Jazýda bul da bir mashaqat. Keıde ýaqyttan zymyran, bir jannyń ǵumyrynan qysqa dúnıe joqtaı kórinedi. Al ádebıette sol juldyzdaı aǵyp óte shyqqan qas qaǵym ǵumyr tym uzaq, kúrdeli, qatpar-qatpar san qıly bolyp seziledi. Sonda kórkem shyǵarma oqyp otyryp, ómirdi endi tanyǵandaı, adamda túrli bolmys bolatynyn, jaqsy men jaman, ádilet pen jalǵan syndy máńgilik erejelerden de bıik bir minezder bar ekenin endi uqqandaı kúı keshesiń.
Osy biz erkin ómir súrip júrmiz be? Jalpy, erkindik degen ne ózi? Bolmys pa, ádet pe, minez be, erigý me? Syrttan qaraǵanda, árıne, aınaladaǵy ár adam shama-sharqynsha óz qalaýymen ǵumyr keship júrgendeı kórinedi. Degenmen kúıbeń tirshiliktiń aǵysyna túsken bárimizdi bir shekteýler sheńberden shyǵarmaıdy. Qalaı desek te, báribir «buıra shash, badyraq kóz qara bala» Boranbaı-barondaı erkin ómir súre almaıtynymyz anyq.
Nurǵalı Orazdyń «Teris aǵash» áńgimesiniń keıipkeri Boranbaı-baronnyń birtúrli bolmysy, dalalyq minezi, basqalarda joq bir qyzyq qasıetteri bala kezden-aq bolashaqtaǵy uzaq saparlarǵa daıyndaǵandaı. Bala Boranbaı mektep kezinen oqý degendi umytyp, Qazyǵurttaǵy jylqyshylarǵa, Qumsaıdaǵy qoıshylarǵa, Shoshqabulaqtaǵy taýyqshylarǵa ketip qalyp, «qyp-qyzyl qańǵybas» bolyp shyǵa keldi. Sóıtken Boranbaıdyń basqa sabaqtardy bylaı qoıǵanda, ádebıetke jaqyn ekendiginde de bir syr bar sııaqty. «Jalpy, Áltaev jaman bala emes. Mysaly, ádebıetke beıimi bar...» deýshiler tabylǵan kórinedi».
Bala Boranbaıǵa aýyldaǵy adamdardyń ómiri qyzyqsyz edi. Ol dalada dop qýyp, asyq oınaǵan balalardy, mekteptegi dostaryn tipti mensinbeıtin. Bolashaq baronnyń kóńili túý shalǵaıda. Birde qańǵybas Boranbaıdyń dál ózin izdep kelgendeı aýyldyń shetine syǵandar tabory kelip qonady. Mundaıda alań kóńil tynysh tapsyn ba?.. Bala Boranbaı tunyq sýdy keship ótip, zyta jónelipti.
Bala Boranbaıdyń barondyq ómiri osylaı bastaldy. Ony syǵandardyń erkindigi, erkeligi, qyzyl-jasyl turaqsyz álemi elitti. Solarǵa qosylyp, biraz qıyr kezdi, tipti óz aýylynyń qorasyna túsip, ury atandy. Mahabbatyn da jolyqtyrdy. Syǵannyń sulýy Mýhnısa men Boranbaı temir jol boıyndaǵy eski vagondarda syr shertisetin.
«Olar bireýge qysqa, bireýge uzaq bolyp kórinetin ómir jaıly, bireýge baıandy, bireýge baıansyz bolyp jolyǵatyn mahabbat týraly, jalpy jaryq dúnıedegi tirshilik haqynda bir-birine uzaq syr shertipti. Tańǵy saǵat toǵyzdan qalmaýǵa tyrysyp, asyǵyp-aptyǵyp jumysqa baryp, kúni boıy keńsede otyryp óziniń de, ózgeniń de júıkesin qajap, keshki saǵat altyny áreń boldyryp, avtobýsqa qysylyp-qymtyrylyp minip úıine qaıtatyn, sodan jeti-segiz saǵat uıyqtap alyp, taǵy da tańǵy toǵyzdan qalyp qoımaýǵa tyrysyp, býdılnıktiń shyrylynan oıanyp jatatyn adamdar jaıly da tolǵanypty. Olardy ózderimen salystyryp kúlipti, olardy ózderimen salystyryp jylapty da...».
