Ekonomıka • 04 Qyrkúıek, 2022

Tranzıttik kólikter dızel otynyn quıyp áketýde

450 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

О́ńirdegi janarmaı quıý stansalary (JQS) ókilderiniń aıtýynsha, búginde ishki naryqta dızel otynyna shamadan tys joǵary sura­nys baıqalady. Reseı, О́zbekstan jáne Qyr­ǵyzstanmen shekaralas aımaqtarda traktor otynyna suranys artyp ketken. Suranystyń eselenýinen Qazaqstanda janar-jaǵarmaıdy tutyný kólemi ósýde. Bul másele atalǵan mem­­le­ketterden tranzıtpen ótetin aýyr júk kólik­teriniń dızeldi kóp mólsherde quıyp áketýi saldarynan týyndap otyr. Kontra­ban­dalyq jolmen shyǵarý faktileri de az emes.

Tranzıttik kólikter dızel otynyn quıyp áketýde

«QazMunaıGaz» kompanııasynyń basqarma tóraǵasynyń munaı óńdeý jáne munaı hımııasy jónindegi orynbasary Arman Qaıyrdenov munaı óńdeý men munaı ónimderin óndirý kólemi jyl saıyn turaqty ósip kele jatqanyn aıtady. Úsh iri MО́Z-diń 2022 jylǵa arnalǵan munaı óńdeý jospary 2021 jylmen salystyrǵanda shamamen 1 mln tonnaǵa ulǵaıdy. Osylaısha, bıyl QMG 17 mln tonnaǵa jýyq munaı óńdeıdi. Bul rette zaýyttar eń joǵary qýatynda jumys istep tur, soǵan oraı jabdyqtardyń tehnıkalyq jaǵdaıy táýlik boıy baqylaý júrgizýdi talap etedi.

JQS ókilderiniń sózine súıensek, búginde ishki naryqta dızel otynyna suranys shamadan tys artyp otyr. Reseı, О́zbekstan jáne Qyrǵyzstanmen shekaralas óńirlerden tapsyrys kóp túsedi. Soǵan qaraǵanda tranzıttik júk kólikteri traktor otynyn molynan quıyp áketedi. Dızeldi syrtqa shyǵarý boıynsha kontrabandalyq áreketter de baıqalyp qalyp júr. Munyń bárine shekaralas elderdegi dızel otynynyń baǵasy bizge qaraǵanda arzan bolǵany áser etedi. Qazaqstanda dızel otynynyń bólshek saýdadaǵy quny Reseıge qaraǵanda 1,5 ese arzan. Tamyz aıynda kórshi eldiń janarmaı quıý stansalarynda dızel baǵasy lıtrine 429 teńge bolsa, Qazaqstanda ortasha alǵanda 238 teńgeden satyldy. Nátıjesinde baǵasy arzan qazaqstandyq otyn shekara asyp, kórshi elderdiń naryǵy qaryq bolyp otyr. Qazir Qazaqstan men Reseıge Ortalyq Azııa elderinen aýylsharýashylyq taýarlary jáne jemis-kókónis ónimderiniń belsendi tasymaldanýy da atalǵan ónimniń syrtqa baqylaýsyz aǵylýyna jol ashyp berýde.

Qazaqstanda dızel otynyn aǵymdaǵy tutyný kólemi 2020 jylmen salystyrǵanda keminde 800 myń tonnaǵa ósedi dep boljanyp otyr. Eki jyl buryn bul kórsetkish 4,7 mln tonna bolsa, 2022 jyldyń qorytyndysy boıyn­sha 5,5 mln tonnaǵa jetedi dep kútiledi.

Dıqandar kúzgi dala jumystaryn oıdaǵydaı ótkizýi úshin JQS-ter el naryǵynda dızel otynyn turaqty satýdy qamtamasyz etýi kerek. Bul úshin kompanııanyń munaı óńdeý zaýyttary jumysyn esh kidirissiz jalǵastyrady. MО́Z-derden janarmaıdy úzdiksiz jóneltý úshin vagondar men lokomotıvterdi ýaqtyly berý boıynsha «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasymen ózara is-qımyldy kúsheıtý qajet. Buǵan qosa QMG munaı ónimderiniń tapshylyǵyn boldyrmaý maqsatynda Shymkenttegi MО́Z-diń josparly jóndeý jumystaryn bıyldan kelesi jylǵa shegermek.

 

Pavlodar oblysy

Sońǵy jańalyqtar