Onyń ustazy – tabıǵat

Onyń qolynda únemi aq paraqty bloknot pen qaryndash júretin. Birde oǵan synyp jetekshisi Roza Muhammedqyzy «sýretti kóshirip sala berme, óz betińshe erkin sýretter sal» degen aqyl-keńes aıtady. So­dan soń erkin oılaýǵa, tabıǵatty aralap, onyń syry men sıqyryn aq qaǵaz betine, maıly boıaýmen salýǵa talpynys jasaıdy. Osyndaı izdenis pen qushtarlyq onyń esimin elge tanytty. Keshegi bala sýretshi búgin eliniń sýret óneri salasyna eńbek sińirgen qaıratkerge aınaldy.

«Aldyma qoıǵan basty arman , maq­satym – Ábilhan Qasteev sııaqty sýretshi bolý edi. Ol kisiniń salǵan peızaj­dyq sýreti meniń naǵashy apaıymnyń úıin­de ilýli tura­tyn». Áne, sol ilýli turǵan Qasteevtiń sal­ǵan sýreti onyń bala armanyn ushtap, qııań­darǵa, tipti óner kókjıegine samǵatty. Ábil­handaı ar­daqty sýretshini ózine ustaz sana­ǵan Hamıt Faızýllınniń qylqalamy da nashar týyndylar salǵan emes.

Mamyr aıynyń orta sheninde onyń otbasy Jońǵar alataýynyń ete­gindegi Burhan, Manjý, Jıren aıǵyr, Tekshe sııaqty jaı­laý­larynyń birine qo­nys­tanatyn. Osy kezde aýyl áıelderiniń jumystan tys kez­degi úı tirshiligine baılanysty qosymsha taǵy bir ábigerligi bastalatyn. Ol kıiz basý ju­mysy edi. Apalary kıiz basqanda aınal­soqtap qasynan shyqpaıtyn bala sýret­shi qazaq ómirindegi keı qubylystarǵa, turmystyq zattardaǵy boıaýlarǵa qyzyǵyp, ony úlkenderden surap, jónin bilýden ja­lyqpaıtyn. Kıiz basýǵa arnalǵan túrli-tústi jún úıindileri qyzyl, jasyl, kúl­gin, kók tústermen qatar jasyl, sary, alqyzyl tústerge boıalatyn. Sol kóz tartar boıaýlardy kórgende onyń kózi jaınap, qýanǵannan qol shapalaqtap, tipti esi shyǵa aıqaılaıtyn. Sosyn óz jumysymen ábiger bolyp júrgen apasynan: «Apa, myna júnderdi qaıdan aldyń, myna boıaýlar qoıdyń ústinde nege joq?» degen suraq qoıatyn. Apasy boıaýdyń qaladan keletinin, aq júnderdi onymen boıaıtynyn aıtyp, túsindiretin.

Eseıe kele ol sýretshi bolyp qalyp­tas­qan kezde osy tústerdiń qanyqtyǵy men taza­lyǵy onyń palıtrasynan oıyp oryn aldy. Boıaýlar tazalyǵy ónerdegi ómirlik ustanymy boldy.

Sýretshi Hamıt Faızýllın boıaý tús­te­rimen qatar onyń mán-maǵynasyn tereń túsinýge tyrysty. Qandaı tústi qaı kezde paı­dalaný kerektigin anyq biletin qyl­qalam sheberine aınaldy. Árbir tús belgili bir maǵynaǵa ıe ekenin de ol óziniń salǵan týyndylarymen dálel­dep bere aldy. So­syn ol boıaýlar syry degen uǵymnyń aıasynda «Qyzylqııa. Urpaq jalǵasy», «Shapqyn­shylyq», «О́mir tynysy», «Jaryq pen qa­rańǵy», «Itshilegen ómir», «Dúnıe jalǵan» dep atalatyn birneshe kartına jazdy.

Onyń ustazy – tabıǵat. Sol úshin de ol kóptegen kartınasyn tabıǵat­tan aldy, jurtqa usyndy. Sońǵy kezde ol túbegeıli peızaj janrynda qylqala­myn siltep júr. Nátıjesi jaman emes. 2021 jyly Ýk­raına memleketinde ótken Álemniń úzdik peı­zajıst sýretshileriniń halyqaralyq kór­mesinde laýreat atanyp, Dıplom men altyn Sertıfıkat jáne estelik medalǵa ıe boldy. Zerttep kórsek, sýretshiler úshin mundaı syılyq 5 jylda bir ret qana beriledi eken.

