Bilim • 19 Tamyz, 2022

Balabaqsha ma, álde mektep pe?

12455 ret kórsetildi

Besqaraǵaıda mektep oqýshylary balabaqshada oqyp júr. 2000 jyldardyń basynda aýdan ortalyǵyndaǵy Q.Rysqulbekov atyndaǵy orta mektepte oqıtyn balalardyń sany kúrt kóbeıgendikten amalsyzdan oqýshylardyń jartysyn aýyldaǵy balabaqshaǵa kóshirýge týra kelgen. Arada 20 jyldan artyq ýaqyt ótse de qaraǵaıly óńirdiń halqy jańa bilim berý ǵımaratyna jarymaı keledi.

100 balaǵa kabınet jetispeıdi

Boras orta mektep-baqsha­sy­nyń qalyptasý tarıhy qysqasha al­ǵanda osylaı. Aýdandyq bi­lim bóliminiń basshysy Samat Omar­ǵazınniń aıtýynsha, qazir munda birinshi qabatta 135 bala 6 topqa bólinip, mektepke de­ıin­gi bilimmen qamtylyp ke­ledi. Ekin­shi qabatynda 400-ge jýyq oqý­shy eki aýysymda bilim alyp júr.

«Aldaǵy oqý jylyna 404 bala kelip, eki aýysymda oqıdy dep kútilip otyr. Munda sabaq oqý­ǵa arnalǵan 11 kabınet qana bar. Demek 100 balaǵa kabınet jetispeıtinin baıqaýǵa bolady. Shyǵys Qazaqstan oblysynyń qaramaǵynda bolǵan kezimizde óńir basshysynan osy máseleni sheship berýdi suraǵanbyz. Osy mektep 2023 jyldyń tizimine kirgizilgen bolatyn. Danıal Ahmetov óńirge kelgen kezde bıyl jobalyq-smetalyq qu­jaty daıyn bolady dep aıtqan edi. Alaıda jańa oblys qu­ryl­ǵan soń, bul prosedýradan qaıta ótýimizge týra keledi. Sondyqtan Abaı oblysynyń ákimi Nurlan Uranhaev bul máseleniń sheshilýine septesedi degen úmittemiz. Nege deseńiz, bul – birinshi kezekte balabaqsha. Orta bilim berýdiń talaptaryna sáıkes kelmeıdi. Ekinshiden, bul ǵımaratqa kúrdeli jóndeý júr­gi­zý qajet. Uzaq jyldan beri mektep-baqshany jón­deý­ge qarajat bólinbeı keledi», dedi S.Omarǵazın.

Jańa balabaqsha qırap jatyr

Aýdan ortalyǵyndaǵy «Aına­laıyn» balabaqshasynyń ashyl­­ǵanyna 8 jyl ǵana bolǵan. Áıt­se de «Aınalaıyndy» aınalyp ótseńiz onyń qabyrǵa­la­rynyń jaryqshaqtan kórin­beı­ti­nin baıqaýǵa bolady. Apatty dep tanylǵan balabaqsha 2014 jyly shamamen 225 mln teńgege salynǵan-dy. Munda 90 bala 4 topqa bólinip, mektepke deıingi bilimmen qamtylýǵa tıis edi. Dese de kóktem saıyn aýdan hal­qyn mazalaıtyn jerasty sý­lary sal­darynan bilim berý ǵımaraty bú­line bastaǵan.

«Jerasty sýlary kóterilip, ókinishke qaraı, balabaqshanyń edeni búlinip ketti. Osyǵan baılanysty «Altaı Sáýlet» kompanııasy tıisti saraptamany jasap berdi. Jobalyq-smetalyq qujat daıyndalyp, jóndeý ju­mystaryna shamamen 72 mln teńge bólinýge tıis bolatyn. Byltyr oblys ortalyǵynda qu­ry­­lysqa qajetti qarajatty qor­ǵap shyq­qan edik. Bıyl kóktemde jón­deý jumystary bas­talýy kerek edi. Biraq jańa ákimshilik aýmaqqa bólingendikten bul qarajatty Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimdigi ózderinde qaldyrdy. Bul jaǵdaıdyń saldarynan 90 bala úılerinde oty­rý­ǵa májbúr», dedi aýdandyq bilim bóliminiń basshysy.

