Kollajdy jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Buǵan deıin oblys ortalyǵy men aýyldyq aımaqta ornalasqan birneshe mektepte 1 qyrkúıekte alǵashqy qońyraý soǵylmaýy múmkin degen kúmánmen «Egemen Qazaqstan» gazetiniń 23 tamyzdaǵy sanynda «Merdigerge kúmán kóp» degen maqalamyz jaryq kórgen edi. Boljamymyz shyndyqqa aınalyp, qyzyq bolǵanda merdigerler marǵaýlyq tanytqan mektepter sany biz ataǵan shamadan da asyp tústi.
Bıyl óńir mektepterdi jańartýdan alǵa shyǵýdy oılap, qulashty barynsha keń sermegenin baıqadyq. Bilim ǵımarattaryn kúrdeli jóndeý boıynsha konkýrstar qystyń sońynda oınatylyp, ony utyp alǵan merdigerler sáýir aıynda jumysty yntamen bastap, barlyq sharýany jazdyń sońyna deıin opyryp oryndap tastaıtyndaı kóringen. Alaıda merdigerlerge sengen mektepterdiń basshylyǵy, oqýshylar men ata-analar qatty aldanǵanyn endi bilip jatyr. Bıyl jańartý baǵdarlamasyna ilikken 46 mekteptiń 17-sinde jóndeý jumystary 1 qyrkúıekte aıaqtalmady. Josyqsyz merdigerler jaýapkershiligindegi nysandy tapsyrý bylaı tursyn, jumystar endi qashan tolyq aıaqtalatynyn tap basyp aıta almaıdy.
Bárinen de qyzyǵy, Shyǵys Qazaqstanda tirkelgen (keıinirek Pavlodar qalasynda tirkeldi) «QazEvroStroı» JShS jyl basynda konkýrsqa qatysyp, jalpy sany 11 nysandaǵy jumystardy tolyǵymen utyp alyp, somasy 3,4 mlrd teńge qarajatqa ıelik etken. Al shymkenttik «GradStroıServıs» JShS 12 nysan boıynsha jeńimpaz bolyp tanylyp, 2,1 mlrd teńgeniń jumysyn oryndaýǵa jaýapty bolǵan. Jóndeýi kesteden keshikken mektepterdiń deni osy kompanııalarǵa tıesili. Bul seriktestikterdiń qurylymyna kóz jiberseńiz, shaǵyn kásipkerlik retinde tirkelgen, alǵashqysynda – 40, sońǵysynda 5 adam bar dep kórsetilipti. Shaǵyn ǵana qurammen dúnıeniń sharýasyn az ýaqyt ishinde aıaqtap shyqpaqqa bilek sybanyp, konkýrstardyń barlyǵyn túk qaldyrmaı utyp alǵan fırmalardyń batyldyǵyna tańǵalmasqa sharań joq. Oblystyń memlekettik satyp alý basqarmasy men arnaıy komıssııalar bul kemshilikti jiberip qoıyp, juldyz sanaǵan ba? Jóndeýge jatqyzylǵan 46 mekteptiń teń jartysyn eki merdigerdiń qolyna ustata salý qandaı zań sheńberine syıady? Saýal kóp, jaýap joq.
Qazirgi kúni jóndeý jumystary jalǵasyp jatqan shań-shań ǵımarattarda (merzimi keshikken 17 mektepte) oqýshylar kestege saı oqyp jatqan kórinedi. О́ńirlik bilim berý basqarmasynyń basshysy Samal Aıtqazına jumystar oqý jáne tárbıe sharalaryna yńǵaısyzdyq týdyrmaıdy dep sendirdi.