Sóz arasynda oǵan «Sýretteri­ńiz­di satasyz ba? Kimder alady?» degen suraq qoıdyq. Ol: «Sýretteri sa­tyl­ma­ǵan sýretshi beıshara deıdi eken. Postım­pressıonıst sýretshi Van Gogtyń tirisinde bir ǵana sýreti satylǵan eken. Al qazir ol sýretshiniń jumystary júzdegen mıllıon dollar turady. Bul qatarǵa taǵy on shaqty sýretshini qosýǵa bolady. Ash-jalańash júrse de, ónerin tastamaǵandar. Men de sal­ǵan sýretterimdi satamyn. Bireýleri nege arzan satasyń dese, ekinshi bireýi tym qymbat deıdi. Keı­bireýleri oı neń ketti, bir jumysyńdy bere sal­maısyń ba, bylaı-bylaı súıkeı sala­syń ǵoı deıdi shirkinder. Onyń artyn­da qansha eńbek, qansha jol júrý, mate­rıaldyq shyǵyndar turǵanynda bizdiń baýyrlardyń sharýasy joq. Týǵan kúnderde, úılený toılarynda syılap ta júrmin. Kartına­larymdy kóbinese órkenıeti, mádenıeti damyǵan memleketterdiń azamattary, kol­lek­sıonerleri alady», dedi. Shynynda, bul eń­bekti satý emes, eńbekti baǵalaý bol­maq. Eýro­pada kez kelgen úıde joq degende 6-7 kartına ilýli turady. Olar sol kartınalardan rýhanı lázzat alady. Estetıkalyq, talǵampazdyq mádenıetin kóteredi.

Hamıt Faızýllınniń keremet bir týyndysy Jeltoqsan oqıǵasyna arnal­ǵan. Bul sýrette jan, ulttyń dili, dala minezi, tipti meıirim menmundalap tur. Qaıta-qaı­ta qaraı berýden kóz jaly­ǵar emes. 2006 jyly Jeltoqsan oqıǵa­sy­na 20 jyl tolý qarsańynda, qaza bol­ǵan bozdaqtarǵa bir kartına arnaý onyń ­oıynda boldy. Sol sebepti ol Jeltoq­san alańyn aınalyp, rýh alańyn oımen kezdi. Osy kartınasyn qalaı salǵany týraly ol: «1986 jyly biz aýylda edik. Kó­zime birden «aq úı» tústi. Sol kezdegi «Kom­par­tııa­­nyń ortalyq komıteti» ornalasqan ǵı­ma­­rat. Iаǵnı jebe osy úıden atyldy. Bar­lyq buı­ryq osy úıden shyǵyp jatty emes pe? Beı­kúná jastardyń qyzyl qany tó­gilgen aq qar ústine jastyq pen mahab­bat­tyń sımvoly bol­ǵan raýshan gúlderi keldi kóz aldyma. Aqboz aty­nan túsip, urpaqtarynyń batyrlyǵy­na ­taǵ­zym etip, keń dalanyń gúlderin alańǵa qoıyp jatqan Saq jaýyngeriniń beınesi kóz aldyma kóldeneńdedi», dep ótken shaqty eske aldy.

Alańda turǵan Táýelsizdik monýmen­ti oǵan áser bergen bolýy kerek. Mine, atalǵan kar­tınanyń týý sebebi osylaı edi. Siz sý­retti bajaılap qarasańyz, bári aıqyn kóri­nip tur. Ult taǵdyry, rýh aınasy, tipti ót­ken kúnniń elesi de sonda jasyrynǵan sııaqty.

Ol – ańshylyq taqyrybynda kartınalar jazýdy unatatyn sýretshiniń biri. «Ań­shy tańy», «Qansonardan qaıt­qanda», «Qaby­landarmen ań aýlaý» sııaqty kartınalar onyń qorjynyn toltyrdy. Qazaq saıatshylary buryn ańǵa shyqqanda tazy ıtterdiń ornyna qabylandardy ertip ań aýlaǵanyn qylqamnyń qudiretimen jas urpaqqa túsindirdi. Maıtalman qylqalam ıegeri Hamıt Faızýllın týraly jazylyp ta jatyr, áli talaı jazylar. Biraq biz onyń óz týyndylarynda qazaqy ómir men alýan túrli boıaýdy sátimen sáıkestirip, tereń úndestirgenin aıtqymyz keldi. Taǵy da aıtarymyz, onyń ustazy – tabıǵat.