Bashkólde 10-11 synyp jabyla ma?

Budan basqa besqara­ǵaı­lyq­­tar Bashkóldegi orta mek­tepte 10-11 synyptyń jaby­la­tynyna alańdaýly. Ata-ana­lar bul týra­ly oqý jylyna jarty aı qalǵanda ǵana habar­lan­dy­ryl­ǵanyna narazy. Abaı oblysy bilim basqarmasynyń basshysy Nurjan Ahmetqalıev aıt­qan­daı, bul máseleni ret­teýdiń joldary bar.

«Qazir bilim bóliminiń ókil­deri oqýshylardy mektep-ınter­natqa ornalastyrýdy usyndy. Mektep shaǵyn bolǵandyqtan, 10-11 synyptardy jabý týraly sheshim qabyldandy. Oqý-aǵartý mınıstrliginiń talabyna sáıkes oqýshylardyń kontıngenti 81%-dan tómen bolmaýy qajet. Al atalǵan mektepte onyń kórsetkishi – 65%. Aýdanda tekserý komıssııa­sy bo­lyp, osyndaı uıǵarymǵa kelgen», dedi N.Ahmetqalıev.

Desek te bul usynysty bar­lyq ata-ana jyly qabyldady dep aıtý qıyn. Sol sebepti oqýshylardy aýdanda qyzmet etip turǵan negizgi mektepterge tasymaldaý múmkindikteri de pysyqtalyp jatyr.

Balabaqshanyń ǵımaraty qaıtarylady

Aýdandaǵy bilim berý sala­syn­daǵy ahýalmen tanysqan oblys ákimi Nurlan Uranhaev barlyq ózekti máseleni júıeli túrde sheshýge kúsh salynatynyn jetkizdi.

«Jylandy aýylynda offteık kelisimsharty negizinde mektep salynyp jatyr. Bıyl tapsyrylady dep kózdelip otyr. Besqaraǵaıdaǵy mektep-baqshanyń qyzmetimen tanysyp shyqtym. Sondaı-aq apatty balabaqshanyń jaǵdaıyna qanyqtyq. Qazir kúrdeli jón­deý jumystaryna jobalyq-smetalyq qujaty daıyndalyp jatyr. Bul bıyl jóndeletin bolady. Josparda 300 oryn­dyq mekteptiń qurylysy tur. Ony 600 orynǵa aýystyramyz. Sóıtip balabaqshada qańta­ry­lyp otyrǵan oqýshylar ta­lapqa sáıkes mektepte bilim ala­dy. Al balabaqshanyń ǵıma­raty ózderine qalady», dedi N.Uranhaev.

Bıyl aýdan boıynsha 1-sy­nyp­tyń tabaldyryǵyn 264 bala attaıdy dep josparlanyp otyr. Tutastaı alǵanda, bıylǵy oqý jylyndaǵy oqýshylardyń sany 3 myńǵa jetýge tıis.

 

Abaı oblysy,

Besqaraǵaı aýdany

Sońǵy jańalyqtar

Munaı men teńge baǵamyndaǵy táýekelder

Ekonomıka • Búgin, 00:23

Áleýmettik qyzmetterdi damytý ózekti

Qazaqstan • Búgin, 00:21

Elektr qýatyn óndirý ulǵaıady

Aımaqtar • Búgin, 00:19

Saıası júıeni túbegeıli jańartý

Saıasat • Búgin, 00:14

Ulttyq qundylyqtardy ulyqtaý

Pikir • Búgin, 00:06

Atomǵa alańdaǵan álem

Álem • Búgin, 00:04

Bıznestegi áıelder úlesi

Bıznes • Búgin, 00:01

Yrysty molaıtqan naýqan

Ekonomıka • Keshe

AQSh-qa eksport artty

Ekonomıka • Keshe

Qandastardyń hali qalaı?

Qoǵam • Keshe

Engel zańy

Qoǵam • Keshe

Qymyzhanadaǵy mýzeı

Qoǵam • Keshe

Án oqý

Rýhanııat • Keshe

«Áselim» áni

О́ner • Keshe

Jyr alyby dáripteldi

Qoǵam • Keshe

Uqsas jańalyqtar