budan bólek, Jetisaı qalasy aýmaǵynda 80 gektar jer telimine ınjenerlik ınfraqurylym, ıaǵnı gaz jáne káriz júıesin tartý jumystary júrgizilýde. Aýdannyń ınjenerlik ınfraqurylym júıesin damytý maqsatynda 3 eldi mekendi aýyz sýmen qamtý jumystary bastalǵan. Nátıjesinde, Maqtaly aýyldyq okrýgi, Maqtaly eldi mekeni aýyz sýmen qamtamasyz etiledi. «Aýyl – el besigi» jobasy boıynsha 35 joba iske asyrylýda. Al kúni keshegi kezdesýde turǵyndar áleýmettik nysandar salý, AÁK alý, áleýmettik jaǵdaıdy jaqsartý baǵytynda ótinishterin jetkizdi.
О́ńirdiń aýdandaryndaǵy kezdesýlerde turǵyndar tarapynan aıtylǵan shaǵym-ótinish, talap-tilekter sóz júzinde qalmaı, osylaısha, birtindep sheshimin tabýda.
Túrkistan oblysy