– 46 mekteptiń 38-i – aýyldyq jerlerde ornalasqan bilim berý uıalary. Nysandardyń 9-y «Aýyl – el besigi», 4-eýi óńirlik «Zamanaýı mektep» baǵdarlamalary aıasynda qamtylǵan edi. Jalpy, bıyl jańartýǵa jatqyzylǵan ǵımarattardyń tórteýine – 60 jyl, on besine – 50 jyl, on birine 40 jyl bolǵan. Keıbir mektepterdegi jóndeý barysynda qosymsha atqarylýǵa tıis jumystar anyqtaldy. Mysaly, oblys ortalyǵynda ornalasqan Baýyrjan Momyshuly atyndaǵy orta mekteptiń qabataralyq beton plıtalarynda aqaýlar tabyldy. Osy sııaqty ózge de kemshilikter keıbir merdigerlerge nysandardy merziminde tapsyrýǵa qolbaılaý bolyp otyr. Al Aqsýdyń Saryshyǵanaq aýyldyq mektebindegi jóndeý jumystary shart boıynsha qarasha aıynda aıaqtalýǵa tıis. Ondaǵy balalar Sýatkól bastaýysh mektebine tasylyp, oqytylýda. Ertis aýdanyndaǵy Abaı mektebiniń oqýshylary ázirshe jergilikti mádenıet úıinde bilimderin jalǵastyryp jatyr. Sońǵy mektep 15 qyrkúıekte tolyq daıyn bolady.
Búginde kesteden keshikkeni úshin bizdiń basqarmamen 10 joba boıynsha sotqa talap aryz berildi. Qosymsha 12 talap aryzdy daıyndap qoıdyq, ol aldaǵy kúnderi quzyrly mekemelerge joldanady, – deıdi Samal Ospanqyzy.
Basqarma jetekshisi óńirde mundaı kólemdegi jańǵyrtý jumystary aımaq tarıhynda birinshi ret oryn alyp otyrǵanyn da jetkizdi. Alaıda oblys basshylyǵy úshin bul jetistikti dańǵaza etip, maqtanýyna ózderi sengen merdigerlerdiń josyqsyz áreketi múmkindik bermeı otyrǵanǵa uqsaıdy.
Aıtpaqshy, bilim ordalaryndaǵy keshigip jatqan jobalardy jergilikti jýrnalıster aqparat quraldarynda jarııalap, jańa oqý jylynyń basynda oqýshylardy qýanta almaı otyrǵan bilim mekemelerin synaǵan edi. Jergilikti bilim bólimderi jaýyrdy jaba toqyp, «bizdiń shákirtterimiz mektepte tolyqqandy sabaq oqyp jatyr, jóndeý jumystary baıaǵyda aıaqtalǵan» dep jalǵan málimet bergen. Tipti áleýmettik jeliler men messendjerlerde bul jaıynda ata-analarǵa taraǵan beınerolıkterdi de kózimiz shaldy. Samal Ospanqyzy atalǵan keleńsiz jaıttar boıynsha tıisti sharalar qolǵa alynǵanyn aıtady. Jalǵan aqparat bergeni úshin Ertis pen Ýspen aýdandaryndaǵy bilim berý bólimderiniń jetekshilerin jaýapkershilik kútip tur.
Jalpy, 2025 jylǵa deıin Pavlodar oblysynda 275 mektepti jańartý josparda tur. Basqarmanyń memleket-jekeshelik áriptestigi jáne ınvestısııalyq jobalardy damytý bóliminiń basshysy Ekaterına Gomannyń sózine súıensek, 2021 jyldan beri júzege asyp jatqan besjyldyq baǵdarlama aıasynda tizimge engen nysandardyń úshten biri búginde jańaryp úlgeripti, qalǵany – aldaǵy úsh jyldyń enshisinde. Endeshe, aldaǵy ýaqytta bilim ǵımarattaryn jańǵyrtýdyń qyzyǵy men shyjyǵy az bolmaıdy degen sóz. Memlekettik satyp alýlar isimen aınalysatyn basqarma keler jyly konkýrstyq prosedýra jarııalaǵanda ábden elekten ótken, senimge ıe bolǵan qurylys fırmalaryn tańdaıdy dep seneıik. Bıylǵy sátsizdik jaýapty mekemelerge sabaq bolýǵa tıis.
Pavlodar oblysy