Sóıtken Boranbaı ózi ultshyl. Mýhnısaǵa «toı aýylda bolady» dep qasarysyp, oǵan qarqyldaı kúlgen qyzǵa ashýlanyp, bir qaıyrylmaı, atyp turyp, aýylǵa tartyp otyrypty. Aýyldyń adamdary da ańǵal ǵoı, shirkin. Urysyń dep sottatqan joq, «alys joldan aryp-ashyp kelgen» baron Boranbaıǵa aıranyn quıyp, eljireı jóneldi. Olardyń bul minezin qý Boranbaı da biledi. Sol úshin de qoryqpaı, qýystanbaı, aýylyna alshańdap-aq bardy.
Jalǵyz shesheni zarlatyp, aýyldy shýlatyp, qıyr sharlap kelgen Boranbaı baron alshań basyp júrip, alys Sibirge aǵash kesýge aıdalady. Árıne, sonaý bala shaǵynda Qumsaıdaǵy qoıshylarǵa, Shoshqabulaqtaǵy taýyqshylarǵa qashyp baryp júrgende kúnderdiń bir kúni Sibirge «saparlaıtynyn» bilgen joq.
«Kúz aıynyń osyndaı kóńilsiz kúnderinde áli ot jaǵyla qoımaǵan qońyr salqyn úıde buıyǵyp otyryp; baıǵus syǵandardyń kúni ne boldy eken? Qaıda baryp pana tapty? Jalpy, olar kúz ben qysta qalaı tirshilik etedi dep oılaýyńyz da múmkin. Árıne, biz ben siz sııaqty qarapaıym qazaqtarǵa ony bilý de ońaı sharýa emes. Al eger Boranbaı baron bolsa ǵoı, bárin de táptishtep aıtyp, túsindirip berer edi. Biraq ol qazir aýylda joq. Alys Sibirde aǵash kesip júr...».
Onyń bolmysy – baron. Onyń bolmysy – erkin. Boranbaı osy bolmysynan kóp qyzyq kórdi hám keıbireýlerdiń oıynsha, biraz dúnıeden qur qalypty. Osy bolmysymen basqalardan bóten sanaldy, bári ony birtúrli desti. Al adam tiri turǵanda týabitti bolmysynan aını ma?.. Bar bolmysyn joǵalta ma?..
Ol jaqtan seriligin Sibirde qaldyryp ketkendeı mojantopaı, qarapaıym Boranbaı bolyp oraldy. Otbasyn qurdy, jurt qatarly ómir súrýge talpyndy. Biraq báribir bolmysy jeńdi, erkindigi názik janyn jaryp shyqty.
Sóıtken Boranbaı ózi meıirimdi. Birde solqyldaq jas shybyqty at qyp minip, oınap júrgen úrpek sary Ántaıǵa: «Áı, aqymaq, obal emes pe?! Bul da ózińdeı bala ǵoı...» deıdi. Bul – Boranbaı baronnyń shyǵarmadaǵy shyn beınesi.
Árıne, biz Boranbaı-baronmen aýyldas bolǵan joqpyz. Onyń qyzyqty da shym-shytyryq ańyz-áńgimelerin óz aýzynan tyńdaǵan joqpyz. Biraq qańǵybas, elgezek, qý, meıirimdi Boranbaıdyń boıyndaǵy bir jyly minez tartady da turady. Boranbaıdyń názik janyndaǵy ol minez bizde de bardaı. Biraq júrektiń sonaý bir tereń túkpirinde marjandaı kómilip jatyr. Sol úshin de Boranbaı-baronnyń ómirine qyzyǵamyz.
Planetadaǵy shańnyń tozańyndaı ǵana salmaǵy bar mıllıardtaǵan adamnyń ómir joldary da san qıly. Bálkı, Boranbaı-baron sııaqty bolmysy bólek, tym erkin jandar taǵy bir mekende ómir súrip jatqan bolar.
Ýaıym-qaıǵyǵa bas qatyryp, úı-jaıdyń qamyn oılap, ómirin uıymdastyrýdy bilmegen qańǵybas Boranbaı-baron jaryq dúnıede elý toǵyz jyl jasady. Aýyrmaı-syrqamaı júrip-aq máńgilik saparǵa kete bardy. Baronnyń sońynda teris aǵashynan basqa iz qalmapty. Urpaqsyz ótti. Onyń teris aǵashy da basqalarǵa qaraǵanda bas jaǵy jýandaý, bıik qara aǵash boldy. «Sol qara aǵash qazir japyraq jaıǵan kezde toǵaı jaqtan kele jatqan Boranbaı-baronnyń buıra shashyndaı dóńgelenip kórinip turatyn».
